India to address BRICS: છેલ્લા પાંચ વર્ષથી BRICS દેશો સાથે ભારતનો વેપાર વધી રહ્યો છે, પરંતુ આ વેપાર ખાધમાં ઈમ્પોર્ટનો મોટો હિસ્સો છે. ભારત 12-13 સપ્ટેમ્બરના રોજ નવી દિલ્હીમાં યોજાનારી આગામી BRICS સમિટમાં આ વેપાર ખાધ ઘટાડવા માટે પહેલ કરશે. તે સભ્ય દેશોને ભારતીય માલ માટે તેમના બજારોને વધુ લવચીક બનાવવા માટે પણ લોબિંગ કરશે. નાણાકીય વર્ષ 2021 અને નાણાકીય વર્ષ 2026 વચ્ચે BRICS દેશો સાથે ભારતનો વેપાર $203 બિલિયનથી વધીને $417 બિલિયન થયો છે, પરંતુ આ $417 બિલિયનના વેપારમાંથી અક્સપોર્ટનો હિસ્સો ફક્ત $95 બિલિયન છે.
BRICS દેશો સાથે કેટલો વેપાર થાય છે?
ભારત BRICS દેશો પાસેથી વાર્ષિક $321 બિલિયનની ઈમ્પોર્ટ કરે છે. સૌથી મોટી વેપાર ખાધ ચીન અને રશિયા સાથે છે. ભારત ચીન પાસેથી વાર્ષિક $130 બિલિયન અને રશિયા પાસેથી $55 બિલિયનની ઈમ્પોર્ટ કરે છે. ચાલુ નાણાકીય વર્ષ 2026-27 માં ભારતની ચીનમાં અક્સપોર્ટ વધી રહી હોવા છતાં, ચીનમાં ભારતીય અક્સપોર્ટ વધારવા માટે હજુ પણ નોંધપાત્ર અવકાશ છે, અને આ મુદ્દા પર BRICS સમિટની બાજુમાં ચીન સાથે ચર્ચા થઈ શકે છે. રશિયા પણ ભારત કરતા ચીન પાસેથી અનેક ગણો વધુ માલ ખરીદે છે.
કયા ક્ષેત્રો વધુ અક્સપોર્ટ કરે છે?
ફેડરેશન ઓફ ઇન્ડિયન એક્સપોર્ટ ઓર્ગેનાઇઝેશન (FIEO) ના પ્રમુખ એસ.સી. રાલ્હને જણાવ્યું હતું કે ભારતમાં એન્જિનિયરિંગ ગુડ્સ, ફાર્માસ્યુટિકલ્સ, રસાયણો, કાપડ, ઓટોમોબાઇલ્સ, ઓટો ઘટકો, ઇલેક્ટ્રોનિક્સ, ખાદ્ય અને કૃષિ ઉત્પાદનો, નવીનીકરણીય ઉર્જા, આરોગ્યસંભાળ સેવાઓની અક્સપોર્ટ કરવાની ક્ષમતા છે. ભારત BRICS દેશોમાં વિકાસ પામતા ઉદ્યોગોની મૂલ્ય શૃંખલાનો મુખ્ય ભાગ બની શકે છે. ભારતને સભ્ય દેશો પાસેથી મહત્વપૂર્ણ ખનિજો અને અન્ય ટેકનોલોજીમાં પણ સહાય મળી શકે છે.
આંકડા શું કહે છે?
ગ્લોબલ ટ્રેડ રિસર્ચ ઇનિશિયેટિવના ડેટા અનુસાર, BRICS દેશો વચ્ચે ચીનનું પ્રભુત્વ છે. ચીન BRICS દેશોમાં $550.8 બિલિયનની અક્સપોર્ટ કરે છે અને તેમની પાસેથી $465 બિલિયનની ઈમ્પોર્ટ કરે છે. BRICS દેશોમાં બ્રાઝિલ, ચીન, ઇજિપ્ત, ઇથોપિયા, ભારત, ઇન્ડોનેશિયા, ઈરાન, રશિયા, સાઉદી અરેબિયા, દક્ષિણ આફ્રિકા અને યુએઈનો સમાવેશ થાય છે. GTRI ના સ્થાપક અજય શ્રીવાસ્તવના મતે, ભારતે આ સમિટમાં BRICS રાષ્ટ્રો વચ્ચેના વેપાર અસંતુલનને દૂર કરવા માટે પહેલ કરવી જોઈએ. ભારતે ચીન, રશિયા અને ઇન્ડોનેશિયા જેવા દેશો સાથે જોડાણ કરીને ત્યાં પોતાનું બજાર વિસ્તૃત કરવું જોઈએ. છેલ્લા પાંચ વર્ષમાં ભારતની ઇન્ડોનેશિયા અને ઈરાનમાં અક્સપોર્ટમાં પણ ઘટાડો થયો છે. છેલ્લા પાંચ વર્ષમાં ભારતની રશિયામાં અક્સપોર્ટમાં 69 ટકાનો વધારો થયો છે, પરંતુ રશિયાથી ઈમ્પોર્ટમાં 909 ટકાનો વધારો થયો છે. આ દેશોમાંથી, ફક્ત દક્ષિણ આફ્રિકા અને ઇજિપ્ત જ નફાકારક છે, વેપાર ખાધમાં નહીં.
