Ganesh Visarjan Day 5 Shubh Muhurat and Vidhi: ગણેશોત્સવના પાંચમા દિવસે જે પરિવારોએ પાંચ દિવસ માટે ગણેશ સ્થાપના કરી હતી, તેઓ માટે વિસર્જનનો પવિત્ર દિવસ આવી પહોંચ્યો છે. સવારે 6:11 થી 10:45 સુધીના ચર, લાભ અને અમૃત મુહૂર્ત વીતી ગયા હોય અથવા બપોરે 12:17 થી 1:48 વચ્ચેનો સમય ચૂકી જવાયો હોય તો પણ ભક્તોએ ઉતાવળ કરવાની જરૂર નથી. શાસ્ત્રોક્ત ચોઘડિયાં મુજબ સાંજે 4:51થી 6:22 દરમિયાન ‘ચર’ મુહૂર્ત તેમજ રાત્રે 9:19 થી 10:48 દરમિયાન ‘લાભ’ મુહૂર્ત ઉપલબ્ધ રહેશે. હિન્દુ પરંપરામાં મુહૂર્તની ચોકસાઈ એટલા માટે મહત્વપૂર્ણ મનાય છે કે શુભ ચોઘડિયામાં થયેલી વિદાય ઘરમાં સમૃદ્ધિ અને સકારાત્મક ઉર્જાનો વાસ જાળવી રાખે છે.
વિસર્જન પાછળ છુપાયેલો વૈરાગ્ય અને અસ્થાયી સંસારનો બોધ
ગણેશ વિસર્જન માત્ર ઔપચારિક ધાર્મિક ક્રિયા નથી, પરંતુ એ માનવજાતને આપવામાં આવેલો સૌથી ગહન આધ્યાત્મિક સંદેશ છે. માટીમાંથી બનેલા વિઘ્નહર્તાનું પવિત્ર જળમાં વિલીન થવું એ યાદ અપાવે છે કે આ ભૌતિક સૃષ્ટિમાં કંઈ પણ કાયમી નથી. પાંચ દિવસ સુધી જે મૂર્તિને જીવંત ઈશ્વર માની લાડ લડાવ્યા, તેનો પણ અંતે ત્યાગ કરવો પડે છે. આ પરંપરા ભક્તોને સંસાર પ્રત્યેના અતિશય મોહ, આસક્તિ અને અહંકારમાંથી મુક્ત થઈ ઈશ્વરીય નિયમને સ્વીકારવાનો બોધપાઠ શીખવે છે.
પૂજાનું ફળ આપતી સૌથી મહત્વપૂર્ણ અંતિમ વિધિ
શાસ્ત્રોક્ત વિધિ મુજબ પ્રતિમાને જળાશય તરફ લઈ જતાં પહેલાં ઘરમાં વિધિવત્ આખરી પૂજન અનિવાર્ય છે. લાલ ફૂલ, દૂર્વા, મોદક અને ફળોનો ભોગ અર્પણ કર્યા બાદ સંપૂર્ણ પરિવાર સાથે ગણેશજીની ભાવપૂર્વક આરતી ઉતારવી જોઈએ. વિસર્જનની આ સમગ્ર પ્રક્રિયામાં સૌથી અગત્યનો તબક્કો છે ‘અપરાધ ક્ષમાપન સ્તોત્ર’ અથવા અંતઃકરણપૂર્વકની ક્ષમાયાચના. સેવા-પૂજા દરમિયાન અજાણતાં થયેલી કોઈપણ ભૂલ, અશુદ્ધિ કે ત્રુટિ માટે બપ્પા સમક્ષ ક્ષમા માંગીને જ વિસર્જન માટે પ્રસ્થાન કરવું જોઈએ, જેથી ઘરમાં કાયમ સુખ, શાંતિ અને સમૃદ્ધિનો વાસ રહે.
'આવતા વર્ષે વહેલા આવજો'નો સંકલ્પ
આધુનિક સમયમાં ધાર્મિક શ્રદ્ધાની સાથે કુદરતનું સન્માન જાળવવું પણ ધર્મનો જ એક ભાગ બની ગયું છે. કુદરતી જળાશયોને પ્રદૂષણમુક્ત રાખવા માટે ઘરે જ કોઈ સ્વચ્છ કૂંડા કે ટબમાં માટીની મૂર્તિનું વિસર્જન કરી તે માટીમાં તુલસી કે અન્ય પવિત્ર છોડ રોપવાનો વિચાર વિસર્જનની ભાવનાને સાચા અર્થમાં ચરિતાર્થ કરે છે. અશ્રુભીની આંખે અને ‘ગણપતિ બાપ્પા મોરિયા, પુઢચ્યા વર્ષી લવકર યા’ના જયઘોષ સાથે પૂર્ણ થતી આ વિદાય વાસ્તવમાં અંત નથી, પરંતુ આગામી વર્ષે નવા ઉત્સાહ સાથે બપ્પાના પુનઃઆગમનની આશાભરી પ્રતીક્ષાની શરૂઆત છે.
