Israel election Arab new govt: ઈઝરાયેલની રાજનીતિમાં આરબ નાગરિકોની ભૂમિકા ચર્ચાના કેન્દ્રમાં આવી છે. ચૂંટણીમાં આરબ-નેતૃત્વવાળા બે રાજકીય જૂથોએ મળીને 19 બેઠકો જીતી હોવાનો દાવો કરવામાં આવ્યો છે. આ પરિણામથી વડા પ્રધાન બેન્જામિન નેતન્યાહૂ માટે ફરી સત્તા મેળવવાનો માર્ગ મુશ્કેલ બની શકે છે. 120 સભ્યોની નેસેટમાં સરકાર રચવા માટે 61 બેઠકો જરૂરી હોવાથી આરબ પક્ષોનું સમર્થન સરકારની રચનામાં નિર્ણાયક બની શકે છે. જોકે, આ પક્ષો કોને ટેકો આપશે અને તેઓ સરકારમાં જોડાશે કે નહીં તે હજુ સ્પષ્ટ નથી.
આરબ પક્ષોએ ચૂંટણીમાં નોંધાવી મોટી સફળતા
અહેવાલ મુજબ, ઈઝરાયેલમાં આરબ-નેતૃત્વવાળા બે રાજકીય જૂથોએ મળીને 19 બેઠકો જીતી છે, જ્યારે અગાઉની ચૂંટણીમાં તેમને કુલ 15 બેઠકો મળી હતી. આને આરબ પક્ષોનું અત્યાર સુધીનું સૌથી મજબૂત ચૂંટણી પ્રદર્શન ગણાવવામાં આવ્યું છે. નેતન્યાહૂના ગઠબંધનને 53 બેઠકો મળી હોવાનો દાવો છે, જ્યારે ગાદી આઇઝેનકોટના નેતૃત્વ હેઠળના વિપક્ષી જૂથને 48 બેઠકો મળી હોવાનું જણાવાયું છે. આ સ્થિતિમાં સરકાર રચવા માટે બંને મુખ્ય જૂથોને વધારાના સમર્થનની જરૂર પડી શકે છે. આરબ પક્ષોનો ટેકો કોને મળે છે તેના આધારે સરકારની રચનાનું ગણિત બદલાઈ શકે છે.
‘અમે અહીં છીએ, અને બાજુ પર નથી’
રા'મ પાર્ટીના નેતા મન્સૂર અબ્બાસે ચૂંટણી પરિણામો બાદ પોતાના સમર્થકોને સંબોધતાં કહ્યું હતું, “અમે અહીં છીએ, અને અમે બાજુ પર નથી.” આ નિવેદનને ઈઝરાયેલના રાજકારણમાં આરબ નાગરિકોની વધતી ભાગીદારીના સંકેત તરીકે જોવામાં આવી રહ્યું છે. ઈઝરાયેલમાં આરબ નાગરિકો લાંબા સમયથી રાજકીય અને સામાજિક મુદ્દાઓ પર પોતાનો અવાજ ઉઠાવતા આવ્યા છે. જોકે, તેમની રાષ્ટ્રીય ઓળખ, સમાન અધિકારો, સુરક્ષા અને વિકાસ જેવા મુદ્દાઓ પર સતત ચર્ચા થતી રહી છે. આ ચૂંટણીમાં વધુ બેઠકો મેળવવાથી આરબ પક્ષોને સરકારની રચના અને નીતિગત નિર્ણયો અંગે વાટાઘાટ કરવાની વધુ તક મળી શકે છે.
ઈઝરાયેલના આરબ નાગરિકો કોણ છે?
ઈઝરાયેલની કુલ વસ્તીમાં આરબ નાગરિકોનો હિસ્સો આશરે 21 ટકા હોવાનું સામાન્ય રીતે જણાવવામાં આવે છે. તેમાંના મોટા ભાગના પેલેસ્ટિનિયન મૂળના ઈઝરાયેલી નાગરિકો છે. તેઓ ઈઝરાયેલમાં રહે છે, નાગરિકતા ધરાવે છે અને કાયદા મુજબ મતદાન કરી શકે છે, ચૂંટણી લડી શકે છે તથા નેસેટમાં પોતાના પ્રતિનિધિઓ મોકલી શકે છે. તેમ છતાં, આ સમુદાયના ઘણા લોકો સામાજિક અને આર્થિક અસમાનતા, રહેઠાણ, રોજગાર, શિક્ષણ, વિકાસ અને આરબ વિસ્તારોમાં વધતા ગુનાઓ જેવા પ્રશ્નો અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરતા આવ્યા છે. આ મુદ્દાઓ ચૂંટણીમાં તેમના મતદાનના વલણને અસર કરી શકે છે.
રા'મ અને જોઇન્ટ લિસ્ટ વચ્ચે શું તફાવત છે?
અહેવાલમાં બે આરબ-નેતૃત્વવાળા જૂથોનો ઉલ્લેખ છે.
- રા'મ (યુનાઇટેડ આરબ લિસ્ટ): મન્સૂર અબ્બાસના નેતૃત્વ હેઠળનો આ પક્ષ ઈઝરાયેલની રાજકીય વ્યવસ્થામાં ભાગ લઈને આરબ સમુદાય માટે વિકાસલક્ષી લાભો મેળવવા પર ભાર મૂકે છે. તેમાં આરબ વિસ્તારોમાં ગુનાખોરી નિયંત્રણ, શિક્ષણ, રોજગાર, રહેઠાણ અને સરકારી બજેટ જેવા મુદ્દાઓનો સમાવેશ થાય છે.
- જોઇન્ટ લિસ્ટ: આ ગઠબંધન હદાશ, તા'આલ અને બલાદ જેવા પક્ષો સાથે જોડાયેલું હોવાનું જણાવાયું છે. આ પક્ષો આરબ નાગરિકોના અધિકારો, પેલેસ્ટિનિયન ઓળખ અને સમાન નાગરિકતાના મુદ્દાઓ પર ભાર મૂકે છે. હદાશ ડાબેરી રાજકીય પરંપરા સાથે જોડાયેલો છે અને તેમાં આરબ તથા યહૂદી બંને સમુદાયોના સભ્યોનો સમાવેશ થાય છે. આ બંને જૂથોની વિચારધારા અને રાજકીય પ્રાથમિકતાઓમાં તફાવત હોવા છતાં, તેમની બેઠકોનું કુલ સંખ્યાબળ સરકાર રચવાની વાટાઘાટોમાં મહત્ત્વનું બની શકે છે.
2018ના નેશન-સ્ટેટ કાયદાને લઈને અસંતોષ
ઈઝરાયેલમાં આરબ નાગરિકોની ઓળખ અને સમાનતાનો મુદ્દો લાંબા સમયથી રાજકીય ચર્ચામાં રહ્યો છે. વર્ષ 2018માં પસાર થયેલા નેશન-સ્ટેટ કાયદાએ ઈઝરાયેલને યહૂદી લોકોનું રાષ્ટ્ર-રાજ્ય જાહેર કર્યું હતું અને રાષ્ટ્રીય સ્વ-નિર્ણયના અધિકારને યહૂદી લોકો સાથે જોડ્યો હતો. આ કાયદાને કારણે આરબ નાગરિકો અને તેમના પ્રતિનિધિઓના એક વર્ગે સમાનતા અને રાષ્ટ્રીય ઓળખ અંગે વાંધા વ્યક્ત કર્યા હતા. આ ઉપરાંત, આરબ બહુમતી ધરાવતા વિસ્તારોમાં હિંસક ગુનાઓ, ગોળીબાર, રહેઠાણની અછત અને વિકાસ માટે પૂરતું ભંડોળ ન મળવા જેવા મુદ્દાઓ પણ ચૂંટણીમાં મહત્ત્વના રહ્યા હોવાનું અહેવાલમાં જણાવાયું છે.
મતદાનમાં વધારો થવા પાછળનાં કારણો
અહેવાલ મુજબ, આરબ વિસ્તારોમાં મતદાન વધ્યું હતું. નેગેવ રણથી લઈને ઉત્તરી ગેલિલી સુધીના વિસ્તારોમાં મતદારો મોટી સંખ્યામાં મતદાન મથકો પર પહોંચ્યા હતા. સખ્નિન જેવા શહેરોમાં ઊંચું મતદાન નોંધાયું હોવાનો દાવો પણ કરવામાં આવ્યો છે. સ્થાનિક નેતાઓના જણાવ્યા અનુસાર, આરબ વિસ્તારોમાં વધતી હિંસક ગુનાખોરી અને જમણેરી રાજકીય નેતાઓનાં નિવેદનોને કારણે લોકો મતદાનને પોતાના અધિકારો અને સુરક્ષાના મુદ્દા સાથે જોડીને જોઈ રહ્યા હતા. ગાઝા યુદ્ધ અને નેતન્યાહૂ સરકારની નીતિઓ અંગેનો અસંતોષ પણ મતદાનમાં વધારો થવાનું એક સંભવિત કારણ ગણાવવામાં આવ્યું છે.
સરકાર રચવામાં આરબ પક્ષો શું ભૂમિકા ભજવશે?
19 બેઠકો હોવા છતાં આરબ પક્ષો માટે સરકારમાં જોડાવાનો નિર્ણય સરળ નહીં હોય. નેતન્યાહૂએ ભૂતકાળમાં આરબ પક્ષો પર આક્ષેપો કર્યા છે, જ્યારે કેટલાક વિપક્ષી નેતાઓએ પણ તેમના સમર્થનથી સરકાર રચવા અંગે અનિચ્છા દર્શાવી હોવાનું અહેવાલમાં જણાવાયું છે. બીજી તરફ, ડાબેરી પક્ષોના કેટલાક નેતાઓ આરબ પક્ષો સાથે સહયોગના પક્ષમાં છે. વર્ષ 2021માં મન્સૂર અબ્બાસની રા'મ પાર્ટીએ નફ્તાલી બેનેટ અને યાયર લેપિડની સરકારને ટેકો આપ્યો હતો. તે સમયે આરબ પક્ષની ભાગીદારીએ સરકાર રચવામાં મહત્ત્વની ભૂમિકા ભજવી હતી. આ અનુભવને કારણે વર્તમાન ચૂંટણીમાં પણ આરબ પક્ષોનું સમર્થન રાજકીય રીતે મહત્ત્વનું બની શકે છે. અહીં રજૂ કરાયેલા ચૂંટણી પરિણામો અને બેઠકોના આંકડા આપેલી માહિતી પર આધારિત છે. તેમની સત્તાવાર પુષ્ટિ ઉપલબ્ધ ન હોવાથી તેને અંતિમ ચૂંટણી પરિણામ તરીકે માનતા પહેલાં ઈઝરાયેલના ચૂંટણી સત્તાધિકારીની માહિતી ચકાસવી જરૂરી છે.
