Sardar Vallabhbhai Patel Jayanti 2026: આજે 31 ઓક્ટોબરે દેશના લોખંડી પુરુષ સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલની જન્મજયંતિ ઉજવાઈ રહી છે. દેશના પ્રથમ નાયબ વડાપ્રધાન અને ગૃહમંત્રી તરીકે ઓળખાતા સરદાર પટેલે 500થી વધુ દેશી રજવાડાંઓને એક કરીને અખંડ ભારતના નિર્માણમાં ઐતિહાસિક ભૂમિકા ભજવી હતી. જોકે, બહુ ઓછા લોકો જાણે છે કે સરદાર પટેલનો અમદાવાદ સાથે પણ ગાઢ સંબંધ રહ્યો હતો. અમદાવાદથી જ તેમની રાજકીય સફરની શરૂઆત થઈ હતી. એટલું જ નહીં, અમદાવાદ મ્યુનિસિપાલિટીના પ્રમુખ તરીકે તેમણે શહેરના નાગરિક વિકાસ, આરોગ્ય અને સ્વચ્છતા ક્ષેત્રે પણ મહત્વપૂર્ણ યોગદાન આપ્યું હતું. તેમની જન્મજયંતિ નિમિત્તે જાણીએ તેમના જીવનની કેટલીક જાણી-અજાણી વાતો અને અમદાવાદ સાથેના ખાસ નાતાને.
31 ઓક્ટોબર, 1875ના રોજ થયો હતો જન્મ
સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલનો જન્મ 31 ઓક્ટોબર, 1875ના રોજ ગુજરાતના નડિયાદમાં થયો હતો. તેઓ ભારતના સ્વાતંત્ર્ય સંગ્રામના અગ્રણી નેતા હતા. મહાત્મા ગાંધીના માર્ગદર્શન હેઠળ તેમણે સ્વાતંત્ર્ય આંદોલનમાં સક્રિય ભૂમિકા ભજવી હતી. ખાસ કરીને બોરસદ સત્યાગ્રહ અને બારડોલી સત્યાગ્રહનું નેતૃત્વ કરીને તેમણે અંગ્રેજ શાસન સામે લોકોમાં એકતાની ભાવના જગાવી હતી. બારડોલી સત્યાગ્રહની સફળતા બાદ તેમને 'સરદાર'નું બિરુદ મળ્યું હતું. દેશની આઝાદી બાદ 500થી વધુ દેશી રજવાડાંઓને ભારતીય સંઘમાં જોડવામાં તેમની નિર્ણાયક ભૂમિકા રહી હતી. દેશની એકતા અને અખંડિતતા માટેના આ યોગદાનને કારણે જ તેઓ 'લોખંડી પુરુષ' તરીકે ઓળખાયા.
અમદાવાદથી શરૂ થઈ હતી રાજકીય કારકિર્દી
સરદાર પટેલનો અમદાવાદ સાથેનો સંબંધ માત્ર રાજકીય જ નહીં, પરંતુ શહેરના વિકાસ સાથે પણ જોડાયેલો હતો. 5 જાન્યુઆરી, 1917ના રોજ તેમણે અમદાવાદના દરિયાપુર વોર્ડમાંથી મ્યુનિસિપાલિટીની પેટાચૂંટણી લડી હતી. આ ચૂંટણીમાં તેઓ માત્ર એક મતની સરસાઈથી વિજયી થયા હતા. જોકે, ત્યારબાદ કોર્ટ દ્વારા આ ચૂંટણી રદ કરવામાં આવી હતી. ત્યારબાદ 14 મે, 1917થી 31 માર્ચ, 1919 સુધી તેઓ બિનહરીફ ચૂંટાયા હતા. વર્ષ 1924માં તેઓ ફરી એકવાર કોંગ્રેસ તરફથી દરિયાપુર વોર્ડમાંથી ચૂંટણી જીત્યા હતા. ત્યારબાદ 1924થી 1927 સુધી અમદાવાદ મ્યુનિસિપાલિટીના પ્રમુખ તરીકે જવાબદારી સંભાળી હતી. આ રીતે અમદાવાદના સ્થાનિક વહીવટમાં તેમની રાજકીય સફરનો મહત્વપૂર્ણ અધ્યાય શરૂ થયો હતો.
અમદાવાદના વિકાસમાં સરદાર પટેલનું મોટું યોગદાન
સરદાર પટેલ જ્યારે અમદાવાદ મ્યુનિસિપાલિટીના પ્રમુખ હતા, ત્યારે શહેર જૂના કોટ વિસ્તાર અને 12 દરવાજાની ઓળખ ધરાવતું હતું. તેમના કાર્યકાળ દરમિયાન શહેરના નાગરિક વિકાસ, આરોગ્ય અને સ્વચ્છતાને લગતાં અનેક મહત્વપૂર્ણ કામો હાથ ધરવામાં આવ્યા હતા.
તેમના યોગદાનના મુખ્ય ક્ષેત્રો:
આરોગ્ય ક્ષેત્રે પ્રયાસો: અમદાવાદમાં આરોગ્ય સુવિધાઓના વિકાસ માટે મહત્વપૂર્ણ પ્રયાસો કર્યા.
ડ્રેનેજ વ્યવસ્થા: શહેરમાં ભૂગર્ભ ગટર વ્યવસ્થાના વિકાસને પ્રોત્સાહન આપ્યું.
શહેરનો વિસ્તાર: જૂના કોટ વિસ્તારની બહાર વિકસતા વિસ્તારોના વિકાસ માટે પ્રયાસો કર્યા.
નાગરિક સુવિધાઓ: શહેરની માળખાકીય સુવિધાઓ અને નાગરિક વિકાસને નવી દિશા આપવામાં યોગદાન આપ્યું.
આ રીતે સરદાર પટેલે અમદાવાદના વહીવટ અને વિકાસમાં પોતાની આગવી છાપ છોડી હતી. શહેરના વિકાસના ઇતિહાસમાં તેમનું નામ આજે પણ મહત્વપૂર્ણ સ્થાન ધરાવે છે.
સ્ટેચ્યૂ ઑફ યુનિટીથી વિશ્વભરમાં ગુંજ્યું સરદાર પટેલનું નામ
સરદાર પટેલના રાષ્ટ્રીય એકતાના યોગદાનને સન્માન આપવા ગુજરાતના નર્મદા જિલ્લામાં સ્ટેચ્યૂ ઑફ યુનિટીનું નિર્માણ કરવામાં આવ્યું છે. 31 ઓક્ટોબર, 2018ના રોજ વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ આ પ્રતિમાનું અનાવરણ કર્યું હતું. 182 મીટર ઊંચી આ પ્રતિમા વિશ્વની સૌથી ઊંચી પ્રતિમા તરીકે ઓળખાય છે. આજે તે માત્ર ગુજરાત જ નહીં, પરંતુ સમગ્ર દેશ માટે રાષ્ટ્રીય એકતા અને સરદાર પટેલના અતુલનીય યોગદાનનું પ્રતીક બની છે. દર વર્ષે અહીં રાષ્ટ્રીય એકતા દિવસ નિમિત્તે વિવિધ કાર્યક્રમોનું આયોજન કરવામાં આવે છે.
15 ડિસેમ્બર, 1950ના રોજ થયું હતું નિધન
દેશની એકતા અને અખંડિતતા માટે જીવન સમર્પિત કરનાર સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલનું 15 ડિસેમ્બર, 1950ના રોજ મુંબઈમાં નિધન થયું હતું. ભલે તેઓ આજે આપણી વચ્ચે નથી, પરંતુ દેશને એક તાંતણે બાંધવામાં આપેલું તેમનું યોગદાન હંમેશા યાદ રહેશે. તેમની જન્મજયંતિ નિમિત્તે દેશભરમાં વિવિધ કાર્યક્રમોનું આયોજન કરવામાં આવે છે. આ દિવસને 'રાષ્ટ્રીય એકતા દિવસ' તરીકે પણ ઉજવવામાં આવે છે. સરદાર પટેલનું જીવન આપણને દૃઢ સંકલ્પ, રાષ્ટ્રપ્રેમ અને એકતાની ભાવનાનો સંદેશ આપે છે.
