Chinese satellite: વોલ સ્ટ્રીટ જર્નલમાં પ્રકાશિત થયેલા તાજેતરના અહેવાલ મુજબ, જુલાઈ 2026 માં ઈરાની મિસાઈલ હુમલા પહેલા તેહરાને ચીન પાસેથી જોર્ડનના મુવફ્ફાક સાલ્ટી એર બેઝની ઉચ્ચ-રિઝોલ્યુશન સેટેલાઇટ તસવીરોઓ પ્રાપ્ત કરી હતી. આ હુમલામાં ત્રણ અમેરિકન સૈનિકો માર્યા ગયા હતા અને ઘણા અન્ય ઘાયલ થયા હતા. અમેરિકન અધિકારીઓએ આને ચીનની સહાયના સૌથી સ્પષ્ટ અને સૌથી આકર્ષક પુરાવા તરીકે વર્ણવ્યા છે જેની અમેરિકન દળો પર ઘાતક અસર પડી હતી. હુમલા પહેલા અને પછી બંને જગ્યાએ ફોટા આપવામાં આવ્યા હતા. ચીની દૂતાવાસે આ આરોપોને નકારી કાઢ્યા છે. અમેરિકન અધિકારીઓએ ચીની સરકાર પર સંડોવણીનો સીધો આરોપ લગાવવાનું ટાળ્યું છે પરંતુ કોર્પોરેટ સહયોગનો સ્વીકાર કર્યો છે.
ઈરાનને લશ્કરી-ઉપયોગી તસવીરો પ્રદાન કરી શકે
આ ઘટના અમેરિકા-ચીન તણાવમાં વધુ વધારો સાબિત થઈ રહી છે. વોશિંગ્ટને અગાઉ કેટલીક ચીની સેટેલાઇટ કંપનીઓ પર પ્રતિબંધો લાદ્યા હતા કારણ કે તેઓ ઈરાનને લશ્કરી-ઉપયોગી તસવીરો પ્રદાન કરી શકે છે. નિષ્ણાતો કહે છે કે ઉચ્ચ-ગુણવત્તાવાળી તસવીરો લક્ષ્યોને ઓળખવામાં અને નુકસાનનું મૂલ્યાંકન કરવામાં મદદરૂપ થાય છે. હુમલાના દિવસો પછી ઈરાને બેઝના નુકસાનની વિગતવાર તસવીરોઓ પ્રકાશિત કરી જે વ્યાપારી સ્ત્રોતોમાંથી મેળવેલી તસવીરોઓ કરતાં વધુ સારી દેખાતી હતી.
યાઓગન-50 ઉપગ્રહનું અચાનક પતન
લગભગ છ અઠવાડિયા પછી ચીનનો યાઓગન-50 (02) લશ્કરી જાસૂસી ઉપગ્રહ ભ્રમણકક્ષામાં વિખેરાઈ ગયો. માર્ચ 2026 માં લોન્ચ કરાયેલ ઉપગ્રહ અસામાન્ય પ્રતિગામી ભ્રમણકક્ષામાં કાર્યરત હતો. યુએસ સ્પેસ ફોર્સે તેના વિખેરાઈ જવાથી ઓછામાં ઓછા 43 કાટમાળના ટુકડા રેકોર્ડ કર્યા, જે 600 થી 1,100 કિલોમીટરની ઊંચાઈએ વિખેરાઈ ગયા હતા.
તૂટવાનું સત્તાવાર કારણ હજુ સુધી સ્પષ્ટ નથી
આ ટુકડાઓ દાયકાઓ સુધી ભ્રમણકક્ષામાં રહી શકે છે કારણ કે તે ઊંચાઈ પર વાતાવરણીય ખેંચાણ ખૂબ ઓછું હોય છે. તૂટવાનું સત્તાવાર કારણ હજુ સુધી સ્પષ્ટ નથી. નિષ્ણાતો પ્રોપલ્શન સિસ્ટમ અથવા બેટરીમાં ખામી અથવા અન્ય કાટમાળ સાથે અથડામણ સૂચવે છે. ચીને આ ઘટના અંગે વિગતવાર નિવેદન જારી કર્યું નથી, જોકે તેની પોતાની ટ્રેકિંગ સિસ્ટમે પણ કેટલાક ટુકડાઓ રેકોર્ડ કર્યા છે. યાઓગન શ્રેણીના ઉપગ્રહોનો ઉપયોગ સામાન્ય રીતે લશ્કરી દેખરેખ, જહાજ અને સૈનિકોની ગતિવિધિઓ પર નજર રાખવા માટે થાય છે, જોકે ચીન દાવો કરે છે કે તે જમીન સર્વેક્ષણ જેવા નાગરિક હેતુઓ માટે છે.
ઘટનાઓનો ક્રમ અને ઉભા થતા પ્રશ્નો
બંને ઘટનાઓનો સમય ગાઢ રીતે જોડાયેલો જણાય છે. પહેલા કથિત રીતે અમેરિકન બેઝ પરના હુમલામાં ચીની તસવીરોનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો અને પછી તે જ વર્ગના ચીની જાસૂસી ઉપગ્રહનો નાશ કરવામાં આવ્યો હતો. કોઈ સત્તાવાર નિવેદનમાં એવો દાવો કરવામાં આવ્યો નથી કે અમેરિકાએ તેને નિશાન બનાવ્યું હતું, અને કોઈ એવો દાવો પણ કરી રહ્યું નથી કે તેણે આવું કર્યું નથી. વિશ્લેષકો આ ઘટનાને સંયોગ અથવા ટેકનિકલ ખામી ગણાવી શકે છે, પરંતુ ભૂ-રાજકીય તણાવના વાતાવરણમાં અટકળો સ્વાભાવિક છે. અવકાશમાં આવી ઘટનાઓ ચિંતાઓ ઉભી કરે છે. આ કાટમાળ અન્ય ઉપગ્રહો માટે ખતરો બની શકે છે. તે એ પણ દર્શાવે છે કે વ્યાપારી અથવા અર્ધ-લશ્કરી ઉપગ્રહ ડેટા યુદ્ધના મેદાનને કેવી રીતે પ્રભાવિત કરી શકે છે. અમેરિકા અને ચીન પહેલેથી જ તકનીકી અને લશ્કરી સ્પર્ધામાં રોકાયેલા છે. આ અહેવાલ ટ્રમ્પ-શી શિખર સંમેલન પહેલા તણાવ વધારી શકે છે.
ચીની ઉપગ્રહ તસવીરો ઈરાન
આ કેસ આધુનિક સંઘર્ષોમાં સેટેલાઇટ તસવીરોઓની મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા પર પ્રકાશ પાડે છે. ફક્ત શસ્ત્રો જ નહીં પરંતુ ગુપ્ત માહિતી પણ ઘાતક સાબિત થઈ શકે છે. ચીન તેની કંપનીઓ પર નિયંત્રણ જાળવી રાખવાનો દાવો કરે છે, પરંતુ વ્યાપારી ડેટા શેરિંગ અંગે ચિંતાઓ રહે છે. યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ તેના દળોનું રક્ષણ કરવા માટે આવા સહયોગ પર નજર રાખશે. અવકાશ કાટમાળમાં વધારો પણ એક ગંભીર મુદ્દો છે. યાઓગન-50 જેવી ઘટનાઓ ભ્રમણકક્ષામાં વધુ વિક્ષેપ પાડી શકે છે. બંને દેશોએ પારદર્શિતા વધારવાની જરૂર છે. હાલમાં એવા કોઈ નક્કર પુરાવા નથી કે ઉપગ્રહ ઇરાદાપૂર્વક નાશ પામ્યો હતો. અજ્ઞાત કારણ અટકળોને વેગ આપશે. આ ઘટના દર્શાવે છે કે ભૂરાજનીતિ હવે જમીન અને સમુદ્ર સુધી મર્યાદિત નથી રહી પરંતુ અવકાશમાં વિસ્તરી છે, જ્યાં દરેક ઘટનાનું બહુવિધ રીતે અર્થઘટન કરી શકાય છે.
