Warfare ship INS Mangrol: ભારતીય નૌસેનાની દરિયાઈ સુરક્ષા ક્ષમતામાં વધુ એક મહત્વપૂર્ણ ઉમેરો થયો છે. મુંબઈ ખાતે ભારતીય નૌસેનાએ સ્વદેશી એન્ટી-સબમરીન વોરફેર શેલો વોટર ક્રાફ્ટ (ASW SWC) શ્રેણીનું ત્રીજું યુદ્ધજહાજ ‘માંગરોળ’ કમિશન કર્યું છે. કોચીન શિપયાર્ડ લિમિટેડ (CSL) દ્વારા નિર્મિત આ યુદ્ધજહાજ ખાસ કરીને છીછરા પાણી અને દરિયાકાંઠાના વિસ્તારોમાં દુશ્મનની સબમરીનોને શોધવા તથા તેમની સામે કાર્યવાહી કરવા માટે તૈયાર કરવામાં આવ્યું છે. બદલાતા દરિયાઈ સુરક્ષા પરિદૃશ્ય અને પાણીની અંદરથી ઊભા થતા સંભવિત ખતરાઓ વચ્ચે INS માંગરોળ ભારતીય નૌસેનાની રણનીતિક ક્ષમતાને વધુ મજબૂત બનાવશે.
નૌસેનાને આધુનિક યુદ્ધજહાજોથી સજ્જ કરવાની દિશા
INS માંગરોળની સૌથી મહત્ત્વની વિશેષતા એ છે કે તેનું નિર્માણ 80 ટકાથી વધુ સ્વદેશી સામગ્રીનો ઉપયોગ કરીને કરવામાં આવ્યું છે. આ બાબત દેશની સ્વદેશી સંરક્ષણ ઉત્પાદન ક્ષમતાને પ્રોત્સાહન આપવાની સાથે નૌસેનાને આધુનિક યુદ્ધજહાજોથી સજ્જ કરવાની દિશામાં પણ મહત્ત્વપૂર્ણ છે. આ યુદ્ધજહાજના સામેલ થવાથી બંદરો, દરિયાકાંઠાના વિસ્તારો અને વ્યૂહાત્મક દરિયાઈ માર્ગોની દેખરેખ તથા સુરક્ષામાં મદદ મળશે. સાથે જ, મોટા નૌસૈન્ય અભિયાનો દરમિયાન પણ તે સહાયક ભૂમિકા ભજવી શકશે. મુંબઈમાં યોજાયેલા કમિશનિંગ સમારોહની અધ્યક્ષતા પશ્ચિમ નૌસેના કમાન્ડના ફ્લેગ ઓફિસર કમાન્ડિંગ-ઇન-ચીફ, વાઇસ એડમિરલ સંજય વત્સાયને કરી હતી.
માછીમારી કેન્દ્ર માંગરોળના નામ પરથી રાખવામાં આવ્યું
આ યુદ્ધજહાજનું નામ ગુજરાતના જૂનાગઢ જિલ્લાના દરિયાકાંઠે આવેલા જાણીતા બંદર અને માછીમારી કેન્દ્ર માંગરોળના નામ પરથી રાખવામાં આવ્યું છે. INS માંગરોળ જૂના નૌસૈન્ય જહાજની વિરાસતને પણ આગળ વધારે છે. અગાઉનું INS માંગરોળ (M85) માઇન સ્વીપર જહાજ હતું, જેણે એપ્રિલ 2004 સુધી ભારતીય નૌસેનામાં સેવા આપી હતી. નવા યુદ્ધજહાજને આ નામ આપીને ભારતીય નૌસેનાએ પોતાના જૂના જહાજોની ઐતિહાસિક ઓળખ અને પરંપરાને જાળવી રાખવાનો પ્રયાસ કર્યો છે. ગુજરાત માટે પણ આ નામકરણ વિશેષ મહત્ત્વ ધરાવે છે, કારણ કે રાજ્યનું દરિયાકાંઠાનું સ્થાન દેશની દરિયાઈ સુરક્ષા વ્યવસ્થામાં મહત્ત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે.
એડવાન્સ્ડ ટોર્પિડો ડિકોય સિસ્ટમનો સમાવેશ
INS માંગરોળને સબમરીન વિરોધી કામગીરી માટે અનેક આધુનિક પ્રણાલીઓથી સજ્જ કરવામાં આવ્યું છે. તેમાં ‘અભય’ હલ-માઉન્ટેડ સોનાર, હળવા ટોર્પિડો, સ્વદેશી એન્ટી-સબમરીન રોકેટ લોન્ચર અને ‘મારિચ’ એડવાન્સ્ડ ટોર્પિડો ડિકોય સિસ્ટમનો સમાવેશ થાય છે. સોનારની મદદથી પાણીની અંદર રહેલી સબમરીન અથવા અન્ય સંભવિત ખતરાઓને શોધવામાં મદદ મળે છે, જ્યારે ટોર્પિડો અને રોકેટ લોન્ચર જેવી પ્રણાલીઓ સબમરીન વિરોધી કામગીરીમાં ઉપયોગી બને છે. મારિચ સિસ્ટમ ટોર્પિડો સામે રક્ષણ મેળવવામાં મદદ કરવા માટે રચવામાં આવી છે. આ પ્રણાલીઓ યુદ્ધજહાજને દરિયાકાંઠાના જટિલ વિસ્તારોમાં કામગીરી માટે સક્ષમ બનાવે છે.
પાણીમાં ઝડપી ગતિ અને સારી ગતિશીલતા
ત્રણ શક્તિશાળી ડીઝલ એન્જિનથી ચાલતું INS માંગરોળ છીછરા પાણીમાં ઝડપી ગતિ અને સારી ગતિશીલતા સાથે કામગીરી કરી શકે છે. સબમરીન શોધવા અને તેનો સામનો કરવા ઉપરાંત, તે પાણીની અંદર સતત દેખરેખ રાખવા, ઓછી તીવ્રતાવાળી દરિયાઈ કામગીરી અને માઇન વોરફેર સંબંધિત કાર્યોમાં પણ ઉપયોગી બની શકે છે. સ્વદેશી ટેક્નોલોજી, આધુનિક શસ્ત્રપ્રણાલીઓ અને દરિયાકાંઠાના વિસ્તારોમાં કામગીરી કરવાની ક્ષમતાને કારણે આ યુદ્ધજહાજ ભારતીય નૌસેનાની સબમરીન વિરોધી શક્તિમાં મહત્ત્વપૂર્ણ ઉમેરો છે. ખાસ કરીને દેશના બંદરો અને દરિયાઈ સરહદોની સુરક્ષા માટે INS માંગરોળની ભૂમિકા આવનારા સમયમાં નોંધપાત્ર બની શકે છે.
