BlueBird Block‑2 satellite launch ISRO: સેટલાઇટ ટેલિકમ્યુનિકેશન ક્ષેત્રે મોટો બદલાવ આવવાનો છે. જો બધું યોગ્ય રહેશે, તો ભવિષ્યમાં લોકો એવી જગ્યાઓથી પણ કોલ કરી શકશે જ્યાં મોબાઇલ ટાવર ઉપલબ્ધ નથી. તેનાથી 2 અબજથી વધુ લોકો માટે સંચારનું માધ્યમ બદલાશે.
બ્લૂબર્ડ બ્લોક 2 સેટલાઇટ થશે લોન્ચ
ઇન્ડિયન સ્પેસ રિસર્ચ ઓર્ગેનાઈઝેશન આવતી કાલે 24મી ડિસેમ્બર 2025ના રોજ એટલે કે બુધવારે, બ્લૂબર્ડ બ્લોક 2 સેટલાઇટ લોન્ચ કરવા જઈ રહી છે. સવારે 8:54 વાગ્યે શ્રીહરિકોટા ખાતે સતીશ ધવન સ્પેસ સેન્ટરથી આ સેટલાઇટને લોન્ચ વ્હીકલ LVM3-M6 મિશન હેઠળ લોન્ચ કરવામાં આવશે. આ સેટલાઇટથી પૃથ્વીના સૌથી દુરના વિસ્તારોમાં પણ મોબાઇલ સેવા ઉપલબ્ધ રહેશે. ટોચ ઉપર કે પર્વતોમાં, મહાસાગર કે રણમાં… દરેક જગ્યાએ સરળતાથી મોબાઇલથી વાતચીત કરી શકાશે.
ISROનું 101મું લોન્ચિંગ
LVM3 મિશનનું નવમું લોંચિંગ બ્લૂબર્ડ બ્લોક 2 ISROનું 101મું લોન્ચિંગ હશે. 2025માં ભારતીય સ્પેસ એજન્સીનું આ પાંચમું મિશન અને વર્ષનું 316મું ઓર્બિટલ લોન્ચ પ્રયાસ હશે. આ મિશનમાં ISROનું LVM3 વાપરવામાં આવશે. તેની જબરદસ્ત ક્ષમતાના કારણે તેને 'બાહુબલી' પણ કહેવામાં આવે છે. આ ઓપરેશન LVM3નું છઠ્ઠું સક્રિય મિશન છે અને ન્યુસ્પેસ ઇન્ડિયા લિમિટેડ દ્વારા મેનેજ થનારું ત્રીજું સંપૂર્ણ રીતે કોમર્શિયલ લોન્ચિંગ છે.
2024માં પહેલા જ પાંચ સેટલાઇટ્સ લોન્ચ કર્યા
અમેરિકાની કંપની AST SpaceMobileએ બ્લૂબર્ડ બ્લોક 2 વિકસાવ્યું છે. આ અમેરિકા અને ISRO વચ્ચે બીજો સહયોગ છે. જુલાઈમાં ISROએ 1.5 બિલિયન ડોલરનો NASA-ISRO સિન્થેટિક એપર્ચર રાડાર મિશન (NISAR) સફળતાપૂર્વક લોન્ચ કર્યો હતો, જેનો ઉદ્દેશ ધુમ્મસ, ગાઢ વાદળો અને બરફના સ્તરોમાંથી પસાર થઈને પૃથ્વીનો હાઈ-રેસોલ્યુશન સ્કેન લેવાનો હતો. AST SpaceMobileએ સપ્ટેમ્બર 2024માં પહેલા જ પાંચ સેટલાઇટ્સ લોન્ચ કર્યા છે. આ નેટવર્કને વધુ વિસ્તૃત કરવા માટે કંપનીએ દુનિયાભરના 50થી વધુ મોબાઇલ ઓપરેટર્સ સાથે ભાગીદારી કરી છે.
ટેલિકમ્યુનિકેશન ક્ષેત્રે મોટી પ્રગતિ
સેટલાઇટ ટેલિકમ્યુનિકેશન ક્ષેત્રમાં આ એક મોટી પ્રગતિ છે. આ સેટલાઇટ સ્પેસમાં જઈને એ જ કામ કરશે જે મોબાઇલ ટાવર કરે છે. ઓર્બિટમાં પહોંચ્યા પછી, બ્લૂબર્ડ બ્લોક 2 પોતાનું 223 ચોરસ મીટરનું ફેઝ્ડ એર એન્ટેના તૈનાત કરશે, જે લો-અર્થ ઓર્બિટમાં સૌથી મોટું કોમર્શિયલ કમ્યુનિકેશન એન્ટેના ગણાશે. આ સેટલાઇટનું વજન લગભગ 6.5 ટન છે.
શરૂઆતમાં કવરેજનો લક્ષ્ય અમેરિકા
આ સેટલાઇટ 120 મેગાબિટ્સ પ્રતિ સેકંડની પીક સ્પીડ સપોર્ટ કરે છે, જે વૉઇસ, મેસેજિંગ, ડેટા ટ્રાન્સફર અને 4G તથા 5G બંને નેટવર્ક પર અવરોધ વિના વીડિયો સ્ટ્રીમિંગ માટે ઘણું ઝડપી છે. શરૂઆતમાં કવરેજનો લક્ષ્ય અમેરિકા છે અને ત્યારબાદ આંતરરાષ્ટ્રીય પહોંચ પર ધ્યાન આપવામાં આવશે. તેનો ઉદ્દેશ ગ્રામ્ય વિસ્તારો, સમુદ્ર અને ફ્લાઈટમાં સતત નેટવર્કમાં આવતી સમસ્યાઓ દૂર કરવાનો છે.
એક શક્તિશાળી સેલ ટાવર તરીકે કાર્ય કરશે
પરંપરાગત સેટલાઇટ્સની તુલનામાં, બ્લૂબર્ડ બ્લોક-2 સીધા સ્ટાન્ડર્ડ 4G અને 5G સ્માર્ટફોન સાથે કનેક્ટ થવા માટે ડિઝાઇન કરવામાં આવ્યું છે. આ સેટલાઇટ સ્પેસમાં એક શક્તિશાળી સેલ ટાવર તરીકે કાર્ય કરે છે. એડવાન્સ્ડ એન્ટેના અને સેલ્યુલર સ્પેક્ટ્રમ ઉપયોગ કરીને, તે પૃથ્વી પર કોઈ પણ સ્માર્ટફોનથી કનેક્ટ થઈ શકે છે, જેનાથી સેટલાઇટ ફોન, બાહ્ય એન્ટેના અથવા અન્ય ડિવાઇસની જરૂરિયાત ન રહે.
કઈ રીતે કરે છે કાર્ય?
જ્યારે કોઈ સ્માર્ટફોન સેલ ટાવરના રેન્જની બહાર જાય છે, ત્યારે તે આપમેળે બ્લૂબર્ડ સેટલાઇટ નેટવર્ક સાથે કનેક્ટ થઈ શકે છે. યુઝરના દ્રષ્ટિકોણથી કશું બદલાતું નથી. કોલ્સ લાગે છે, મેસેજ પહોંચે છે અને ડેટા સર્વિસ એ જ રીતે કાર્ય કરે છે જેમ સામાન્ય રીતે કરે છે. ફર્ક માત્ર સિગ્નલના માર્ગમાં થાય છે. તે જમીન પરના ટાવર દ્વારા નહીં, પરંતુ પૃથ્વીથી સેકડો કિલોમીટર ઉપર ઓર્બિટમાં ફરતા સેટલાઇટ સુધી જાય છે.
ખૂબ નબળા સિગ્નલને પણ પકડશે
બ્લૂબર્ડ સેટલાઇટમાં લો અર્થ ઓર્બિટમાં અત્યાર સુધીના સૌથી મોટાં ફેઝ્ડ-એરે એન્ટેના મૂકવામાં આવ્યા છે, જે સ્ટાન્ડર્ડ સ્માર્ટફોન દ્વારા મોકલવામાં આવેલા ખૂબ નબળા સિગ્નલને પણ પકડે છે. ત્યારબાદ સેટલાઇટ સિગ્નલને ગ્રાઉન્ડ સ્ટેશન પર મોકલે છે, જેને ગેટવે કહેવામાં આવે છે. ગેટવે પરથી સિગ્નલ યુઝરના હાલના મોબાઇલ ઓપરેટરના નેટવર્કમાં મોકલવામાં આવે છે. પછી કોલ અથવા ડેટા સેશન પોતાના ગંતવ્ય સુધી પહોંચી જાય છે અને કોઈ પણ અન્ય મોબાઇલ કનેક્શન જેમ જ કાર્ય કરે છે.
કેટલા લોકોને લાભ મળશે?
જો આ સફળ થાય, તો બ્લૂબર્ડ બ્લોક 2 અરબો લોકો માટે સંચારનું માધ્યમ બદલી શકે છે. તે ડિજિટલ ઍક્સેસમાં ખામીઓ દૂર કરી શકે છે અને વિશ્વના સૌથી અલગ-અલગ વિસ્તારોમાં સીધું મોબાઇલ કનેક્શન શક્ય બનાવી શકે છે. જો બધું યોગ્ય રહે, તો મોબાઇલ ટાવર વગર પણ તમે ઈન્ટરનેટનો ઉપયોગ કરી શકશો. સાથે ઈન્ટરનેટ કોલની સુવિધા પણ મળશે. આ ટેક્નોલોજી સ્ટાન્ડર્ડ સ્માર્ટફોન સાથે સીધા કનેક્શનને શક્ય બનાવે છે, જેથી વધારાનો એન્ટેના અથવા કસ્ટમાઇઝ્ડ હાર્ડવેરની જરૂરિયાત ન રહે.
