Revolutionizing Digital Payments: જમાનો હવે રોકડ નાણાંથી આગળ વધીને સ્માર્ટ અને ડિજિટલ પેમેન્ટ તરફ આગળ વધી રહ્યો છે. પહેલાના સમયમાં દુકાન કે મોલમાં ખરીદી કર્યા બાદ ડેબિટ કે ક્રેડિટ કાર્ડને મશીનમાં સ્વાઇપ કરવું પડતું હતું અને પછી લાંબી પ્રક્રિયા રાહ જોવડાવતી હતી. પરંતુ હવે ટેકનોલોજી એટલી ઝડપી બની ગઈ છે કે માત્ર કાર્ડ કે ફોનને મશીન પાસે અડાડવાની સાથે જ સેકેન્ડોમાં પેમેન્ટ પૂરું થઈ જાય છે. આ જાદુ જેવી લાગતી સુવિધાને 'ટેપ એન્ડ પે' (Tap & Pay) અથવા કોન્ટેક્ટલેસ પેમેન્ટ સિસ્ટમ કહેવામાં આવે છે. આજના આધુનિક સમયમાં મોટાભાગના લોકો આ પદ્ધતિનો ઉપયોગ કરવાનું પસંદ કરી રહ્યા છે, પરંતુ હજુ પણ ઘણાના મનમાં એ સવાલ થાય છે કે મશીનને કાર્ડ અડ્યા વગર કે પિન નાખ્યા વગર ખાતામાંથી પૈસા કેવી રીતે કપાઈ જાય છે?
એનએફસી (NFC) ટેકનોલોજીનું વિજ્ઞાન
આ આખી પ્રક્રિયા પાછળ 'NFC' એટલે કે નિયર ફિલ્ડ કમ્યુનિકેશન (Near Field Communication) ટેકનોલોજી કામ કરે છે. જો તમે તમારા કાર્ડને ધ્યાનથી જોશો તો તેના પર વાઇ-ફાઇ જેવું એક નાનું નિશાન જોવા મળશે, જે આ સુવિધાની હાજરી દર્શાવે છે. આ ટેકનોલોજી બ્લૂટૂથ કે વાઇ-ફાઇની જેમ જ વાયરલેસ ડેટા ટ્રાન્સફર કરે છે, પરંતુ તેની રેન્જ ખૂબ જ ટૂંકી એટલે કે માત્ર 2 થી 4 સેન્ટિમીટર સુધીની જ હોય છે. જ્યારે દુકાનદારનું પેમેન્ટ મશીન (POS) રકમ દાખલ કરીને એક્ટિવ થાય છે, ત્યારે તે હળવા રેડિયો ફ્રીક્વન્સી સિગ્નલ છોડે છે. જેવું તમારું કાર્ડ આ મશીનની નજીક આવે છે, ત્યારે કાર્ડની અંદર રહેલા અતિસૂક્ષ્મ એન્ટેનાને મશીનમાંથી પાવર મળે છે અને ચિપ સક્રિય થઈ જાય છે. આ સાથે જ બંને વચ્ચે તરત જ કનેક્શન સ્થપાઈને ડેટાની આપ-લે થઈ જાય છે.
પિન વગર કેમ થઈ જાય છે ટ્રાન્ઝેક્શન?
સામાન્ય રીતે લોકોના મનમાં પ્રશ્ન થાય કે પિન વગર પૈસા કપાઈ જાય તો સુરક્ષાનું શું? આ પ્રક્રિયામાં સુરક્ષાનું વિશેષ ધ્યાન રાખવામાં આવે છે. કાર્ડ ક્યારેય મશીનને તમારો અસલી 16 અંકનો કાર્ડ નંબર મોકલતું નથી, પરંતુ દરેક વખતે સુરક્ષા માટે એક નવો યુનિક કોડ એટલે કે 'ટોકન' જનરેટ કરીને મોકલે છે. બેંકનું સર્વર સેકન્ડના દસમા ભાગમાં આ કોડ ચકાસીને મંજૂરી આપે છે. ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI) ના નિયમો અનુસાર, ગ્રાહકોનો સમય બચાવવા માટે ₹5,000 સુધીના કોન્ટેક્ટલેસ પેમેન્ટ પર પિન નાખવાની જરૂર પડતી નથી. જો બિલ આ રકમ કરતાં વધારે હોય, તો કાર્ડ ટેપ કરવા છતાં જ્યાં સુધી મશીનમાં સાચો પિન દાખલ ન કરવામાં આવે ત્યાં સુધી ખાતામાંથી રકમ કપાતી નથી.
શું ખિસ્સા કે પર્સમાંથી કોઈ ગુપચુપ પૈસા ચોરી શકે?
સોશિયલ મીડિયા પર અવારનવાર એવા ભ્રામક વીડિયો વાયરલ થાય છે જેમાં કોઈ અજાણી વ્યક્તિ પોર્ટેબલ મશીન ખિસ્સા કે પર્સ પાસે અડાડીને પૈસા ચોરી લેતી જોવા મળે છે. પરંતુ વાસ્તવિકતામાં આ પ્રકારની ઘટના બનવી અશક્ય જેવી છે. પ્રથમ તો, NFC ટેકનોલોજી ત્યારે જ કામ કરે છે જ્યારે મશીન અને કાર્ડ વચ્ચેનું અંતર 4 સેન્ટિમીટર કે તેથી ઓછું હોય. વળી, પર્સમાં રહેલા અન્ય કાર્ડ્સ કે સિક્કાઓ આ રેડિયો સિગ્નલને બ્લોક કરી દે છે. આ ઉપરાંત, પેમેન્ટ સ્વીકારનાર દરેક મશીન બેંકમાં નોંધાયેલા વેરિફાઇડ મર્ચન્ટ એકાઉન્ટ સાથે જ જોડાયેલું હોય છે, જેથી કોઈ પણ વ્યક્તિ પોતાની ઓળખ છુપાવીને આનો દુરુપયોગ કરી શકે નહીં. જો છતાં તમને ચિંતા હોય, તો તમે બેંકની મોબાઈલ એપ દ્વારા આ સર્વિસને જરૂરિયાત મુજબ બંધ અથવા ચાલુ રાખી શકો છો.
