Meta Child Safety India: સોશિયલ મીડિયા જાયન્ટ મેટા (Meta) એ ભારતમાં બાળકોના ઓનલાઈન જાતીય શોષણ (CSAM) સાથે જોડાયેલા ગંભીર કિસ્સાઓને રોકવા માટે એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ નિર્ણય લીધો છે. કંપની હવે આવા ગુનાહિત કિસ્સાઓની વિગતો અને ડેટા ભારતીય સુરક્ષા એજન્સીઓ સાથે સીધો શેર કરવા માટે સંમતિ દર્શાવી છે. આ નિર્ણય બાદ ફેસબુક કે ઈન્સ્ટાગ્રામ જેવા લોકપ્રિય પ્લેટફોર્મ્સ પર બાળકોના શોષણ સંબંધિત કન્ટેન્ટ પોસ્ટ કરનારાઓ સામે માત્ર એકાઉન્ટ બ્લોક કરવા સુધીની કાર્યવાહી સીમિત નહીં રહે, પરંતુ તેમની સામે કાનૂની શિકંજો પણ કસાશે.
NCPCRના દબાણ અને સુનાવણી બાદ લેવાયો નિર્ણય
ભારતમાં બાળકોના અધિકારો અને સુરક્ષા માટે કામ કરતી સર્વોચ્ચ સંસ્થા રાષ્ટ્રીય બાળ અધિકાર સંરક્ષણ આયોગ (NCPCR) દ્વારા મેટાના ઉચ્ચ અધિકારીઓને સમન્સ પાઠવીને હાજર રહેવા જણાવવામાં આવ્યું હતું. આયોગે પ્લેટફોર્મ પર બાળકોના જાતીય ઉત્પીડન સાથે જોડાયેલા કન્ટેન્ટને ચિહ્નિત કરવા, તેને તાત્કાલિક હટાવવા અને આવા ગુનાઓમાં સામેલ યુઝર્સની રિપોર્ટિંગ પ્રક્રિયા પર આકરા સવાલો પૂછ્યા હતા. આ કડક વલણ અને સરકારી દબાણ બાદ મેટાએ ભારતીય સુરક્ષા એજન્સીઓ સાથે માહિતી શેર કરવાની ખાતરી આપી છે.
ઈન્સ્ટાગ્રામ અને ફેસબુક પર સુરક્ષાચક્ર મજબૂત બનશે
ભારતમાં ફેસબુક અને ઈન્સ્ટાગ્રામના કરોડો યુઝર્સ છે, જેમાં મોટી સંખ્યામાં સગીરો પણ સામેલ છે. અત્યાર સુધી મેટા આર્ટિફિશિયલ ઈન્ટેલિજન્સ (AI) અને ઓટોમેટેડ સેન્સર્સની મદદથી બાળ ઉત્પીડન સંબંધિત કન્ટેન્ટ ફ્લેગ કરીને તેને ડિલીટ કરી દેતું હતું પરંતુ, હવે એજન્સીઓ સાથે માહિતી શેર કરવાના નિર્ણયથી તે કન્ટેન્ટ અપલોડ કરનાર અથવા ફેલાવનાર મુખ્ય આરોપી સુધી પહોંચવું પોલીસ માટે ખૂબ આસાન બની જશે, જે ડિજિટલ સ્પેસમાં ગુનાખોરી અટકાવવા તરફ મોટું કદમ છે.
પોક્સો એક્ટ અને ઓનલાઈન બાળ સુરક્ષાનો નવો તબક્કો
ભારતમાં બાળકોને જાતીય અપરાધોથી રક્ષણ આપવા માટે પોક્સો (POCSO) એક્ટ હેઠળ અત્યંત સખત કાનૂની જોગવાઈઓ કરવામાં આવેલી છે. ઓનલાઈન પ્લેટફોર્મ્સ પરથી મળતી સમયસરની વિગતો અને ટેક્નિકલ પુરાવાઓને કારણે ભારતીય તપાસ એજન્સીઓ આઈટી એક્ટ અને પોક્સો હેઠળ ગુનેગારો સામે ઝડપી કોર્ટ કાર્યવાહી કરી શકશે. ઈન્ટરનેટના આ યુગમાં બાળકોને સાયબર શોષણથી બચાવવા માટે મેટા અને ભારતીય કાયદાકીય તંત્ર વચ્ચેનું આ સહયોગી કદમ અત્યંત ક્રાંતિકારી સાબિત થશે.
NCMEC રિપોર્ટિંગ અને વૈશ્વિક સુરક્ષા માળખું
ઉલ્લેખનીય છે કે, વૈશ્વિક સ્તરે ટેકનોલોજી કંપનીઓ નેશનલ સેન્ટર ફોર મિશિંગ એન્ડ એક્સપ્લોઈટેડ ચિલ્ડ્રન (NCMEC) ને આવા કેસોની માહિતી આપે છે. જોકે, ભારતના નેશનલ સાયબર ક્રાઈમ રિપોર્ટિંગ પોર્ટલ (NCRP) અને સ્થાનિક સ્ટેટ સાયબર સેલ સાથે સીધા સમન્વયથી ભારતીય પોલીસને લોકેશન, IP એડ્રેસ અને યુઝર મેટાડેટા ઝડપથી ઉપલબ્ધ થશે. ભારતમાં આઈટી નિયમો 2021 હેઠળ તમામ સોશિયલ મીડિયા કંપનીઓ માટે આવા ગંભીર ગુનાઓમાં 24 કલાકની અંદર માહિતી આપવી અનિવાર્ય બનાવવામાં આવી છે.
