Pitru Paksha 2026 Dates Gujarat: હિન્દુ ધર્મમાં પિતૃ પક્ષને માત્ર કર્મકાંડ કે પૂજા સુધી સીમિત ગણવામાં આવતો નથી પરંતુ, આ સમય પોતાના પૂર્વજો અને સ્વર્ગસ્થ પિતૃઓ પ્રત્યે કૃતજ્ઞતા અને આદર વ્યક્ત કરવાનો પવિત્ર અવસર છે. એવી માન્યતા છે કે, પિતૃ પક્ષ દરમિયાન કરવામાં આવતા તર્પણ, પિંડદાન, શ્રાદ્ધ અને દાન-પુણ્યથી પિતૃઓની આત્માને પરમ શાંતિ મળે છે અને પરિવાર પર તેમના આશીર્વાદ જળવાઈ રહે છે. વર્ષ 2026માં પિતૃ પક્ષની શરૂઆત 26 સપ્ટેમ્બરથી થશે અને તેનું સમાપન 10 ઓક્ટોબરે સર્વપિતૃ અમાસ સાથે થશે. આ દિવસો દરમિયાન દરેક તિથિનું પોતાનું અલગ અને વિશેષ ધાર્મિક મહત્વ રહેલું છે.
વર્ષ 2026માં શ્રાદ્ધ પક્ષનું સંપૂર્ણ કેલેન્ડર અને તિથિઓ
પિતૃ પક્ષ દરમિયાન પરિવારના જે પૂર્વજનું અવસાન જે હિન્દુ તિથિએ થયું હોય, સામાન્ય રીતે તે જ તિથિએ તેમનું શ્રાદ્ધ અને તર્પણ કરવામાં આવે છે.
26 સપ્ટેમ્બર, શનિવાર: પૂનમનું શ્રાદ્ધ (પૂર્ણિમા શ્રાદ્ધ)
27 સપ્ટેમ્બર, રવિવાર: એકમનું શ્રાદ્ધ (પ્રતિપદા)
28 સપ્ટેમ્બર, સોમવાર: બીજનું શ્રાદ્ધ (દ્વિતીયા)
29 સપ્ટેમ્બર, મંગળવાર: ત્રીજનું શ્રાદ્ધ અને મહાભરણી શ્રાદ્ધ
30 સપ્ટેમ્બર, બુધવાર: ચોથ અને પાંચમનું શ્રાદ્ધ (ચતુર્થી અને પંચમી)
1 ઓક્ટોબર, ગુરુવાર: છઠનું શ્રાદ્ધ (ષષ્ઠી)
2 ઓક્ટોબર, શુક્રવાર: સાતમનું શ્રાદ્ધ (સપ્તમી)
3 ઓક્ટોબર, શનિવાર: આઠમનું શ્રાદ્ધ (અષ્ટમી)
4 ઓક્ટોબર, રવિવાર: નોમનું શ્રાદ્ધ (માતૃ નવમી)
5 ઓક્ટોબર, સોમવાર: દશમનું શ્રાદ્ધ (દશમી)
6 ઓક્ટોબર, મંગળવાર: અગિયારસનું શ્રાદ્ધ (એકાદશી)
7 ઓક્ટોબર, બુધવાર: બારસનું શ્રાદ્ધ અને મઘા શ્રાદ્ધ (દ્વાદશી)
8 ઓક્ટોબર, ગુરુવાર: તેરસનું શ્રાદ્ધ (ત્રયોદશી)
9 ઓક્ટોબર, શુક્રવાર: ચૌદસનું શ્રાદ્ધ (અકાળ મૃત્યુ માટે ચતુર્દશી)
10 ઓક્ટોબર, શનિવાર: સર્વપિતૃ અમાસ (સર્વપિતૃ અમાવસ્યા)
મહાભરણી, માતૃ નવમી અને અકાળ મૃત્યુના શ્રાદ્ધનું વિશેષ મહત્વ
શ્રાદ્ધ પક્ષ દરમિયાન કેટલીક તિથિઓ ખુબ જ મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે. 29 સપ્ટેમ્બરે મહાભરણી શ્રાદ્ધ યોજાશે, જે ભરણી નક્ષત્ર સાથે જોડાયેલું હોવાથી પિતૃઓ માટે અત્યંત ઉત્તમ માનવામાં આવે છે. આ સિવાય 4 ઓક્ટોબરે આવતી નવમી તિથિને 'માતૃ નવમી' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. આ દિવસે પરિવારની સ્વર્ગસ્થ માતાઓ, દાદીઓ, નાનીઓ કે અન્ય મહિલા સભ્યો માટે શ્રાદ્ધ અર્પણ કરવાની પ્રાચીન પરંપરા છે. તે જ રીતે, જો કોઈ પૂર્વજનું અવસાન અકસ્માત કે અકાળ કારણોસર થયું હોય, તો તેમના માટે ચૌદસ (ચતુર્દશી) તિથિ એટલે કે ૯ ઓક્ટોબરે શ્રાદ્ધ કરવામાં આવે છે.
સર્વપિતૃ અમાસનું સ્થાપત્ય અને શ્રાદ્ધમાં રાખવાની સાવચેતીઓ
10 ઓક્ટોબરે આવતી સર્વપિતૃ અમાસ એ પિતૃ પક્ષનો સૌથી અંતિમ અને મહત્વપૂર્ણ દિવસ છે. જે પૂર્વજોની મૃત્યુ તિથિ પરિવારજનોને યાદ ન હોય કે અજ્ઞાત હોય, તે તમામ પિતૃઓનું શ્રાદ્ધ અને તર્પણ આ દિવસે કરવાથી પૂર્ણ ફળ મળે છે. શ્રાદ્ધ કર્મ કરતી વખતે જળ, કાળા તલ અને કુશ (દર્ભ) નો ઉપયોગ કરવો શ્રેષ્ઠ મનાય છે. આ ઉપરાંત શ્રાદ્ધના ભોજનમાંથી ગાય, કાગડો, કૂતરો અને અન્ય જીવો માટે અન્નનો ભાગ કાઢવો (પંચબલી) અત્યંત પુણ્યદાયી ગણાય છે.
વધારાની માહિતી
તર્પણનો યોગ્ય સમય: શ્રાદ્ધ અને તર્પણ હંમેશા બપોરના સમયે (કુતુપ મુહૂર્ત અને રોહિણ મુહૂર્ત) કરવું શ્રેષ્ઠ માનવામાં આવે છે, સવાર કે સાંજનો સમય શ્રાદ્ધ માટે વર્જિત ગણાય છે.
પિંડદાનના પવિત્ર સ્થળો: ભારતમાં ગયાજી (બિહાર), કાશી (વારાણસી), હરિદ્વાર, સિદ્ધપુર (ગુજરાતમાં માતૃ શ્રાદ્ધ માટે) અને ત્ર્યંબકેશ્વર જેવા તીર્થસ્થળોએ પિંડદાન કરવાનો વિશેષ મહિમા છે.
