Supreme Court On Voting: ભારતમાં મતદાન કરવું મહત્વપૂર્ણ નાગરિક ફરજ છે, પરંતુ તેને કાનૂની રીતે ફરજિયાત બનાવવું જોઈએ કે નહીં-આ મુદ્દે ભારતની સુપ્રીમ કોર્ટે સ્પષ્ટ અને મહત્વપૂર્ણ અભિપ્રાય આપ્યો છે.
મતદાન ન કરવું ગુનો નથી
કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું કે મતદાન કરવું નૈતિક જવાબદારી હોઈ શકે, પરંતુ કાનૂની ફરજ નથી. એટલે કે, જો કોઈ વ્યક્તિ મતદાન નથી કરતો, તો તેને સજા કે દંડ આપી શકાતો નથી. ભારત જેવા લોકશાહી દેશમાં લોકોના વિવેક પર ભરોસો રાખવો જરૂરી છે.
બેન્ચનો કડક અભિગમ
ચીફ જસ્ટિસ ન્યાયાધીશ સૂર્યકાંતની અધ્યક્ષતામાં જસ્ટિસ જોયમાલ્યા બાગચી અને જસ્ટિસ વિપુલ પંચોલીની બેન્ચે અરજી પર સુનાવણી કરવાનો ઇનકાર કર્યો. કોર્ટે પૂછ્યું કે, શું મતદાન ન કરનારાઓની ધરપકડ કરી શકાય? એવું કરવું લોકશાહી સિદ્ધાંતો વિરુદ્ધ હશે.
સરકારી સુવિધાઓ બંધ કરવાની માંગ નકારી
અરજદાર તરફથી દલીલ કરવામાં આવી હતી કે મતદાન ન કરનારાઓને સરકારી લાભોથી વંચિત રાખવા જોઈએ. આ પર કોર્ટે હળવી ટિપ્પણી કરતાં કહ્યું કે આ પ્રકારના પગલાં અમલમાં મૂકવા કોર્ટ નહીં, પરંતુ સરકાર જવાબદાર છે.
ગરીબ વર્ગનો મુદ્દો
કોર્ટે એક મહત્વપૂર્ણ માનવીય દ્રષ્ટિકોણ પણ રજૂ કર્યો - જો કોઈ ગરીબ વ્યક્તિ રોજિંદી આવક માટે કામ કરવાનું પસંદ કરે અને મતદાન માટે સમય ન કાઢી શકે, તો તેને સજા કરવી યોગ્ય નથી.
નીતિગત મુદ્દો
કોર્ટે અંતમાં જણાવ્યું કે મતદાન ફરજિયાત બનાવવું કે નહીં, તે સંપૂર્ણપણે સરકાર અને ધારાસભાનો વિષય છે, કોર્ટનો નહીં.
સરળ ભાષામાં કહીએ તો:
ભારતમાં મત ન આપવો ગુનો નથી, અને કોઈપણ નાગરિકને તેના માટે સજા કરી શકાતી નથી.
