Broken Rakhi Auspicious or Inauspicious: રક્ષાબંધનનો પવિત્ર તહેવાર માત્ર એક દોરો બાંધવાનો ઉત્સવ નથી પરંતુ, તે ભાઈ-બહેનના અતુટ પ્રેમ, વિશ્વાસ અને રક્ષાસૂત્રનું પ્રતીક છે. શાસ્ત્રોમાં આ રક્ષાસૂત્રનું વિશેષ ધાર્મિક મહત્વ દર્શાવાયું છે. ઘણી વખત રાખડી બાંધ્યાના થોડા સમય બાદ કે દિનચર્યા દરમિયાન રાખડી તૂટી જતી હોય છે, જેનાથી અનેક લોકો ચિંતિત થઈ જાય છે. જોકે, ધાર્મિક માન્યતાઓ મુજબ રાખડી તૂટવાથી ગભરાવાની જરૂર નથી.
શું રાખડી તૂટવી અશુભ ગણાય?
સામાન્ય રીતે લોકો રાખડી તૂટી જવાને અશુભ સંકેત માનતા હોય છે પરંતુ, જ્યોતિષ અને ધાર્મિક પરંપરાઓ મુજબ તેને અશુભ માનવું યોગ્ય નથી. રાખડી તૂટવા પાછળ દોરાની નબળી ગુણવત્તા, કાપડમાં ફસાઈ જવું કે દૈનિક કામકાજ જેવા ભૌતિક કારણો હોઈ શકે છે. કેટલાક ધાર્મિક મતો અનુસાર રાખડીનું આપમેળે તૂટી જવું એ સંકેત આપે છે કે ભાઈ પર આવનારી કોઈ નકારાત્મક ઊર્જા કે સંકટ ટળી ગયું છે. રાખડીએ રક્ષાસૂત્ર તરીકે પોતાનું કામ પૂર્ણ કર્યું છે. તેથી તેને પ્રેમના ભંગ કે અશુભતા સાથે જોડવું જોઈએ નહીં.
રાખડી તૂટી જાય ત્યારે શું કરવું?
જો ભાઈની કલાઈ પર બાંધેલી રાખડી તૂટી જાય, તો બહેને કે ભાઈએ ગભરાયા વગર નીચે મુજબના પગલાં લેવા જોઈએ.
નવી રાખડી કે કલાવો બાંધવો: તૂટેલી રાખડી ઉતારીને ભગવાન ગણેશ કે કુળદેવતાનું સ્મરણ કરવું અને ભાઈના દીર્ઘાયુ તથા સુખ-સમૃદ્ધિની કામના કરીને નવી રાખડી અથવા પવિત્ર કલાવો (મૌલી) બાંધી દેવો.
સન્માનપૂર્વક ઉતારવી: તૂટેલી રાખડીને ક્યારેય ગમે ત્યાં ફેંકવી નહીં, પરંતુ તેને આદરપૂર્વક કલાઈ પરથી ઉતારીને પૂજાના સ્થાન પર રાખવી.
તૂટેલી કે જૂની રાખડીનું વિસર્જન કેવી રીતે કરવું?
ધાર્મિક પરંપરાઓ મુજબ રાખડીનું વિસર્જન ખૂબ જ પવિત્રતાથી થવું જોઈએ.
તુલસીના છોડમાં અર્પણ કરવી: જો રાખડી માત્ર સુતરના દોરા કે કલાવાની બનેલી હોય તો તેને ઘરમાં રહેલા તુલસીના છોડના ક્યારામાં અથવા કોઈ પવિત્ર વૃક્ષ (જેમ કે પીપળો કે વડલો)ના મૂળમાં અર્પણ કરી દેવી.
વહેતા જળમાં વિસર્જન: જો રાખડીમાં પ્લાસ્ટિક, કાગળ, મેટલ કે અન્ય સજાવટી વસ્તુઓ હોય તો તેને નદી, તળાવ કે વહેતા જળમાં પવિત્રતા સાથે પ્રવાહિત કરી દેવી.
યાદગાર તરીકે સાચવવી: કેટલાક પરિવારોમાં જૂની અને પવિત્ર રાખડીઓને ભાઈ-બહેનના પ્રેમની યાદગીરીરૂપે સન્માનપૂર્વક તિજોરી કે પૂજા ઘરમાં સાચવી રાખવાની પણ પરંપરા છે.
રાખડી કેટલા દિવસ સુધી પહેરી રાખવી જોઈએ?
જન્માષ્ટમી કે પિતૃપક્ષ સુધી: શાસ્ત્રીય પરંપરાઓ મુજબ રાખડીને રક્ષાબંધનથી લઈને કૃષ્ણ જન્માષ્ટમી સુધી અથવા પિતૃપક્ષની શરૂઆત સુધી પહેરવી શુભ માનવામાં આવે છે. પિતૃપક્ષ શરૂ થાય તે પહેલાં રાખડી ઉતારીને તેનું વિસર્જન કરી દેવું જોઈએ.
સુતકમાં ધ્યાન રાખવું: જો ઘરમાં સૂતક કે પાતક (કોઈનો જન્મ કે મરણ) થાય તો તે સમય પૂર્ણ થયા બાદ જૂની રાખડી બદલીને નવી ધારણ કરવી જોઈએ.
કચરામાં ન ફેંકવાની સલાહ: રાખડી પર કંકુ અને અક્ષત લાગેલા હોય છે તેમજ તેમાં મંત્રોનો પ્રભાવ હોય છે, તેથી તેને ક્યારેય કચરામાં નાખવી જોઈએ નહીં, આમ કરવાથી ધાર્મિક રીતે અનાદર થાય છે.
