Iran US Conflict: મધ્ય પૂર્વમાં છેલ્લા નવ મહિનાથી ચાલી રહેલા યુદ્ધને અટકાવવા કૂટનીતિક પ્રયાસો તેજ થયા છે, ત્યારે અમેરિકા અને ઈરાન ફરી એકવાર સૈન્ય મોરચે સામસામે આવી ગયા છે. બહેરીનમાં અમેરિકન સૈન્યની રડાર સિસ્ટમ પર ઈરાનના હુમલાના દાવા બાદ અમેરિકાએ વળતો પ્રહાર કર્યો છે. અમેરિકન લડાકુ વિમાનોએ હોર્મુઝ જળમાર્ગમાં આવેલા ઈરાનના કેશમ દ્વીપ પર મિસાઈલ લોન્ચ સાઇટને નિશાન બનાવી હોવાના અહેવાલ છે. આ દરમિયાન હોર્મુઝની ખાડીમાં ટેન્કરો પર હુમલાની ઘટનાઓ અને ક્રૂડ ઓઈલના વધતા ભાવે વૈશ્વિક ચિંતા વધારી છે.
અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે ફરી સામસામે હુમલા
અમેરિકન સૈન્ય અધિકારીના જણાવ્યા અનુસાર, અમેરિકન લડાકુ વિમાનોએ કેશમ દ્વીપ પર ઈરાનના રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડ્સ (IRGC)ના મિસાઈલ લોન્ચ ઠેકાણા પર હવાઈ હુમલો કર્યો હતો. અમેરિકન સૈનિકો અને સૈન્ય ઠેકાણાઓ પર ઈરાનની આક્રમક ગતિવિધિઓના જવાબમાં આ કાર્યવાહી કરવામાં આવી હોવાનું જણાવાયું છે. જોકે, ઈરાની મીડિયાએ દાવો કર્યો છે કે અમેરિકાના આ હુમલામાં કોઈ માળખાકીય નુકસાન થયું નથી. આ પહેલાં ઈરાનના IRGCએ દાવો કર્યો હતો કે તેણે બહેરીનના શેખ ઈસા એરબેઝ પર અમેરિકન રડાર સિસ્ટમને નિશાન બનાવી હતી. બીજી તરફ, બહેરીને આ હુમલાને નિષ્ફળ બનાવ્યો હોવાનું જણાવ્યું છે. સાથે જ કોઈ જાનહાનિ કે નુકસાન ન થયું હોવાની પુષ્ટિ કરી છે. નોંધનીય છે કે બહેરીનમાં અમેરિકન નૌકાદળના પાંચમા બેડાનું મુખ્ય મથક આવેલું છે. આ કારણે આ વિસ્તાર અમેરિકાની સૈન્ય વ્યૂહરચનાની દૃષ્ટિએ અત્યંત મહત્ત્વનો છે.
હોર્મુઝની ખાડીમાં ટેન્કરો પર હુમલા, ક્રૂડ ઓઈલ મોંઘું થયું
અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેના સૈન્ય ટકરાવની અસર હવે હોર્મુઝ જળડમરુમધ્યમાં જહાજોની અવરજવર પર પણ જોવા મળી રહી છે. આ વિસ્તારમાં ટેન્કરો પર હુમલાની ઘટનાઓએ આંતરરાષ્ટ્રીય સમુદ્રી વેપાર અને ઊર્જા પુરવઠા અંગે ચિંતા વધારી છે. બ્રિટનની સમુદ્રી વ્યાપાર સંચાલન એજન્સી (UKMTO)ના જણાવ્યા અનુસાર, ઓમાનના તટીય શહેર ખાસાબની ઉત્તરે એક ટેન્કર પર હુમલો થયો હતો. આ ઘટના બાદ તેના ક્રૂ મેમ્બર્સનો કોઈ પત્તો લાગ્યો નથી. બીજી તરફ, ઈરાની નૌકાદળ અને IRGCએ દાવો કર્યો છે કે હોર્મુઝ જળમાર્ગમાં એક LNG જહાજ અને બે ઓઈલ ટેન્કરોમાં આગ લાગી છે. આ સૈન્ય તણાવની અસર આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં પણ જોવા મળી છે. બ્રેન્ટ ક્રૂડની કિંમતમાં 0.4 ટકાનો વધારો થયો છે અને તે પ્રતિ બેરલ 92.76 ડોલર પર પહોંચી ગયું છે.
કતાર અને ઓમાન યુદ્ધ અટકાવવા સક્રિય
28 ફેબ્રુઆરીએ ઈરાન પર અમેરિકા અને ઈઝરાયલના હુમલા સાથે શરૂ થયેલા આ યુદ્ધને લગભગ નવ મહિના થઈ ગયા છે. યુદ્ધ પહેલાં વિશ્વના આશરે 20 ટકા તેલ અને LNGનો પુરવઠો હોર્મુઝ જળમાર્ગ મારફતે પસાર થતો હતો. જોકે, ઈરાન દ્વારા આ માર્ગ પર કરવામાં આવેલા આંશિક અવરોધને કારણે વૈશ્વિક પુરવઠો પ્રભાવિત થયો છે. હવે સંઘર્ષ અટકાવવા માટે કતાર અને ઓમાન કૂટનીતિક પ્રયાસો કરી રહ્યાં છે. મંગળવારે કતારના પ્રવક્તા માજિદ અલ અંસારીએ જણાવ્યું હતું કે કતાર અને ઈરાનના અધિકારીઓ વચ્ચે યુદ્ધ સમાપ્ત કરવાના પ્રસ્તાવો અંગે ચર્ચા થઈ છે. બંને પક્ષો વચ્ચે સહમતિ સાધવાના પ્રયાસો ચાલી રહ્યા છે. બીજી તરફ, ઈરાનના વિદેશમંત્રી અબ્બાસ અરાઘચી ઓમાન પહોંચ્યા હતા. અહીં તેમણે ઓમાનના સમકક્ષ સાથે સમુદ્રી સુરક્ષા, આંતરરાષ્ટ્રીય જહાજોની અવરજવર અને વેપારિક ગતિવિધિઓ અંગે મહત્ત્વપૂર્ણ બેઠક કરી હતી.
શાંતિ પ્રયાસો વચ્ચે વધતી સૈન્ય અથડામણથી ચિંતા
એક તરફ કતાર અને ઓમાન જેવા દેશો યુદ્ધ સમાપ્ત કરવા માટે મધ્યસ્થીના પ્રયાસો કરી રહ્યા છે, તો બીજી તરફ અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે ફરી હુમલાઓ શરૂ થતાં સ્થિતિ વધુ ગંભીર બની છે. હોર્મુઝ જળમાર્ગમાં જહાજોની સુરક્ષા અને ક્રૂડ ઓઈલના પુરવઠા પર તેની અસર હવે વૈશ્વિક અર્થતંત્ર માટે પણ મહત્ત્વનો મુદ્દો બની રહી છે.








