ટેકનોલોજી

સોશિયલ મીડિયા પર જાતિ અપમાન પણ SC/ST કાયદામાં આવશે, હાઇકોર્ટનો મોટો આદેશ

3 ઑક્ટોબર, 2026•
GVGujaratvandan team
સોશિયલ મીડિયા પર જાતિ અપમાન પણ SC/ST કાયદામાં આવશે, હાઇકોર્ટનો મોટો આદેશ

Social media under SCST act: સોશિયલ મીડિયા પર જાતિનો ઉલ્લેખ કરીને કરવામાં આવતી અપમાનજનક ટિપ્પણીઓ હવે માત્ર ઓનલાઈન ગેરવર્તન પૂરતી મર્યાદિત રહી શકે નહીં. કોલકાતા હાઈકોર્ટે મહત્વપૂર્ણ અવલોકન કરતાં સ્પષ્ટ કર્યું છે કે ચોક્કસ પરિસ્થિતિઓમાં સોશિયલ મીડિયા પર કરવામાં આવતું જાતિ આધારિત અપમાન પણ SC/ST (અત્યાચાર નિવારણ) કાયદા હેઠળના “જાહેર અપમાન”ના દાયરામાં આવી શકે છે. આ સાથે કોર્ટે અગાઉની પોલીસ તપાસને ફગાવીને કેસની નવેસરથી તપાસ કરવાનો આદેશ પણ આપ્યો છે.

ફેસબુક પોસ્ટને લઈને પોલીસ ફરિયાદ નોંધાઈ હતી
આ મામલો અનુસૂચિત જાતિ સમુદાયના એક ફરિયાદી દ્વારા કરવામાં આવેલી પોલીસ ફરિયાદ સાથે જોડાયેલો છે. ફરિયાદીનો આરોપ હતો કે રબીઉલ ઇસ્લામ બુલબુલ અને સયાન દત્તે ફેસબુક પર તેમની જાતિ, ધર્મ અને પરિવારને લઈને અપમાનજનક ટિપ્પણીઓ કરી હતી. ફરિયાદીએ પોલીસ સમક્ષ ફેસબુક પોસ્ટના સ્ક્રીનશોટ સહિતની વિગતો રજૂ કરી હતી. આ ફરિયાદના આધારે વર્ષ 2022માં કેસ નોંધવામાં આવ્યો હતો અને પોલીસે સોશિયલ મીડિયા પોસ્ટ તેમજ અન્ય સંબંધિત પુરાવાની તપાસ શરૂ કરી હતી.

પોલીસે તપાસ બાદ ‘શૂન્ય’ અંતિમ રિપોર્ટ આપ્યો
કેસની તપાસ દરમિયાન પોલીસે ફરિયાદી તથા સાક્ષીઓના નિવેદનો લીધા હતા. આ ઉપરાંત ફેસબુક પર ઉપલબ્ધ લિંક્સ અને અન્ય સંબંધિત માહિતીની પણ તપાસ કરવામાં આવી હતી. પોલીસે સાયબર પોલીસ સ્ટેશન મારફતે ફેસબુક પાસેથી સંબંધિત યુઝરની માહિતી મેળવવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો. જોકે, પોલીસના જણાવ્યા મુજબ જરૂરી યુઝર માહિતી ઉપલબ્ધ થઈ શકી નહોતી. આ તપાસ બાદ 20 જાન્યુઆરી 2023ના રોજ પોલીસે કેસમાં કોઈ નક્કર કડી મળી ન હોવાનું જણાવી “શૂન્ય” અંતિમ રિપોર્ટ રજૂ કર્યો હતો. ત્યારબાદ અલીપોરની વિશેષ અદાલતે ફરિયાદીના વાંધા છતાં પોલીસનો રિપોર્ટ સ્વીકારી લીધો હતો.

ફરિયાદીએ હાઇકોર્ટનો દરવાજો ખખડાવ્યો
વિશેષ અદાલતના નિર્ણયથી અસંતુષ્ટ ફરિયાદીએ હાઇકોર્ટમાં અરજી કરી હતી. અરજીમાં પોલીસ તપાસ અને અંતિમ રિપોર્ટ સામે વાંધો ઉઠાવવામાં આવ્યો હતો. મામલાની સુનાવણી દરમિયાન જસ્ટિસ ઉદય કુમારે પોલીસના અંતિમ રિપોર્ટને સ્વીકારવાનો ઇનકાર કર્યો અને તેને ફગાવી દીધો. કોર્ટે કેસની નવેસરથી તપાસ કરવાનો આદેશ આપ્યો છે.

સાયબર-ફોરેન્સિક નિષ્ણાતોની મદદથી થશે તપાસ
કોલકાતા હાઇકોર્ટે તપાસ માત્ર સામાન્ય પોલીસ તપાસ પૂરતી મર્યાદિત ન રાખીને સાયબર-ફોરેન્સિક નિષ્ણાતોની મદદ લેવાનો નિર્દેશ આપ્યો છે. આ તપાસ દરમિયાન સોશિયલ મીડિયા પોસ્ટની પ્રામાણિકતા, તેને કોણે પોસ્ટ કરી, સંબંધિત ડિજિટલ માહિતી અને અન્ય ઉપલબ્ધ ઇલેક્ટ્રોનિક પુરાવાની તપાસ કરવામાં આવશે. આ પ્રક્રિયા દ્વારા અગાઉની તપાસમાં રહી ગયેલી કડીઓ શોધવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવશે.

સોશિયલ મીડિયા પણ ‘જાહેર સ્થળ’ના વ્યાપક અર્થમાં આવી શકે
કોર્ટના અવલોકનનો સૌથી મહત્વપૂર્ણ ભાગ SC/ST કાયદા હેઠળ “જાહેર અપમાન”ની વ્યાખ્યા સાથે જોડાયેલો છે. હાઇકોર્ટે જણાવ્યું કે જાહેર અપમાનની કલ્પનાને માત્ર શેરી, બજાર અથવા ભૌતિક જાહેર સ્થળ સુધી મર્યાદિત રાખી શકાય નહીં. આજના ડિજિટલ યુગમાં સોશિયલ મીડિયા જેવા પ્લેટફોર્મ પર કરવામાં આવતી જાતિ આધારિત અપમાનજનક ટિપ્પણીઓ પણ ચોક્કસ સંજોગોમાં કાયદાની જોગવાઈ હેઠળ આવી શકે છે. SC/ST (અત્યાચાર નિવારણ) કાયદાની સંબંધિત જોગવાઈઓ અનુસૂચિત જાતિ અથવા અનુસૂચિત જનજાતિના વ્યક્તિને જાહેરમાં ઇરાદાપૂર્વક અપમાનિત કરવા અથવા ધમકાવવા જેવા કૃત્યો સામે કાર્યવાહી કરવાની જોગવાઈ કરે છે.

ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ પર જાતિ આધારિત અપમાન અંગે મહત્વપૂર્ણ સંદેશ
આ કેસમાં હાઇકોર્ટનો આદેશ સોશિયલ મીડિયા પર જાતિ આધારિત અપમાનના આરોપોની તપાસ માટે મહત્વપૂર્ણ કાનૂની સંદર્ભ ઊભો કરે છે. જોકે, માત્ર સોશિયલ મીડિયા પોસ્ટ હોવાના આધારે આપમેળે ગુનો સાબિત થતો નથી. કેસમાં કાયદાની જરૂરી શરતો પૂર્ણ થાય છે કે નહીં અને ઉપલબ્ધ ડિજિટલ તથા અન્ય પુરાવા આરોપોને સમર્થન આપે છે કે નહીં, તે તપાસ અને કોર્ટના અંતિમ નિર્ણય પર નિર્ભર રહેશે. હવે સાયબર-ફોરેન્સિક નિષ્ણાતોની મદદથી થનારી નવેસરથી તપાસમાં સોશિયલ મીડિયા પોસ્ટ પાછળની હકીકત, તેની મૂળભૂત માહિતી અને સમગ્ર ઘટનાક્રમ અંગે વધુ સ્પષ્ટતા થાય છે કે નહીં, તેના પર નજર રહેશે.

Tags:
ગુજરાત વંદનGujarat Vandan#JusticeForAll#HateSpeechLaw#DigitalRights
અમારા WhatsApp ચેનલ સાથે જોડાઓ
તાજા અપડેટ્સ મેળવો સીધા તમારા WhatsApp પર
Join Now

Videos

હે ગોળમટોળ લાલરંગવાળા 14 કિલોના મારા પ્રિય સિલિન્ડર તું ક્યાં છે.?

હે ગોળમટોળ લાલરંગવાળા 14 કિલોના મારા પ્રિય સિલિન્ડર તું ક્યા...

16 માર્ચ, 2026
'56 ઇંચની છાતી' અને ટ્રમ્પનો આદેશ: વ્હાઇટ હાઉસથી કેમ ચાલે છે ભારતનો વહીવટ? જુઓ સનસનીખેજ વિશ્લેષણ.

'56 ઇંચની છાતી' અને ટ્રમ્પનો આદેશ: વ્હાઇટ હાઉસથી કેમ ચાલે છે...

10 માર્ચ, 2026
નીતિશ કુમારની 'એક્ઝિટ' અને પુત્ર નિશાંતની 'એન્ટ્રી'! ભાજપે બિહારમાં કેવી રીતે રમી ‘માસ્ટર ગેમ’?

નીતિશ કુમારની 'એક્ઝિટ' અને પુત્ર નિશાંતની 'એન્ટ્રી'! ભાજપે બ...

10 માર્ચ, 2026
'કેજરીવાલ તો ગિયો...'? નીચલી કોર્ટના ચુકાદા પર આટલી ગર્જના કેમ? જાણો અંદરની વાત!

'કેજરીવાલ તો ગિયો...'? નીચલી કોર્ટના ચુકાદા પર આટલી ગર્જના ક...

10 માર્ચ, 2026
શિક્ષણ મંત્રીનું રાજીનામું માંગતા CJI? ન્યાયતંત્રને બદનામ કરવાના કાવતરાનો પર્દાફાશ!

શિક્ષણ મંત્રીનું રાજીનામું માંગતા CJI? ન્યાયતંત્રને બદનામ કર...

10 માર્ચ, 2026
શું પાવરફુલ મોદીની કોઈ 'દુખતી નસ' ટ્રમ્પના હાથમાં છે?

શું પાવરફુલ મોદીની કોઈ 'દુખતી નસ' ટ્રમ્પના હાથમાં છે?

26 ફેબ્રુઆરી, 2026
 ભારતના રાજનેતાઓની રાજનીતિ પણ 3 વસ્તુઓથી ચાલે છે રેવડી કલ્ચર... રેવડી કલ્ચર... ઔર રેવડી કલ્ચર...

ભારતના રાજનેતાઓની રાજનીતિ પણ 3 વસ્તુઓથી ચાલે છે રેવડી કલ્ચર...

26 ફેબ્રુઆરી, 2026