Nepal Flash Floods: નેપાળમાં તાજેતરમાં આવેલા વિનાશક પૂર અને ભારે વરસાદથી મોટા પાયે તારાજી સર્જાઈ છે. આ કુદરતી આપદાને કારણે મોટી સંખ્યામાં લોકોનાં મોત થયા છે અને હજારો લોકો અસરગ્રસ્ત બન્યા છે. આ વચ્ચે નેપાળના વિદેશ મંત્રી શિશિર ખનાલના નિવેદન બાદ ભારતે ક્લાઈમેટ ચેન્જને લઈને પોતાનું વલણ સ્પષ્ટ કર્યું છે.
નેપાળે ક્લાઈમેટ ચેન્જની ઐતિહાસિક જવાબદારીનો મુદ્દો ઉઠાવ્યો
નેપાળના વિદેશ મંત્રી શિશિર ખનાલે કહ્યું હતું કે નેપાળનું ગ્રીનહાઉસ ગેસ ઉત્સર્જન વૈશ્વિક સ્તરે ખૂબ જ ઓછું છે, તેમ છતાં ક્લાઈમેટ ચેન્જના ગંભીર પરિણામોનો સામનો નેપાળ જેવા નબળા દેશોને કરવો પડી રહ્યો છે. શરૂઆતના નિવેદનમાં તેમણે વિશ્વમાં મોટા પ્રમાણમાં ગ્રીનહાઉસ ગેસ ઉત્સર્જન કરનારા દેશો પાસેથી ઐતિહાસિક જવાબદારી સ્વીકારવાની અને અસરગ્રસ્ત દેશોને સહાય આપવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો હતો. તેમણે આવા સહયોગને દાન નહીં પરંતુ નૈતિક અને જવાબદારીના મુદ્દા તરીકે રજૂ કર્યો હતો.
નેપાળના વિદેશ મંત્રીએ બાદમાં આપી સ્પષ્ટતા
બાદમાં શિશિર ખનાલે સ્પષ્ટતા કરી હતી કે નેપાળ સરકાર કે તેમણે ખાસ કરીને ભારત, ચીન અથવા અમેરિકા પાસેથી વળતરની માંગ કરી નથી. તેમણે કહ્યું હતું કે તેમની અપીલનો વ્યાપ સમગ્ર વૈશ્વિક સમુદાય સુધી છે. ક્લાઈમેટ ચેન્જની અસરોને ધ્યાનમાં રાખીને નબળા અને વિકાસશીલ દેશો માટે લાંબા ગાળાના સહયોગ અને સમર્થનની જરૂરિયાત છે.
ભારતે કહ્યું- ક્લાઈમેટ ચેન્જ સહિયારો પડકાર
નેપાળના નિવેદન અંગે ભારતના વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવક્તા રણધીર જયસ્વાલે ભારતનું વલણ સ્પષ્ટ કર્યું હતું. તેમણે કહ્યું કે ક્લાઈમેટ ચેન્જ એક સહિયારો અને વૈશ્વિક પડકાર છે. આ દિશામાં કરવામાં આવતી કાર્યવાહી ‘સહિયારી પરંતુ અલગ-અલગ જવાબદારીઓ અને સંબંધિત ક્ષમતાઓ’ એટલે કે CBDRના સિદ્ધાંત પર આધારિત હોવી જોઈએ. ભારતે એ પણ ભારપૂર્વક જણાવ્યું કે ઐતિહાસિક રીતે વધુ ઉત્સર્જન માટે જવાબદાર વિકસિત દેશોએ ઉત્સર્જન ઘટાડવા ઉપરાંત વિકાસશીલ દેશોને જરૂરી ક્લાઈમેટ ફાઇનાન્સ અને ટેક્નોલોજી ટ્રાન્સફર દ્વારા મદદ કરવી જોઈએ.
આપદા બાદ નેપાળને ભારતનો સહયોગ
નેપાળમાં સર્જાયેલી કુદરતી આપદા બાદ ભારતે રાહત અને બચાવ પ્રયાસોમાં સહયોગ આપ્યો છે. ભારતના વિદેશ મંત્રાલયે જણાવ્યું કે નજીકના મિત્ર અને ભાગીદાર તરીકે ભારતે આપદા બાદ જરૂરી રાહત સામગ્રી અને સહાય પહોંચાડવાના પ્રયાસો કર્યા છે. ભારતે નેપાળના પુનઃનિર્માણ અને રિકવરીના પ્રયાસોમાં પણ સતત સહયોગ આપવાની ખાતરી આપી છે.
ક્લાઈમેટ ન્યાયનો મુદ્દો ફરી ચર્ચામાં
નેપાળની આપદા બાદ ફરી એકવાર વિકાસશીલ અને પર્વતીય દેશો પર ક્લાઈમેટ ચેન્જની અસરો અને ક્લાઈમેટ જસ્ટિસનો મુદ્દો વૈશ્વિક ચર્ચામાં આવ્યો છે. ભારતનું કહેવું છે કે આ પડકારનો સામનો કરવા માટે ઐતિહાસિક જવાબદારી, ક્ષમતા અને વિકાસની જરૂરિયાતોને ધ્યાનમાં રાખીને વૈશ્વિક સ્તરે સંયુક્ત પ્રયાસો જરૂરી છે.
