Ritual of Deepdan for Yamraj On Diwali: દિવાળીના તહેવારની શરૂઆત ધનતેરસથી થાય છે અને આ પર્વ દરમિયાન દીપદાનનું વિશેષ ધાર્મિક મહત્ત્વ માનવામાં આવે છે. ઘરની સુખ-સમૃદ્ધિ માટે દેવી લક્ષ્મીની પૂજા કરવાની સાથે યમરાજના નામનો દીવો પ્રગટાવવાની પણ પરંપરા છે. ધાર્મિક માન્યતા અનુસાર, ધનતેરસના દિવસે ઘરના મુખ્ય દ્વારની બહાર દક્ષિણ દિશા તરફ દીવો પ્રગટાવી યમરાજને અર્પણ કરવામાં આવે છે. આ વિધિને યમદીપદાન અથવા યમદીપ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. એવી માન્યતા છે કે આ રીતે દીપદાન કરવાથી પરિવારના સભ્યો પર યમરાજની કૃપા રહે છે અને અકાળ મૃત્યુનો ભય દૂર થાય છે.
યમરાજ માટે દીપદાન કેમ કરવામાં આવે છે?
હિંદુ ધર્મમાં યમરાજને મૃત્યુના દેવતા માનવામાં આવે છે અને દક્ષિણ દિશા તેમની દિશા તરીકે ઓળખાય છે. આથી ધનતેરસના દિવસે દક્ષિણ દિશા તરફ મુખ રાખીને યમરાજના નામનો દીવો પ્રગટાવવાની પરંપરા છે. પરિવારના કોઈ એક સભ્ય દ્વારા સમગ્ર પરિવારના કલ્યાણની ભાવના સાથે આ દીપદાન કરી શકાય છે. ધાર્મિક માન્યતા મુજબ, આ વિધિથી પરિવારના સભ્યોના સ્વાસ્થ્ય, લાંબા આયુષ્ય અને સુરક્ષા માટે યમરાજના આશીર્વાદ મેળવવાની પ્રાર્થના કરવામાં આવે છે.
દીપદાન માટે કઈ સામગ્રીની જરૂર પડશે?
યમદીપદાન કરવા માટે ખાસ મોટી સામગ્રીની જરૂર પડતી નથી. આ વિધિ માટે એક માટીનું કોડિયું, તેલ અને રૂની ચાર આડી વાટની જરૂર પડે છે. જ્યોતિષીય માન્યતાઓ અને શાસ્ત્રોક્ત નિયમો અનુસાર, માટીના કોડિયામાં તેલ ભરીને ચાર વાટ એવી રીતે ગોઠવવાની હોય છે કે દીવામાંથી ચારેય દિશામાં પ્રકાશ ફેલાય. ત્યારબાદ પરિવારના સભ્યોના કલ્યાણની પ્રાર્થના સાથે દીવો પ્રગટાવવામાં આવે છે.
કઈ દિશામાં રાખવો યમરાજનો દીવો?
યમદીપદાનમાં દિશાનું વિશેષ મહત્ત્વ માનવામાં આવે છે. આ વિધિ કરવા માટે ઘરના મુખ્ય દ્વારની બહાર યોગ્ય જગ્યા પસંદ કરવી. દીવો પ્રગટાવતી વખતે વ્યક્તિનું મુખ દક્ષિણ દિશા તરફ હોવું જોઈએ. જ્યોતિષીય માન્યતાઓ અને શાસ્ત્રોક્ત નિયમો અનુસાર, કોડિયામાં મૂકેલી ચારેય વાટને એકસાથે પ્રગટાવવાની હોય છે. આ ચાર વાટનો પ્રકાશ અનુક્રમે દક્ષિણ, પશ્ચિમ, પૂર્વ અને ઉત્તર એમ ચારેય દિશામાં રહે તે રીતે ગોઠવવામાં આવે છે.
ધનતેરસ, કાળી ચૌદશ અને દિવાળી ત્રણેય દિવસે કરો દીપદાન
ધનતેરસથી શરૂ કરીને કાળી ચૌદશ અને દિવાળીની રાત્રિ સુધી સતત ત્રણ દિવસ આ રીતે દીપદાન કરવાની પરંપરા રાખી શકાય છે. આ ત્રણેય રાત્રિ દરમિયાન ઘરના મુખ્ય દ્વારની બહાર યમરાજના નામનો દીવો પ્રગટાવી પરિવારના સુખ, શાંતિ અને સલામતી માટે પ્રાર્થના કરવામાં આવે છે. જોકે, વિવિધ પરિવારો અને પ્રદેશોમાં યમદીપદાનની રીત અને દિવસોમાં થોડો ફેરફાર જોવા મળી શકે છે.
દીપદાન વખતે કઈ પ્રાર્થના કરવી?
યમદીપદાન કરતી વખતે દીવો પ્રગટાવીને યમરાજને પરિવારના સભ્યોના લાંબા આયુષ્ય અને સુખાકારી માટે પ્રાર્થના કરવામાં આવે છે. ધાર્મિક માન્યતા અનુસાર, આ વિધિ કુદરતી આફતો, અકસ્માતો અને અન્ય મુશ્કેલીઓથી પરિવારનું રક્ષણ થાય તેવી ભાવના સાથે કરવામાં આવે છે. આ પરંપરા પાછળનો મુખ્ય હેતુ પરિવારના દરેક સભ્યના સારા સ્વાસ્થ્ય, શાંતિ અને સુરક્ષાની કામના કરવાનો છે.
દીપદાનની પરંપરા સાથે દિવાળીની ઉજવણી કરો
દિવાળી માત્ર દીવા પ્રગટાવવાનો કે રોશની કરવાનો તહેવાર નથી, પરંતુ પરિવારના સુખ, સમૃદ્ધિ અને કલ્યાણની પ્રાર્થના કરવાનો અવસર પણ છે. ધનતેરસથી દિવાળી સુધી કરવામાં આવતી વિવિધ ધાર્મિક વિધિઓમાં યમદીપદાનનું પણ આગવું સ્થાન છે. શ્રદ્ધા અને પરંપરા સાથે ઘરના મુખ્ય દ્વારે દીવો પ્રગટાવીને પરિવારના સુખી અને સ્વસ્થ જીવન માટે પ્રાર્થના કરવામાં આવે છે. આ વિધિ કરતી વખતે પોતાના પરિવારની પરંપરા અને સ્થાનિક પંચાંગ મુજબની રીતને અનુસરવી જોઈએ.
