Rahul Gandhi on IDBI Bank Privatisation: IDBI બેંકના ખાનગીકરણને લઈને કેન્દ્ર સરકાર અને કોંગ્રેસ વચ્ચે રાજકીય વિવાદ વકર્યો છે. લોકસભામાં વિપક્ષના નેતા રાહુલ ગાંધીએ IDBI બેંકના કર્મચારીઓનું સમર્થન કરતાં સરકારના નિર્ણય સામે સવાલો ઉઠાવ્યા છે. તેમણે આરોપ લગાવ્યો કે કોંગ્રેસે દેશના નિર્માણ માટે સરકારી બેંકો ઊભી કરી હતી, જ્યારે મોદી સરકાર આવી સંસ્થાઓનું ખાનગીકરણ કરી રહી છે. કર્મચારીઓને લખેલા ખુલ્લા પત્રમાં રાહુલ ગાંધીએ બેંકના નફા, સરકારી હિસ્સેદારી અને અનામત વ્યવસ્થા પર પડનારી સંભવિત અસર અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરી છે.
‘સરકારી બેંકો વેચવાની સંપત્તિ નહીં, દેશના નિર્માણનાં સાધનો’
રાહુલ ગાંધીએ IDBI બેંકના કર્મચારીઓને લખેલા પત્રમાં જણાવ્યું કે ગયા વર્ષે માર્ચ મહિનામાં બેંકના કર્મચારીઓનું એક પ્રતિનિધિમંડળ સંસદ ભવનમાં તેમને મળ્યું હતું. કર્મચારીઓએ સવાલ ઉઠાવ્યો હતો કે જે બેંકને તેમણે મહેનત કરીને નફાકારક બનાવી છે, તેને સરકાર શા માટે વેચવા માગે છે? રાહુલ ગાંધીએ આ મુદ્દો લોકસભામાં પણ ઉઠાવ્યો હોવાનો ઉલ્લેખ કર્યો હતો. તેમના જણાવ્યા મુજબ, સરકાર તરફથી મળેલા જવાબથી તેઓ સંતુષ્ટ નહોતા. તેમણે કહ્યું કે સરકારી બેંકો માત્ર વેચાણ માટેની સંપત્તિ નથી, પરંતુ દેશના આર્થિક અને સામાજિક નિર્માણમાં મહત્ત્વની ભૂમિકા ભજવતી સંસ્થાઓ છે.
₹9 હજાર કરોડથી વધુ નફો કરતી બેંકના વેચાણ સામે સવાલ
પત્રમાં રાહુલ ગાંધીએ IDBI બેંકના નાણાકીય પ્રદર્શનનો ઉલ્લેખ કર્યો હતો. તેમના જણાવ્યા અનુસાર, લગભગ સાત વર્ષ પહેલાં બેંક ખોટમાં હતી, જ્યારે ગયા વર્ષે તેણે ₹9 હજાર કરોડથી વધુનો નફો નોંધાવ્યો હતો. આ સફળતાનો શ્રેય તેમણે બેંકના કર્મચારીઓની મહેનતને આપ્યો હતો. તેમણે દલીલ કરી કે જાહેર નાણાંથી ઊભી થયેલી સંસ્થાઓ પર જનતાનો હક છે. હાલમાં કેન્દ્ર સરકાર અને LIC પાસે મળીને IDBI બેંકનો આશરે 95 ટકા હિસ્સો હોવાનું જણાવાયું છે. પ્રસ્તાવિત વેચાણ બાદ તેમનો સંયુક્ત હિસ્સો ઘટીને આશરે 34 ટકા રહેવાની વાત પણ પત્રમાં ઉઠાવવામાં આવી છે. રાહુલ ગાંધીએ 2003માં સંસદમાં IDBIમાં સરકારનો 50 ટકાથી વધુ હિસ્સો જાળવી રાખવા અંગે આપવામાં આવેલા વચનનો પણ ઉલ્લેખ કર્યો હતો.
SC, ST અને OBC અનામત અંગે પણ ચિંતા
IDBI બેંકના ખાનગીકરણથી કર્મચારીઓની સેવા શરતો અને સામાજિક અનામત વ્યવસ્થા પર અસર થઈ શકે તેવી આશંકા રાહુલ ગાંધીએ વ્યક્ત કરી છે. તેમણે ખાસ કરીને અનુસૂચિત જાતિ (SC), અનુસૂચિત જનજાતિ (ST) અને અન્ય પછાત વર્ગો (OBC) માટેની અનામત વ્યવસ્થા અંગે ચિંતા દર્શાવી હતી. તેમના મતે, બેંક ખાનગી ક્ષેત્રમાં જતાં ભરતી અને રોજગાર સંબંધિત હાલની વ્યવસ્થામાં ફેરફાર થઈ શકે છે. જોકે, ખાનગીકરણ બાદ અનામત વ્યવસ્થા પર ચોક્કસ કેવી અસર પડશે તે સંબંધિત કાયદાકીય અને નીતિગત જોગવાઈઓ પર આધારિત રહેશે. રાહુલ ગાંધીએ કર્મચારીઓની વાજબી માગણીઓને સમર્થન આપવાની વાત પણ કરી છે.
₹53 હજાર કરોડમાં IDBI બેંકના હિસ્સાના વેચાણની યોજના
આપવામાં આવેલી વિગતો મુજબ, કેન્દ્ર સરકારે 14 ઓક્ટોબરે IDBI બેંકનો 60.72 ટકા હિસ્સો કેનેડાની Fairfax Financial Holdingsને આશરે ₹53 હજાર કરોડમાં વેચવાની મંજૂરી આપી હતી. આ સોદા હેઠળ Fairfax પ્રતિ શેર ₹81 ચૂકવશે તેવી માહિતી સામે આવી છે. જોકે, આ સોદો રિઝર્વ બેંક ઓફ ઇન્ડિયા (RBI)ની મંજૂરી સહિતની જરૂરી પ્રક્રિયાઓને આધીન છે. સોદો પૂર્ણ થયા બાદ બેંકમાં સરકાર અને LICની સંયુક્ત હિસ્સેદારી ઘટશે. તેની અંતિમ સ્થિતિ અને સમયમર્યાદા સંબંધિત સત્તાવાર મંજૂરીઓ તથા પ્રક્રિયા પૂર્ણ થવા પર નિર્ભર રહેશે.
IDBIના ખાનગીકરણ પર રાજકીય ચર્ચા તેજ
IDBI બેંકના વેચાણનો મુદ્દો હવે માત્ર આર્થિક નિર્ણય પૂરતો મર્યાદિત રહ્યો નથી. એક તરફ સરકાર ખાનગીકરણની પ્રક્રિયા આગળ વધારી રહી છે, તો બીજી તરફ રાહુલ ગાંધી અને કોંગ્રેસે જાહેર ક્ષેત્રની બેંકોની ભૂમિકા, કર્મચારીઓના હિતો અને અનામત વ્યવસ્થા અંગે સવાલો ઉઠાવ્યા છે. આગામી સમયમાં સોદાને મળતી નિયમનકારી મંજૂરી, કર્મચારીઓની માગણીઓ અને સરકાર તરફથી આપવામાં આવતી સ્પષ્ટતા પર સૌની નજર રહેશે.
