ટેકનોલોજી

ભારતીય સેના 17,500 ફૂટની ઊંચાઈએ FPV ડ્રોન તૈનાત કરશે, ચીન સરહદ પર દેખરેખ મજબૂત બનાવશે

8 ઑક્ટોબર, 2026•
GVGujaratvandan team
ભારતીય સેના 17,500 ફૂટની ઊંચાઈએ FPV ડ્રોન તૈનાત કરશે, ચીન સરહદ પર દેખરેખ મજબૂત બનાવશે

Indian Army FPV drones: ભારતીય સેનાએ ઊંચાઈવાળા અને અત્યંત મુશ્કેલ સરહદી વિસ્તારોમાં પોતાની ઓપરેશનલ ક્ષમતા વધારવા માટે 225 ફર્સ્ટ-પર્સન વ્યૂ એટલે કે FPV ડ્રોનનો ઓર્ડર આપ્યો છે. ખાસ વાત એ છે કે આ ડ્રોનની પસંદગી માત્ર સામાન્ય પરીક્ષણોના આધારે કરવામાં આવી નથી, પરંતુ કઠોર ફિલ્ડ ટ્રાયલ બાદ કરવામાં આવી છે. આ પરીક્ષણોમાં 17,500 ફૂટ સુધીની ઊંચાઈએ ડ્રોનનું સફળ સંચાલન પણ સામેલ હતું. જથ્થાની દૃષ્ટિએ 225 ડ્રોનનો ઓર્ડર બહુ મોટો ન ગણાય, પરંતુ જે પરિસ્થિતિઓમાં તેનું પરીક્ષણ કરવામાં આવ્યું છે તે તેને મહત્વપૂર્ણ બનાવે છે. ઊંચાઈવાળા વિસ્તારોમાં ડ્રોનની સહનશક્તિ, ચોકસાઈ, ગતિ, બેટરી કામગીરી અને મર્યાદિત હવાની ઘનતામાં ઉડાન ભરવાની ક્ષમતાનું મૂલ્યાંકન કરવામાં આવ્યું હતું.

LAC અને LoC પર ઊંચાઈ સૌથી મોટો પડકાર
ભારતીય સેનાના જવાનો ચીન સાથેની વાસ્તવિક નિયંત્રણ રેખા એટલે કે LAC અને પાકિસ્તાન સાથેની નિયંત્રણ રેખા એટલે કે LoC પર અનેક સ્થળોએ 12,000થી 18,000 ફૂટ કે તેનાથી પણ વધુ ઊંચાઈએ તૈનાત છે. હિમાલય અને સિયાચીન જેવા વિસ્તારોમાં અત્યંત ઠંડી, બરફ, મુશ્કેલ ભૂપ્રદેશ અને ઓક્સિજનની ઓછી ઉપલબ્ધતા સૈનિકો માટે પડકાર ઊભો કરે છે. આવી પરિસ્થિતિમાં દૂર આવેલી ચોકીઓ સુધી દવાઓ, ખોરાક, નાના સાધનો અને અન્ય જરૂરી સામગ્રી પહોંચાડવી સરળ નથી. પરંપરાગત રીતે આ માટે સૈનિકો, ખચ્ચર અથવા હેલિકોપ્ટરનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. પરંતુ ઊંચાઈવાળા વિસ્તારમાં હવામાન ઝડપથી બદલાતું હોવાથી હેલિકોપ્ટર આધારિત સપ્લાય હંમેશાં સરળ અથવા ઉપલબ્ધ રહે તે જરૂરી નથી.

ડ્રોન બની શકે છે ઝડપી અને અસરકારક વિકલ્પ
આ પડકાર વચ્ચે ડ્રોન ટેક્નોલોજી સેનાને એક વૈકલ્પિક લોજિસ્ટિક્સ અને ઓપરેશનલ સાધન પૂરુ પાડે છે. નાના કદના ડ્રોનને ઝડપથી તૈનાત કરી શકાય છે અને ચોક્કસ સ્થળ સુધી સામગ્રી પહોંચાડવામાં તેનો ઉપયોગ થઈ શકે છે. સેનાએ છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં નાના વ્યૂહાત્મક ડ્રોન યુનિટથી લઈને મોટા બેટલફિલ્ડ એર સપોર્ટ પ્લેટફોર્મ સુધી વિવિધ સ્તરે ડ્રોન ક્ષમતા વિકસાવવાની દિશામાં કામ કર્યું છે. FPV ડ્રોનનો ઉપયોગ માત્ર દેખરેખ પૂરતો મર્યાદિત નથી, પરંતુ જરૂરિયાત મુજબ ચોક્કસ લક્ષ્ય સુધી પહોંચવા માટે પણ થઈ શકે છે.

15,000 ફૂટ ઉપર ડ્રોન ઉડાડવું કેમ મુશ્કેલ છે?
ઊંચાઈ વધે તેમ હવાની ઘનતા ઘટતી જાય છે. સમુદ્ર સપાટીથી આશરે 15,000 ફૂટ ઉપર હવા ઘણી પાતળી હોય છે. પરિણામે ડ્રોનના પ્રોપેલર દ્વારા પેદા થતો લિફ્ટ અને થ્રસ્ટ નીચી ઊંચાઈની સરખામણીએ ઘટી શકે છે. આ સ્થિતિમાં સમાન વજન ઉઠાવવા માટે મોટરોને વધુ મહેનત કરવી પડે છે. ખાસ કરીને જો ડ્રોન સાથે વધારાનો પેલોડ હોય તો તેની ઉડાન ક્ષમતા અને નિયંત્રણ વધુ પડકારજનક બની શકે છે. પાતળી હવાના કારણે મોટર અને અન્ય ઘટકોની કામગીરીમાં પણ ફેરફાર થઈ શકે છે. એટલે જ ઊંચાઈવાળા વિસ્તારમાં સફળતાપૂર્વક ડ્રોન ઉડાડવું માત્ર સામાન્ય ડ્રોનને ત્યાં લઈ જઈને ઉડાડવા જેટલું સરળ નથી. તેના માટે ખાસ ડિઝાઇન, યોગ્ય પ્રોપેલર, મોટર, પાવર મેનેજમેન્ટ અને ફ્લાઇટ કંટ્રોલ સિસ્ટમની જરૂર પડે છે.

બેટરી પણ સૌથી મોટો પડકાર
ઊંચાઈ ઉપરાંત ભારે ઠંડી ડ્રોનની બેટરી માટે મોટો પડકાર બને છે. લિથિયમ આધારિત બેટરીઓ નીચા તાપમાનમાં તેમની અસરકારક ક્ષમતા ગુમાવી શકે છે. પરિણામે ડ્રોનનો ફ્લાઇટ ટાઈમ ઘટી શકે છે અને ટેકઓફ તથા પેલોડ ક્ષમતા પર પણ અસર પડી શકે છે. આ કારણે ઊંચાઈવાળા અને ઠંડા વિસ્તારમાં ઓપરેશન પહેલાં બેટરીનું યોગ્ય તાપમાન જાળવવું, તેને ઇન્સ્યુલેટ કરવી અને મિશન પહેલાં તેની ક્ષમતા ચકાસવી અત્યંત મહત્વપૂર્ણ બની જાય છે.

લદ્દાખ અને સ્પીતિ જેવા વિસ્તારોમાં ફિલ્ડ ટ્રાયલ
આ ટેકનિકલ પડકારોને ધ્યાનમાં રાખીને ભારતીય સેનાએ ઊંચાઈવાળા મુશ્કેલ વિસ્તારોમાં સ્થાનિક ડ્રોન ઉત્પાદકો સાથે મળીને પરીક્ષણો હાથ ધર્યા હતા. લદ્દાખ અને હિમાચલ પ્રદેશના સ્પીતિ જેવા વિસ્તારોમાં કરવામાં આવેલા ફિલ્ડ ટ્રાયલનો હેતુ વાસ્તવિક સરહદી પરિસ્થિતિ જેવી સ્થિતિમાં ડ્રોનની કામગીરી ચકાસવાનો હતો. આ પરીક્ષણો દરમિયાન ડ્રોનની સહનશક્તિ, ચોકસાઈ, ગતિ, પેલોડ ક્ષમતા અને ઊંચાઈવાળા વિસ્તારમાં સંચાલનની ક્ષમતા સહિતના વિવિધ પાસાંનું મૂલ્યાંકન કરવામાં આવ્યું હતું.

એરોડ્રોન રોબોટિક્સને 225 FPV ડ્રોનનો ઓર્ડર
આ પ્રક્રિયા બાદ સેનાએ કેટલાક સ્વદેશી ડ્રોન ઉત્પાદનોને શોર્ટલિસ્ટ કર્યા હતા. 225 FPV ડ્રોનનો ઓર્ડર એરોડ્રોન રોબોટિક્સ પ્રાઇવેટ લિમિટેડને આપવામાં આવ્યો છે. કંપની લશ્કરી ડ્રોન, સર્વેલન્સ અને લોજિસ્ટિક્સ પ્લેટફોર્મ તેમજ ડ્રોન ઓપરેટર ટ્રેનિંગ સાથે જોડાયેલી છે. કંપનીનું ડ્રોન સંબંધિત સોફ્ટવેર ભારતમાં જ વિકસાવવામાં આવ્યું હોવાનું જણાવવામાં આવ્યું છે. આથી આ ઓર્ડરને માત્ર સેનાની ડ્રોન ક્ષમતા વધારવાના પગલા તરીકે જ નહીં, પરંતુ દેશના સ્થાનિક ડ્રોન અને ડિફેન્સ ટેક્નોલોજી ઇકોસિસ્ટમ માટે પણ મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવી રહ્યો છે.

‘આત્મનિર્ભર ભારત’ તરફ મહત્વપૂર્ણ પગલું
ભારતીય સેનાની વધતી ડ્રોન જરૂરિયાત અને સ્થાનિક કંપનીઓ સાથેના સહયોગથી દેશમાં ડિફેન્સ ટેક્નોલોજીના સ્વદેશી વિકાસને પ્રોત્સાહન મળી રહ્યું છે. ખાસ કરીને LAC અને LoC જેવા પડકારજનક વિસ્તારો માટે ભારતીય પરિસ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને તૈયાર કરવામાં આવેલા ડ્રોન ભવિષ્યના સૈન્ય ઓપરેશન્સમાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવી શકે છે. 225 FPV ડ્રોનનો આ ઓર્ડર કદાચ સંખ્યાની દૃષ્ટિએ વિશાળ ન હોય, પરંતુ 17,500 ફૂટ સુધીની ઊંચાઈએ સફળ ફિલ્ડ ટ્રાયલ બાદ તેની પસંદગી એ વાત દર્શાવે છે કે ભારતીય સેનાનું ધ્યાન હવે માત્ર ડ્રોન ખરીદવા પર નહીં, પરંતુ દેશની વાસ્તવિક સરહદી જરૂરિયાતોને અનુરૂપ ટેક્નોલોજી વિકસાવવા અને ઉપયોગમાં લેવા પર છે.

Tags:
Gujarat Vandanગુજરાત વંદન#DefenceNews#BorderSecurity#FPVDrones
અમારા WhatsApp ચેનલ સાથે જોડાઓ
તાજા અપડેટ્સ મેળવો સીધા તમારા WhatsApp પર
Join Now

Videos

હે ગોળમટોળ લાલરંગવાળા 14 કિલોના મારા પ્રિય સિલિન્ડર તું ક્યાં છે.?

હે ગોળમટોળ લાલરંગવાળા 14 કિલોના મારા પ્રિય સિલિન્ડર તું ક્યા...

16 માર્ચ, 2026
'56 ઇંચની છાતી' અને ટ્રમ્પનો આદેશ: વ્હાઇટ હાઉસથી કેમ ચાલે છે ભારતનો વહીવટ? જુઓ સનસનીખેજ વિશ્લેષણ.

'56 ઇંચની છાતી' અને ટ્રમ્પનો આદેશ: વ્હાઇટ હાઉસથી કેમ ચાલે છે...

10 માર્ચ, 2026
નીતિશ કુમારની 'એક્ઝિટ' અને પુત્ર નિશાંતની 'એન્ટ્રી'! ભાજપે બિહારમાં કેવી રીતે રમી ‘માસ્ટર ગેમ’?

નીતિશ કુમારની 'એક્ઝિટ' અને પુત્ર નિશાંતની 'એન્ટ્રી'! ભાજપે બ...

10 માર્ચ, 2026
'કેજરીવાલ તો ગિયો...'? નીચલી કોર્ટના ચુકાદા પર આટલી ગર્જના કેમ? જાણો અંદરની વાત!

'કેજરીવાલ તો ગિયો...'? નીચલી કોર્ટના ચુકાદા પર આટલી ગર્જના ક...

10 માર્ચ, 2026
શિક્ષણ મંત્રીનું રાજીનામું માંગતા CJI? ન્યાયતંત્રને બદનામ કરવાના કાવતરાનો પર્દાફાશ!

શિક્ષણ મંત્રીનું રાજીનામું માંગતા CJI? ન્યાયતંત્રને બદનામ કર...

10 માર્ચ, 2026
શું પાવરફુલ મોદીની કોઈ 'દુખતી નસ' ટ્રમ્પના હાથમાં છે?

શું પાવરફુલ મોદીની કોઈ 'દુખતી નસ' ટ્રમ્પના હાથમાં છે?

26 ફેબ્રુઆરી, 2026
 ભારતના રાજનેતાઓની રાજનીતિ પણ 3 વસ્તુઓથી ચાલે છે રેવડી કલ્ચર... રેવડી કલ્ચર... ઔર રેવડી કલ્ચર...

ભારતના રાજનેતાઓની રાજનીતિ પણ 3 વસ્તુઓથી ચાલે છે રેવડી કલ્ચર...

26 ફેબ્રુઆરી, 2026