ટેકનોલોજી

મગજમાંથી ખરાબ યાદો થશે 'ડિલીટ' અને સારી યાદો રહેશે 'સેવ', વૈજ્ઞાનિકોની અદ્ભુત શોધ!

5 ઑક્ટોબર, 2026•
GVGujaratvandan team
મગજમાંથી ખરાબ યાદો થશે 'ડિલીટ' અને સારી યાદો રહેશે 'સેવ', વૈજ્ઞાનિકોની અદ્ભુત શોધ!

Can Bad Memories Be Deleted From Human Brain?: આપણામાંથી મોટાભાગના લોકોના જીવનમાં કોઈને કોઈ એવી કડવી, ભયાનક કે શરમજનક ક્ષણ હોય છે જેને યાદ કરતાં જ મન દુઃખી થઈ જાય છે. કોઈ જુનો માનસિક આઘાત હોય, અકસ્માતનો ડર હોય કે પછી બ્રેકઅપનું દર્દ—દરેક વ્યક્તિ આવી યાદોને પોતાના મગજમાંથી કાયમ માટે કાઢી નાખવા માંગે છે. અત્યાર સુધી આપણને આ બધી વાતો માત્ર સાયન્સ-ફિક્શન (સાઇ-ફાઇ) ફિલ્મો જેવી લાગતી હતી, પરંતુ ટૂંક સમયમાં જ આ સ્વપ્ન હકીકતમાં બદલાવા જઈ રહ્યું છે. ન્યુરોસાયન્સ ક્ષેત્રે થયેલી નવી શોધે સાબિત કરી દીધું છે કે માનવીય યાદોને પણ કમ્પ્યુટર ફાઇલની જેમ એડિટ કરી શકાય છે.

ઉંદરો પર કરાયેલા પ્રયોગોમાં મળી મોટી સફળતા
આ અશક્ય લાગતી શોધ પાછળ બોસ્ટન યુનિવર્સિટીના ન્યુરોસાયન્ટિસ્ટ પ્રોફેસર સ્ટીવ રામિરેઝ અને તેમની ટીમનો હાથ છે. તેમણે પોતાના તાજેતરના પુસ્તક 'હાઉ ટુ ચેન્જ અ મેમરી' માં આ રોમાંચક પ્રયોગો અંગેનો ખુલાસો કર્યો છે. વૈજ્ઞાનિકોએ લેબોરેટરીમાં ઉંદરો પર સફળતાપૂર્વક પ્રયોગો કરીને તેમના મગજમાંથી ડર અને પીડા આપતી યાદોને ભૂંસી નાખી હતી. આટલું જ નહીં, પરંતુ તેમના મગજમાં નવી અને સકારાત્મક યાદો ઉમેરવામાં પણ સફળતા મેળવી છે. આ સફળતા બાદ હવે માણસોના મગજ પર આ ટેકનિક લાગુ કરવાનો માર્ગ ખુલ્લો થયો છે.

ઓપ્ટોજેનેટિક્સ અને લેઝર લાઇટનો ઉપયોગ
મગજના ચોક્કસ ન્યુરોન્સને કંટ્રોલ કરવા માટે વૈજ્ઞાનિકોએ 'ઓપ્ટોજેનેટિક્સ' (Optogenetics) નામની અત્યાધુનિક ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ કર્યો છે. આ પદ્ધતિમાં મગજના જે કોષોમાં (ન્યુરોન્સમાં) ખરાબ યાદો સંગ્રહિત થયેલી હોય છે, તેને ઓળખીને ખાસ પ્રકારની લેઝર લાઇટ દ્વારા નિશાન બનાવવામાં આવે છે. આ ટેકનિકથી મગજને કોઈપણ પ્રકારનું શારીરિક નુકસાન પહોંચાડ્યા વિના કે મોટી સર્જરી કર્યા વગર જ કડવી યાદોની પીડાદાયક અસરને તટસ્થ (ન્યુટ્રલ) કરી શકાય છે.

માનસિક રોગોથી પીડાતા દર્દીઓ માટે સંજીવની
આ તકનીક માનસિક સ્વાસ્થ્ય ક્ષેત્રે એક યુગ પરિવર્તન સાબિત થશે. ખાસ કરીને જે લોકો ગંભીર ડિપ્રેશન, ફોબિયા (અતિશય ડર), અને PTSD (પોસ્ટ ટ્રોમેટિક સ્ટ્રેસ ડિસઓર્ડર) જેવી માનસિક બીમારીઓથી પીડાઈ રહ્યા છે, તેમના માટે આ શોધ આશીર્વાદરૂપ બનશે. જે દર્દીઓ ભૂતકાળના કોઈ ભયાનક આઘાતમાંથી બહાર આવી શકતા નથી, તેમની ખરાબ યાદોની ધાર બુઠ્ઠી કરીને તેમને સામાન્ય અને ખુશહાલ જીવન જીવવામાં મદદ કરી શકાશે.

ભવિષ્યનું વિજ્ઞાન અને નવી આશાઓ
વિજ્ઞાનની આ શોધ દર્શાવે છે કે માનવ મગજ અને તેની કાર્યપદ્ધતિ કેટલી લવચીક છે. વિજ્ઞાનીઓ મુજબ, આગામી સમયમાં એડવાન્સ થેરાપી અને નોન-ઇન્વેસિવ (સર્જરી વગરની) પદ્ધતિઓ દ્વારા માનવ મગજમાંથી કડવી યાદોની નકારાત્મકતા દૂર કરવી વધુ સરળ બનશે. ખરાબ યાદો ભૂંસીને તેની જગ્યાએ સકારાત્મક ઊર્જા અને નવી આશાઓ ભરવાની આ ટેકનોલોજી ભવિષ્યના માનવ જીવનને એક નવી દિશા આપશે.

Tags:
#GujaratiNewsUpdate#GoodMemories#BadMemories#HopeForPTSD#LifeChanging
અમારા WhatsApp ચેનલ સાથે જોડાઓ
તાજા અપડેટ્સ મેળવો સીધા તમારા WhatsApp પર
Join Now

Videos

હે ગોળમટોળ લાલરંગવાળા 14 કિલોના મારા પ્રિય સિલિન્ડર તું ક્યાં છે.?

હે ગોળમટોળ લાલરંગવાળા 14 કિલોના મારા પ્રિય સિલિન્ડર તું ક્યા...

16 માર્ચ, 2026
'56 ઇંચની છાતી' અને ટ્રમ્પનો આદેશ: વ્હાઇટ હાઉસથી કેમ ચાલે છે ભારતનો વહીવટ? જુઓ સનસનીખેજ વિશ્લેષણ.

'56 ઇંચની છાતી' અને ટ્રમ્પનો આદેશ: વ્હાઇટ હાઉસથી કેમ ચાલે છે...

10 માર્ચ, 2026
નીતિશ કુમારની 'એક્ઝિટ' અને પુત્ર નિશાંતની 'એન્ટ્રી'! ભાજપે બિહારમાં કેવી રીતે રમી ‘માસ્ટર ગેમ’?

નીતિશ કુમારની 'એક્ઝિટ' અને પુત્ર નિશાંતની 'એન્ટ્રી'! ભાજપે બ...

10 માર્ચ, 2026
'કેજરીવાલ તો ગિયો...'? નીચલી કોર્ટના ચુકાદા પર આટલી ગર્જના કેમ? જાણો અંદરની વાત!

'કેજરીવાલ તો ગિયો...'? નીચલી કોર્ટના ચુકાદા પર આટલી ગર્જના ક...

10 માર્ચ, 2026
શિક્ષણ મંત્રીનું રાજીનામું માંગતા CJI? ન્યાયતંત્રને બદનામ કરવાના કાવતરાનો પર્દાફાશ!

શિક્ષણ મંત્રીનું રાજીનામું માંગતા CJI? ન્યાયતંત્રને બદનામ કર...

10 માર્ચ, 2026
શું પાવરફુલ મોદીની કોઈ 'દુખતી નસ' ટ્રમ્પના હાથમાં છે?

શું પાવરફુલ મોદીની કોઈ 'દુખતી નસ' ટ્રમ્પના હાથમાં છે?

26 ફેબ્રુઆરી, 2026
 ભારતના રાજનેતાઓની રાજનીતિ પણ 3 વસ્તુઓથી ચાલે છે રેવડી કલ્ચર... રેવડી કલ્ચર... ઔર રેવડી કલ્ચર...

ભારતના રાજનેતાઓની રાજનીતિ પણ 3 વસ્તુઓથી ચાલે છે રેવડી કલ્ચર...

26 ફેબ્રુઆરી, 2026