Trump Jinping Summit: વૈશ્વિક અર્થતંત્રમાં મોટા ફેરફારો લાવતી એક મહત્વપૂર્ણ ઘટનામાં, વિશ્વની બે સૌથી મોટી આર્થિક સત્તાઓ - અમેરિકા અને ચીન વચ્ચે છેલ્લા કેટલાક સમયથી ચાલી રહેલા વેપાર તણાવ (Trade War)માં મોટો વળાંક આવ્યો છે. વોશિંગ્ટન ખાતે અમેરિકી પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ અને ચીનના રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગ વચ્ચે યોજાયેલી ઉચ્ચસ્તરીય બેઠક બાદ બંને દેશો વચ્ચે ચાલી રહેલા વેપાર યુદ્ધમાં નરમાઈના સંકેતો મળ્યા છે. આ બેઠકના પરિણામ સ્વરૂપે બંને દેશોએ અંદાજે 60 અબજ ડૉલરના બિન-સંવેદનશીલ (Non-sensitive) માલસામાન પર આયાત શુલ્ક એટલે કે ટેરિફ ઘટાડવાનો ઐતિહાસિક નિર્ણય લીધો છે. જે અંતર્ગત બંને દેશો પોતપોતાના દેશમાં આયાત થતી અંદાજે 30-30 અબજ ડૉલરની ચીજવસ્તુઓ પર એકબીજાને મોટી રાહત આપવા સંમતિ દર્શાવી છે.
અમેરિકા અને ચીને કઈ-કઈ વસ્તુઓ પર ટેરિફ ઘટાડ્યો?
આ નવા કરાર અંતર્ગત અમેરિકાએ ચીનથી આયાત થતી 77 અલગ-અલગ પ્રકારની બિન-સંવેદનશીલ ચીજવસ્તુઓ પર આયાત ડ્યૂટી ઘટાડવાની જાહેરાત કરી છે. જેમાં મુખ્યત્વે બાળકોના રમકડાં, નાના ઘરગથ્થુ વીજ ઉપકરણો, રસોડાના વાસણો, ઘર સજાવટની વસ્તુઓ અને ચાઇનીઝ બનાવટની દૈનિક વપરાશની ચીજોનો સમાવેશ થાય છે. તેની સામે ચીને પણ અમેરિકા પ્રત્યે નરમ વલણ અપનાવીને 1,619 જેટલી અમેરિકી વસ્તુઓ પર ટેરિફમાં રાહત આપી છે. ચીનના આ નિર્ણયથી અમેરિકાના કૃષિ ઉત્પાદનો, ડેરી પ્રોડક્ટ્સ, મીટ, સી-ફૂડ, કોસ્મેટિક્સ અને મેડિકલ સાધનોને મોટો ફાયદો થશે. વધુમાં, ચીને વર્ષ 2027 અને 2028 દરમિયાન અમેરિકા પાસેથી પ્રતિવર્ષ ઓછામાં ઓછો 1 કરોડ મેટ્રિક ટન કોલસો ખરીદવા માટે પણ ખાતરી આપી છે.
આગળની વાટાઘાટો માટે નવો રસ્તો ખુલ્લો
અમેરિકા અને ચીન વચ્ચે થયેલી આ મહત્વની વાટાઘાટો માત્ર ટેરિફ કાપ સુધી સીમિત નથી રહી, પરંતુ બંને દેશોએ તેમના 'ટ્રેડ ટ્રુસ' (વેપાર વિરામ) ની સમયસીમાને આગામી 10 જાન્યુઆરી સુધી લંબાવવાનો પણ નિર્ણય લીધો છે. આ સમયગાળા દરમિયાન બંને દેશોના આર્થિક સલાહકારો અને પ્રતિનિધિઓ વચ્ચે વધુ બેઠકો યોજાશે, જેથી બાકી રહેલા વિવાદિત મુદ્દાઓ પર પણ સર્વસંમતિ સાધી શકાય. આ કરારથી ગ્લોબલ સપ્લાય ચેઇનમાં આવતી અડચણો દૂર થશે અને વૈશ્વિક બજારોમાં સ્થિરતા આવશે તેવી આશા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે.
ભારત માટે કેમ વધશે પડકાર? ભારતે શા માટે અલર્ટ રહેવું પડશે?
અમેરિકા અને ચીન વચ્ચે વધી રહેલી આ આર્થિક નજીકતા ભારત માટે એક નવો તકેદારીનો વિષય બની શકે છે. અત્યાર સુધી અમેરિકા અને ચીન વચ્ચેના ખટરાગ અને ઊંચા ટેરિફનો લાભ ભારતીય નિકાસકારોને મળી રહ્યો હતો, કારણ કે અમેરિકી કંપનીઓ ચીનથી ઉત્પાદન હટાવીને ભારતમાં 'ચાઇના પ્લસ વન' (China Plus One) નીતિ હેઠળ રોકાણ વધારી રહી હતી. પરંતુ હવે જો ચીની રમકડાં, ટેક્સટાઇલ અને ઘરવપરાશની વસ્તુઓ પર અમેરિકી ટેરિફ ઘટશે તો અમેરિકી બજારમાં ચીની સામાન ફરી સસ્તો થશે, જે ભારતીય નિકાસકારો માટે મોટી સ્પર્ધા ઊભી કરી શકે છે. આ સંજોગોમાં ભારતીય વેપારીઓ અને સરકાર બંનેએ વૈશ્વિક બજારમાં સ્થાન જાળવી રાખવા માટે વધુ સતર્ક રહેવું પડશે.
