PM Modi is in illegal power: કોંગ્રેસ અધ્યક્ષ મલ્લિકાર્જુન ખડગેએ દેશની ચૂંટણી પ્રક્રિયાને લઈને મોટું નિવેદન આપતાં લોકસભા અને રાજ્ય વિધાનસભાઓ ભંગ કરીને નવેસરથી ચૂંટણી યોજવાની માગ કરી છે. શનિવારે કર્ણાટકના કલબુર્ગીમાં પત્રકારો સાથે વાતચીત દરમિયાન ખડગેએ દાવો કર્યો કે દેશમાં થયેલી ચૂંટણીઓ ગેરકાયદેસર છે અને તેના આધારે રચાયેલી સરકારોની કાયદેસરતા પર પણ સવાલ ઉઠાવ્યો. ખડગેએ ખાસ કરીને EVMના ઉપયોગ સામે વાંધો વ્યક્ત કરીને ભવિષ્યની ચૂંટણીઓ બેલેટ પેપરથી યોજવાની માગ કરી છે. તેમના નિવેદન મુજબ, તમામ ચૂંટાયેલા ગૃહો ભંગ કરીને ફરીથી ચૂંટણી કરાવવી જોઈએ.
ખડગેએ મોદી અને શાહ અંગે શું કહ્યું?
પત્રકારો સાથેની વાતચીતમાં ખડગેએ વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી અને કેન્દ્રીય ગૃહમંત્રી અમિત શાહ સહિત રાજ્યના ચૂંટાયેલા મુખ્યમંત્રીઓની કાયદેસરતા પર પણ સવાલ ઉઠાવ્યા હતા. ખડગેએ કહ્યું કે જો ચૂંટણી પ્રક્રિયા જ ગેરકાયદેસર હોય તો તેના આધારે રચાયેલી સરકારોને પણ ભંગ કરીને નવી ચૂંટણી યોજવી જોઈએ. તેમણે બેલેટ પેપર દ્વારા ચૂંટણી કરાવવાની માગને પણ ફરીથી દોહરાવી હતી. આ નિવેદન કોંગ્રેસ અને કેન્દ્ર સરકાર વચ્ચે ચૂંટણી પ્રક્રિયા અંગે ચાલી રહેલા રાજકીય વિવાદને વધુ ઉગ્ર બનાવે છે.
SIRને લઈને પણ ચૂંટણી પંચ સામે સવાલ
ખડગેએ મતદાર યાદીની Special Intensive Revision એટલે કે SIR પ્રક્રિયા સામે પણ ગંભીર આક્ષેપો કર્યા છે. તેમના કહેવા મુજબ, મતદાર યાદીમાં ફેરફારની પ્રક્રિયામાં ગરીબો, શ્રમિકો અને અન્ય વર્ગોના મતદારોના નામ અસરગ્રસ્ત થઈ રહ્યા છે. વિપક્ષી પક્ષો લાંબા સમયથી SIRની પ્રક્રિયામાં પારદર્શિતા અને મતદાર યાદીમાંથી નામ દૂર કરવાની પ્રક્રિયા અંગે સવાલ ઉઠાવી રહ્યા છે. બીજી તરફ, ચૂંટણી પંચનું કહેવું છે કે મતદાર યાદીને વધુ ચોક્કસ બનાવવા માટે આ પ્રક્રિયા હાથ ધરવામાં આવી છે. પાત્ર મતદારો SIR બાદ યાદીમાંથી રહી ગયા હોય તો તેમને શોધી ફરી નોંધાવવા માટે ચૂંટણી પંચે ખાસ ડ્રાઇવ પણ શરૂ કરી છે.
ચૂંટણી પંચ સુધી 6 ઓક્ટોબરે વિપક્ષની કૂચ
ખડગેએ જણાવ્યું કે ચૂંટણી પ્રક્રિયા અને SIR સામે વિપક્ષનો વિરોધ ચાલુ રહેશે. તેમણે 6 ઓક્ટોબરે દિલ્હીમાં વિપક્ષી સાંસદો દ્વારા ચૂંટણી પંચ સુધી કૂચ કરવાની જાહેરાત કરી છે. તેમણે કહ્યું કે દેશભરમાં પણ અલગ-અલગ તબક્કે વિરોધ કાર્યક્રમો યોજવામાં આવશે અને લોકોમાં મતદાન અધિકાર તથા ચૂંટણી પ્રક્રિયા અંગે જાગૃતિ લાવવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવશે.
2023ના ચૂંટણી કમિશનર નિમણૂક કાયદા પર પણ વાંધો
ખડગેએ Chief Election Commissioner અને અન્ય Election Commissionersની નિમણૂક અંગે 2023માં બનાવાયેલા કાયદા પર પણ સવાલ ઉઠાવ્યો છે. અગાઉની વ્યવસ્થા અને નવી વ્યવસ્થા વચ્ચેનો મુખ્ય તફાવત એ છે કે 2023ના કાયદા હેઠળ CEC અને અન્ય ચૂંટણી કમિશનરોની નિમણૂક માટેની Selection Committeeમાં વડાપ્રધાન, લોકસભાના વિપક્ષના નેતા અને વડાપ્રધાન દ્વારા નામાંકિત કેન્દ્રીય કેબિનેટ મંત્રીનો સમાવેશ થાય છે. અગાઉની સુપ્રીમ કોર્ટની વ્યવસ્થા હેઠળ બનેલી પસંદગી પ્રક્રિયામાં મુખ્ય ન્યાયાધીશનો સમાવેશ થતો હતો.
ચૂંટણી કમિશનરોને કાયદાકીય સુરક્ષા અંગે પણ ચર્ચા
2023ના કાયદાની કલમ 16 મુજબ, ચૂંટણી કમિશનર તરીકે સત્તાવાર ફરજ બજાવતી વખતે કરવામાં આવેલા કૃત્ય, કાર્ય અથવા નિવેદન અંગે CEC અથવા Election Commissioner સામે સિવિલ અથવા ક્રિમિનલ કાર્યવાહી કોર્ટ દ્વારા સ્વીકારવા કે ચાલુ રાખવા પર પ્રતિબંધ છે. ખડગે આ જોગવાઈને ચૂંટણી સંસ્થાની જવાબદેહી અને સ્વાયત્તતા સાથે જોડીને તેની ટીકા કરી રહ્યા છે. જોકે, કાયદાની આ જોગવાઈ હાલમાં અમલમાં રહેલી કાનૂની વ્યવસ્થાનો ભાગ છે.
SIR મુદ્દે વિપક્ષ અને ચૂંટણી પંચના અલગ દાવા
મતદાર યાદીની સુધારણા અંગે વિપક્ષ અને ચૂંટણી પંચના દાવામાં સ્પષ્ટ તફાવત જોવા મળે છે. વિપક્ષનો આરોપ છે કે SIR દરમિયાન પાત્ર મતદારોના નામ દૂર થવાનું જોખમ ઊભું થયું છે. બીજી તરફ, ચૂંટણી પંચ પ્રક્રિયાને મતદાર યાદીને વધુ ચોક્કસ બનાવવાના પ્રયાસ તરીકે રજૂ કરે છે અને પાત્ર મતદારોને ફરી યાદીમાં સામેલ કરવા માટે દસ્તાવેજો, દાવા-વાંધા અને વિશેષ નોંધણીની વ્યવસ્થા ઉપલબ્ધ કરાવી રહ્યું છે. આ સમગ્ર વિવાદ વચ્ચે ખડગેની બેલેટ પેપરથી નવેસરથી ચૂંટણી કરાવવાની માગ હવે ચૂંટણી સુધારણા, SIR અને EVM અંગેની રાજકીય ચર્ચાને વધુ તેજ બનાવે છે. આગામી દિવસોમાં 6 ઓક્ટોબરના વિપક્ષી કાર્યક્રમ અને ચૂંટણી પંચ તથા અદાલતો સમક્ષ ચાલી રહેલી કાર્યવાહી પર રાજકીય અને કાનૂની બંને દૃષ્ટિએ નજર રહેશે.








