Delhi air pollution: દિલ્હીમાં હવાના પ્રદૂષણે માઝા મૂકી છે ત્યારે સુપ્રીમ કોર્ટે વાયુ પ્રદૂષણના મુદ્દે સુઓમોટો લઈને સુનાવણી હાથ ધરી હતી. CJI સૂર્યકાન્ત, જસ્ટિસ જોયમાલ્ય બાગચી અને જસ્ટિસ વી. મોહનાની ખંડપીઠ સમક્ષ આ ગંભીર મુદ્દા પર ચર્ચા થઈ હતી. સુનાવણીની શરૂઆતમાં જ સુપ્રીમ કોર્ટે વર્તમાન ઝેરીલા વાતાવરણ અને સરકારની નિષ્ફળતા પર તીખો કટાક્ષ કર્યો હતો.
'આશા છે કે તમે સૌ દિલ્હીના આ હવામાનનો આનંદ માણી રહ્યા હશો'
સુનાવણી દરમિયાન દિલ્હીના અત્યંત પ્રદૂષિત વાતાવરણ અંગે ટિપ્પણી કરતા CJI સૂર્યકાન્તે કટાક્ષમાં કહ્યું કે, "અમને આશા છે કે તમે સૌ દિલ્હી-NCRના આ હવામાનનો આનંદ માણી રહ્યા હશો." આ ટિપ્પણી સીધી રીતે દર્શાવે છે કે કોર્ટ દિલ્હીના લોકોને શ્વાસ લેવામાં પડી રહેલી ભયંકर મુશ્કેલીઓ અને હવાની બગડતી ગુણવત્તા (AQI) ને લઈને કેટલી ચિંતિત અને નારાજ છે.
'રોજની 30 સિગારેટ પીવા જેટલું જોખમી વાતાવરણ'
કોર્ટને મદદ કરવા નિયુક્ત કરાયેલા એમિકસ ક્યુરી વરિષ્ઠ વકીલ અપરાજિતા સિંહે દિલ્હીની વાસ્તવિક પરિસ્થિતિ વર્ણવતા કોર્ટને જણાવ્યું કે, "પ્રદૂષણનું સ્તર અત્યંત 'ગંભીર' શ્રેણીની આસપાસ જળવાઈ રહ્યું છે. આ ઝેરીલી હવામાં શ્વાસ લેવાના કારણે અમારો અવાજ પણ બેસી રહ્યો છે અને ગળામાં ઇન્ફેક્શન થઈ રહ્યું છે. તબીબી ભાષામાં કહીએ તો દિલ્હીમાં શ્વાસ લેવો એ રોજના 30 સિગારેટ પીવા જેટલું નુકસાનકારક બની ગયું છે."
સ્થાનિક પ્રદૂષણ અને પરાળી સળગાવવાની બેવડી સમસ્યા
અપરાજિતા સિંહે વધુમાં ઉમેર્યું કે, 5 નવેમ્બરના આંકડા મુજબ દિલ્હીના પ્રદૂષણમાં પરાળી સળગાવવાનો ફાળો 14% જેટલો હતો. દિલ્હીમાં ટ્રાન્સપોર્ટ, ઊર્જા ઉત્પાદન, બાંધકામ અને કચરો સળગાવવા જેવી સ્થાનિક સમસ્યાઓ પહેલેથી જ પ્રદૂષણ વધારે છે તેમાં પડોશી રાજ્યોમાંથી આવતો પરાળીનો ધુમાડો પરિસ્થિતિને અતિ ગંભીર અને જીવલેણ બનાવી દે છે. તેમણે ભારપૂર્વક કહ્યું કે સ્થાનિક પ્રદૂષણ અને પરાળી એમ બંને સ્તરે નક્કર પગલાં લેવાની તાતી જરૂર છે.
CJIની સ્પષ્ટ ચેતવણી: 'પરાળી સળગાવવાનું હવે બંધ થવું જ જોઈએ'
CJI સૂર્યકાન્તે નોંધ્યું કે, થોડા સમય પહેલા થયેલા વરસાદને કારણે પ્રદૂષણના સ્તરમાં આંશિક રાહત મળી હતી, પરંતુ તે કાયમી ઉકેલ નથી. તેમણે કહ્યું, "હવે એવો સમય આવી ગયો છે જ્યારે ખેડૂતો શિયાળુ પાકની વાવણી શરૂ કરશે. પરાળી સળગાવવાની પ્રથા હવે સંપૂર્ણપણે બંધ થઈ જવી જોઈએ."
દિલ્હીમાં શ્વાસ લેવો કેમ ઝેર સમાન બની ગયો છે?
દિલ્હીમાં હાલ શિયાળાની શરૂઆત સાથે જ તાપમાન ઘટ્યું છે અને પવનની ગતિ એકદમ ધીમી પડી ગઈ છે. આ ભૌગોલિક સ્થિતિના કારણે પંજાબ, હરિયાણા અને પશ્ચિમી યુપીના ખેતરોમાં સળગતી પરાળીનો ધુમાડો દિલ્હીની હવામાં લાંબા સમય સુધી સચવાઈ રહે છે, જેને 'સ્મોગ' (Smog) કહેવાય છે. હાલ દિલ્હીના આનંદ વિહાર, બવાના અને મુંડકા જેવા વિસ્તારોમાં એર ક્વોલિટી ઈન્ડેક્સ (AQI) 450 થી 500 ના ખતરનાક સ્તરને પાર કરી ગયો છે. 400થી ઉપરનો AQI 'સીવિયર' (ગંભીર) માનવામાં આવે છે, જે તંદુરસ્ત માણસોને પણ અસ્થમા, શ્વાસ ચડવો અને હાર્ટ એટેકનો શિકાર બનાવી શકે છે. દિલ્હી સરકારે પ્રદૂષણ ઘટાડવા 'ગ્રેપ-4' (GRAP-4) ના નિયમો લાગુ કરવા પર વિચારણા શરૂ કરી દીધી છે, જેમાં ડીઝલ વાહનો અને બાંધકામ પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવે છે.
