Raksha Bandhan Bhadra Kaal timing: હિંદુ ધર્મમાં રક્ષાબંધનનો તહેવાર ભાઈ-બહેનના અખંડ સ્નેહ, વિશ્વાસ અને સમર્પણના પ્રતિક સ્વરૂપે ઉજવવામાં આવે છે. વૈદિક પંચાંગ અનુસાર દર વર્ષે શ્રાવણ મહિનાની પૂર્ણિમા તિથિએ આ પવિત્ર પર્વ મનાવવામાં આવે છે. આ દિવસે બહેનો પોતાના ભાઈના દીર્ઘાયુ અને સુખ-સમૃદ્ધિની કામના સાથે તેમની કલાઈ પર રક્ષાસ્વરૂપ રાખડી બાંધે છે. જોકે, દર વર્ષની જેમ આ વર્ષે પણ રક્ષાબંધનની સાચી તારીખને લઈને લોકોમાં ભારે અસમંજસ જોવા મળી રહી છે. કેટલાક લોકો 27 ઓગસ્ટે તહેવાર ઉજવવાની વાત કરી રહ્યા છે તો કેટલાક 28 ઓગસ્ટને યોગ્ય માને છે. પંડિતના જણાવ્યા અનુસાર, રાખડી બાંધવા માટેની સાચી તિથિ, શુભ મુહૂર્ત અને ભદ્રાનો સમય નીચે મુજબ છે.
શ્રાવણ પૂર્ણિમા તિથિ અને ભદ્રાનો પ્રભાવ
પંચાંગ મુજબ આ વખતે શ્રાવણ પૂર્ણિમા તિથિ બે દિવસ વ્યાપ્ત રહેશે. પૂર્ણિમા તિથિની શરૂઆત 27 ઓગસ્ટ, 2026ના રોજ સવારે 9:08 વાગ્યે થશે અને તે આગામી દિવસ 28 ઓગસ્ટની સવારે 9:48 વાગ્યા સુધી રહેશે. રક્ષાબંધનમાં માત્ર પૂર્ણિમા તિથિ જ નહીં પરંતુ, 'ભદ્રા' કાળનો વિચાર કરવો પણ અત્યંત જરૂરી છે. શાસ્ત્રો અનુસાર ભદ્રા કાળમાં કોઈ પણ માંગલિક કે શુભ કાર્ય વર્જિત માનવામાં આવે છે. 27 ઓગસ્ટે સવારે 9:08 વાગ્યાથી લઈને રાત્રે 9:32 વાગ્યા સુધી ભદ્રાનો પ્રભાવ રહેશે. ભદ્રા કાળ રાત્રે પૂર્ણ થતો હોવાથી 27 ઓગસ્ટે દિવસે રાખડી બાંધી શકાશે નહીં. આથી, 28 ઓગસ્ટે સૂર્યોદય વ્યાપિની પૂર્ણિમામાં ભદ્રાની કોઈપણ બાધા વગર રક્ષાબંધન ઉજવવું શાસ્ત્રસંમત રહેશે.
રાખડી બાંધવાના શુભ મુહૂર્ત અને ચોઘડિયાં
28 ઓગસ્ટ 2026ના રોજ રાખડી બાંધવા માટે સવારે 6:23 વાગ્યાથી સવારે 9:48 વાગ્યા સુધીનો સમય સર્વશ્રેષ્ઠ છે. જો કોઈ કારણસર સવારના સમયે રાખડી ના બાંધી શકાય, તો દિવસ દરમિયાન નીચે મુજબના શુભ મુહૂર્તમાં રાખી બાંધી શકાય છે:
અભિજીત મુહૂર્ત: બપોરે 12:14થી બપોરે 1:05 વાગ્યા સુધી
ગોધૂલિ મુહૂર્ત: સાંજે 6:57 થી સાંજે 7:19 વાગ્યા સુધી
શુભ ચોઘડિયાં અનુસાર સમય:
લાભ ચોઘડિયું: સવારે 7:57થી 9:31 વાગ્યા સુધી
અમૃત ચોઘડિયું: સવારે 9:31થી 11:05 વાગ્યા સુધી
શુભ ચોઘડિયું: બપોરે 12:40થી 2:14 વાગ્યા સુધી
ચર ચોઘડિયું: સાંજે 5:22 થી 6:57 વાગ્યા સુધી
લાભ ચોઘડિયું (રાત્રિ): રાત્રે 9:48 થી 11:14 વાગ્યા સુધી
રક્ષાબંધન પર બની રહ્યો છે વિશેષ યોગ
આ વર્ષે રક્ષાબંધન શુક્રવારના દિવસે આવી રહ્યું છે. જ્યોતિષીય ગણતરી મુજબ આ દિવસે શતભિષા નક્ષત્ર, સુકર્મા યોગ અને મીન રાશિમાં ચંદ્રમાનો શુભ સંયોગ બની રહ્યો છે. શુક્રવારનો દિવસ અને આ શુભ યોગોનો સંગમ બહેનો અને ભાઈઓ માટે વિશેષ ફળદાયી રહેશે.
સગો ભાઈ ન હોય તો કોને બાંધવી રાખડી?
શાસ્ત્રો અનુસાર, જો કોઈ બહેનને સગો ભાઈ ન હોય તો તેઓ પિતરાઈ કે માનેલા ભાઈને રાખડી બાંધી શકે છે. આ સિવાય ધાર્મિક માન્યતા મુજબ, જગતના પાલનહાર ભગવાન શ્રીકૃષ્ણ અથવા પ્રથમપૂજ્ય શ્રી ગણેશજીને ભાઈ માનીને રક્ષાસ્વરૂપ સૂત્ર અર્પણ કરી શકાય છે. ભગવાન શ્રીકૃષ્ણને રાખડી બાંધવાથી તેઓ ભાઈની જેમ જ સાધકની દરેક વિપત્તિમાં રક્ષા કરે છે.
શ્રીકૃષ્ણ અને દ્રૌપદીની પૌરાણિક કથા
રક્ષાબંધન સાથે અનેક પૌરાણિક કથાઓ જોડાયેલી છે, જેમાંથી સૌથી ભાવુક કથા શ્રીકૃષ્ણ અને દ્રૌપદીની છે. જ્યારે સભામંડપમાં ભગવાન શ્રીકૃષ્ણે શિશુપાલનો વધ કર્યો ત્યારે તેમની આંગળીમાંથી રક્ત વહેવા લાગ્યું હતું. આ જોઈને દ્રૌપદીએ પોતાની સાડીનો પાલવ ફાડીને કૃષ્ણની આંગળી પર બાંધી દીધો હતો ત્યારે શ્રીકૃષ્ણે દ્રૌપદીને વચન આપ્યું હતું કે, તેઓ આ કાપડના એક-એક તાંતણાનું ઋણ ચૂકવશે. ત્યારબાદ કૌરવોની સભામાં દ્રૌપદીના ચીરહરણ સમયે શ્રીકૃષ્ણે અક્ષય ચીર પૂરાં પાડીને પોતાના આ વચનનું પાલન કર્યું હતું.
પૂજા વિધિ અને ધાર્મિક નિયમ
રાખડી બાંધતા પહેલાં પૂજાની થાળીમાં રોલી, અક્ષત (ચોખા), દિવો, મીઠાઈ અને રક્ષાપૂંજ રાખવું જોઈએ. સૌપ્રથમ ઘરના પૂજા ઘરમાં બિરાજમાન ઠાકુરજી (ભગવાન)ને રક્ષાસ્વરૂપ બાંધવું જોઈએ અને તેમના આશીર્વાદ લેવા જોઈએ. ત્યારબાદ ભાઈને તિલક કરીને, માથા પર ચોખા લગાવી, આરતી ઉતારીને કલાઈ પર રક્ષાસ્વરૂપ બાંધવું જોઈએ અને મુખ મીઠું કરાવવું જોઈએ.
