Elon Musk Ambani: વિશ્વના અગ્રણી ઉદ્યોગપતિ એલોન મસ્કે ભારતમાં પોતાની સેટેલાઇટ ઇન્ટરનેટ સેવા Starlinkના લોન્ચમાં થઈ રહેલા વિલંબને લઈને ફરી એકવાર સવાલો ઉઠાવ્યા છે. X પર એક પોસ્ટને ટાંકીને મસ્કે સીધો સવાલ કર્યો કે “શું અંબાણી ભારતના વાસ્તવિક બોસ છે?” મસ્કની આ ટિપ્પણી બાદ ભારતમાં સેટેલાઇટ ઇન્ટરનેટ સેવા અને ટેલિકોમ ક્ષેત્રમાં ચાલી રહેલો વિવાદ ફરી ચર્ચામાં આવ્યો છે. મસ્કનો આ સવાલ Starlinkને ભારતમાં લાઇસન્સ મળવામાં થઈ રહેલા વિલંબના સંદર્ભમાં આવ્યો છે. બીજી તરફ, ભારત સરકારે મસ્કના અગાઉના આક્ષેપોને નકારી કાઢતાં કહ્યું છે કે સેટેલાઇટ કોમ્યુનિકેશન માટેના નિયમો તમામ કંપનીઓને સમાન રીતે લાગુ પડે છે અને Starlink સાથે કોઈ ભેદભાવ કરવામાં આવી રહ્યો નથી.
મસ્કે સીધો અંબાણીનું નામ કેમ લીધું?
X પર ડૉ. અનિરુદ્ધ નામના યુઝરે સરકાર પર “ક્રોની કેપિટલિઝમ” એટલે કે ચોક્કસ મોટા ઉદ્યોગગૃહોને ફાયદો પહોંચાડવાનો આરોપ લગાવતી પોસ્ટ કરી હતી. આ પોસ્ટને ટાંકીને મસ્કે દાવો કર્યો કે Starlinkને 165થી વધુ દેશોમાં લાઇસન્સ મળ્યું છે અને કંપની છેલ્લા પાંચ વર્ષથી ભારતમાં તમામ જરૂરી નિયમો અને પાલન સંબંધિત જરૂરિયાતો પૂર્ણ કરવા માટે કામ કરી રહી છે. ત્યારબાદ મસ્કે સવાલ કર્યો કે આટલી પ્રક્રિયા છતાં Starlinkને ભારતમાં લાઇસન્સ કેમ મળતું નથી? આ જ પોસ્ટમાં તેમણે સીધું લખ્યું કે શું અંબાણી ભારતના “વાસ્તવિક બોસ” છે? મસ્કની આ ટિપ્પણીને ભારતમાં સેટેલાઇટ ઇન્ટરનેટ બજારમાં ચાલતી સ્પર્ધા અને નિયમનકારી પ્રક્રિયા સાથે જોડીને જોવામાં આવી રહી છે. જોકે, મસ્કનો અંબાણી અંગેનો આક્ષેપ તેમનો વ્યક્તિગત દાવો છે અને તેનાથી કોઈ ગેરરીતિ સાબિત થતી નથી.
અગાઉ મસ્કે ‘મોનોપોલી’નો લગાવ્યો હતો આરોપ
અંબાણીનું નામ સીધું લેતા પહેલાં પણ મસ્કે Starlinkના ભારતમાં પ્રવેશમાં વિલંબ અંગે આકરા નિવેદનો કર્યા હતા. તેમણે આરોપ લગાવ્યો હતો કે કેટલાક શક્તિશાળી ઉદ્યોગપતિઓ પોતાના “મોનોપોલી કંટ્રોલ”ને જાળવી રાખવા માટે Starlinkને ભારતમાં પ્રવેશતા રોકી રહ્યા છે. તે સમયે મસ્કે કોઈ ચોક્કસ ઉદ્યોગપતિનું નામ લીધું નહોતું. તેમણે આ સ્થિતિને ભારતીય લોકો માટે નુકસાનકારક ગણાવી હતી અને દલીલ કરી હતી કે Starlink જેવી સેટેલાઇટ ઇન્ટરનેટ સેવા ખાસ કરીને એવા વિસ્તારોમાં ઉપયોગી બની શકે છે જ્યાં મોબાઇલ ટાવર અથવા ફાઇબર નેટવર્ક પહોંચાડવું મુશ્કેલ છે.
ગામડાં અને દૂરના વિસ્તારોમાં Starlink ઉપયોગી હોવાનો મસ્કનો દાવો
મસ્કના મતે સેટેલાઇટ આધારિત ઇન્ટરનેટ ભારતના એવા વિસ્તારોમાં કનેક્ટિવિટી પહોંચાડી શકે છે જ્યાં પરંપરાગત બ્રોડબેન્ડ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર મર્યાદિત છે. ગામડાં, પર્વતીય વિસ્તારો અને દૂરના પ્રદેશોમાં ફાઇબર નેટવર્ક અથવા મોબાઇલ ટાવર સ્થાપિત કરવાનું મુશ્કેલ હોય છે. આવી જગ્યાએ સેટેલાઇટ ઇન્ટરનેટ ઝડપી કનેક્ટિવિટીનો વિકલ્પ બની શકે છે. તેથી મસ્ક Starlinkના વિલંબને માત્ર કંપનીના વ્યાવસાયિક હિતનો મુદ્દો નહીં પરંતુ ભારતીય ગ્રાહકોની ઇન્ટરનેટ ઍક્સેસ સાથે પણ જોડે છે.
ભારત સરકારે મસ્કના આરોપોને ફગાવ્યા
મસ્કના આક્ષેપો બાદ ભારત સરકારે સ્પષ્ટતા કરી છે કે દેશમાં સેટેલાઇટ કોમ્યુનિકેશન માટેનું નિયમનકારી માળખું તમામ કંપનીઓ માટે સમાન છે. 8 ઓક્ટોબરના સંચાર મંત્રાલયના નિવેદન મુજબ, સેટેલાઇટ કોમ્યુનિકેશન ક્ષેત્રમાં લાઇસન્સ મેળવનારી કંપનીઓએ જરૂરી સુરક્ષા માપદંડો પૂર્ણ કરવા પડે છે. સરકારના જણાવ્યા પ્રમાણે ત્રણ સેટેલાઇટ કોમ્યુનિકેશન કંપનીઓને લાઇસન્સ આપવામાં આવ્યા છે અને ત્રણેય કંપનીઓનું સુરક્ષા મૂલ્યાંકન ચાલી રહ્યું છે. સરકારનું કહેવું છે કે ત્રણેય કંપનીઓ હાલ લગભગ સમાન નિયમનકારી તબક્કામાં છે. સુરક્ષા સંબંધિત પ્રક્રિયા પૂર્ણ થયા બાદ જ કંપનીઓને સ્પેક્ટ્રમ ફાળવણીના આગામી તબક્કામાં આગળ વધવાની મંજૂરી મળી શકે છે.
સરકારનો દાવોઃ નિયમો કોઈ કંપની વિરુદ્ધ નથી
કેન્દ્ર સરકારનું કહેવું છે કે સેટેલાઇટ કોમ્યુનિકેશન માટેની લાઇસન્સ અને સુરક્ષા પ્રક્રિયા કોઈ ચોક્કસ કંપનીને નિશાન બનાવવા માટે બનાવવામાં આવી નથી. સરકારના જણાવ્યા મુજબ તમામ કંપનીઓ માટે સમાન નિયમો અને સુરક્ષા માપદંડ લાગુ પડે છે. આથી સરકારનું માનવું છે કે Starlinkને ભારતમાં પ્રવેશથી રોકવા માટે નિયમોનો ઉપયોગ થઈ રહ્યો હોવાનો મસ્કનો આક્ષેપ પાયાવિહોણો છે.
Starlink વિરુદ્ધ ભારતીય ટેલિકોમ ક્ષેત્રમાં સ્પર્ધા તેજ
Starlink ભારતમાં પ્રવેશવાની તૈયારી કરી રહી છે ત્યારે સેટેલાઇટ ઇન્ટરનેટ ક્ષેત્રમાં સ્પર્ધા પણ મહત્વનો મુદ્દો બની રહી છે. સેટેલાઇટ આધારિત કનેક્ટિવિટીનો વિસ્તાર વધે તો ભારતના દૂરના વિસ્તારોમાં ઇન્ટરનેટની પહોંચ વધવાની શક્યતા છે. પરંતુ સુરક્ષા, લાઇસન્સ, સ્પેક્ટ્રમ ફાળવણી અને નિયમનકારી મંજૂરી જેવા મુદ્દાઓ પણ એટલા જ મહત્વપૂર્ણ છે. એક તરફ મસ્ક ઝડપી મંજૂરીની માંગ સાથે ભારતીય નિયમનકારી વ્યવસ્થા પર સવાલ ઉઠાવી રહ્યા છે, તો બીજી તરફ સરકાર તમામ કંપનીઓ માટે સમાન સુરક્ષા અને નિયમનકારી પ્રક્રિયા જરૂરી હોવાનું જણાવી રહી છે. હવે મસ્કના અંબાણી અંગેના સીધા સવાલ બાદ Starlink અને ભારતના ટેલિકોમ ક્ષેત્ર વચ્ચેનો આ વિવાદ વધુ રાજકીય અને જાહેર ચર્ચાનો વિષય બનવાની શક્યતા છે. જોકે, અંતે Starlinkને ભારતમાં સંપૂર્ણ વ્યાવસાયિક સેવા શરૂ કરવા માટે જરૂરી લાઇસન્સ, સુરક્ષા મંજૂરી અને સ્પેક્ટ્રમ સંબંધિત પ્રક્રિયા પૂર્ણ કરવી પડશે.








