Uniform Civil Code USS bill 2026: ગુજરાતમાં 24 માર્ચે વિધાનસભામાં એક ઐતિહાસિક પગલું ભરાયું છે, જ્યાં 'સમાન નાગરિક સંહિતા' (UCC) બિલ 2026 બહુમતીથી પસાર કરવામાં આવ્યું. ભૂપેન્દ્ર પટેલ દ્વારા 'ગુજરાત બિલ નંબર 17 ઑફ 2026' તરીકે રજૂ કરાયેલા આ બિલ પર આશરે સાત કલાકથી વધુ સમય સુધી ચર્ચા થઈ હતી. આ સાથે ગુજરાત, ઉત્તરાખંડ બાદ UCC અમલમાં લાવતું બીજું રાજ્ય બન્યું છે. મતદાન પહેલા કોંગ્રેસે બિલને પ્રવર સમિતિને મોકલવાની માગ સાથે વોકઆઉટ કર્યું હતું. હવે રાજ્યપાલની મંજૂરી મળ્યા બાદ આ બિલ કાયદા રૂપે અમલમાં આવશે.
આદિવાસી સમાજની પરંપરાઓને અસર
મુખ્યમંત્રી ભૂપેન્દ્ર પટેલે પોતાના સંબોધનમાં સ્પષ્ટ કર્યું કે આ કાયદાનો હેતુ કોઈપણ સંસ્કૃતિને નુકસાન પહોંચાડવાનો નથી. ખાસ કરીને આદિવાસી સમાજની પરંપરાઓને અસર નહીં થાય તેની ખાતરી આપવામાં આવી છે. તેમણે ઉમેર્યું કે મહિલાઓ અને બાળકોને ન્યાય મળે તે માટે આ બિલમાં ખાસ જોગવાઈઓ સમાવાઈ છે. બિલ રજૂ થતા જ સત્તાપક્ષના ધારાસભ્યો દ્વારા સમર્થનમાં નારા લગાવવામાં આવ્યા હતા.
લગ્નનું રજિસ્ટ્રેશન ફરજિયાત બનાવવામાં આવ્યું
બિલમાં લગ્ન અને છૂટાછેડા સંબંધિત નિયમોમાં મોટા ફેરફારો કરવામાં આવ્યા છે. દરેક લગ્નનું રજિસ્ટ્રેશન ફરજિયાત બનાવવામાં આવ્યું છે અને નિયમનો ભંગ કરનારને 10,000 રૂપિયા સુધીનો દંડ થઈ શકે છે. એકથી વધુ લગ્ન કરવા પર ચાર વર્ષની સજાની જોગવાઈ રાખવામાં આવી છે. ઉપરાંત, તમામ ધર્મો માટે છૂટાછેડાના નિયમો એકસરખા રહેશે અને કોર્ટની બહાર લેવાયેલા છૂટાછેડા માન્ય ગણાશે નહીં.
કાનૂની સુરક્ષા આપવાનો અને છેતરપિંડી રોકવાનો
લિવ-ઇન રિલેશનશિપ અંગે પણ સ્પષ્ટ નિયમો બનાવવામાં આવ્યા છે. આવા સંબંધમાં રહેતા દંપતિઓએ ત્રણ મહિનાની અંદર નોંધણી કરાવવી પડશે. આ નિયમનો હેતુ સંબંધોને કાનૂની સુરક્ષા આપવાનો અને છેતરપિંડી રોકવાનો છે. આ ઉપરાંત આવા સંબંધોમાં જન્મેલા બાળકોને કાયદેસર માન્યતા અને અધિકારો આપવામાં આવશે. સરકારે કેટલીક સામાજિક સંવેદનશીલતાઓને ધ્યાનમાં રાખીને છૂટછાટ પણ આપી છે. લઘુમતી સમાજમાં ચાલતી કેટલીક પરંપરાગત પ્રથાઓ પર આ કાયદો લાગુ નહીં થાય. સાથે જ અનુસૂચિત જનજાતિઓ (ST)ને પણ આ કાયદાના કેટલાક પ્રાવધાનોમાંથી બહાર રાખવામાં આવ્યા છે.
ધારાસભ્યોને યોગ્ય અભ્યાસ માટે પૂરતો સમય આપવામાં આવ્યો
બીજી તરફ કોંગ્રેસે બિલને લઈને સરકાર પર આક્ષેપો કર્યા છે. કોંગ્રેસના ધારાસભ્ય અમિત ચાવડાએ કહ્યું કે બિલ ઉતાવળમાં લાવવામાં આવ્યું છે અને ધારાસભ્યોને યોગ્ય અભ્યાસ માટે પૂરતો સમય આપવામાં આવ્યો નથી. તેમનો દાવો છે કે ચૂંટણીને ધ્યાનમાં રાખીને સરકાર રાજકીય લાભ મેળવવા માટે આ નિર્ણય લઈ રહી છે. આ બિલની પીઠબળરૂપે નિવૃત્ત સુપ્રીમ કોર્ટ જજ રંજના પ્રકાશ દેસાઈની અધ્યક્ષતામાં બનેલી સમિતિએ 17 માર્ચે પોતાનો અહેવાલ સરકારને સોંપ્યો હતો. લાખો સૂચનો અને કાયદાકીય વિશ્લેષણ બાદ તૈયાર કરાયેલા આ અહેવાલના આધારે આજે વિધાનસભામાં બિલ પસાર કરવામાં આવ્યું છે.








