Brahmos missile evaded Pakistani radar: 'ઓપરેશન સિંદૂર' દરમિયાન બ્રહ્મોસ સુપરસોનિક ક્રુઝ મિસાઇલે મહત્ત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી હોવાનો દાવો બ્રહ્મોસ એરોસ્પેસના CEO ડૉ. જયતીર્થ આર. જોશીએ કર્યો છે. એક મીડિયા ઇન્ટરવ્યૂમાં તેમણે જણાવ્યું કે ભારતીય વાયુસેનાએ સુખોઈ-30MKI ફાઇટર જેટમાંથી બ્રહ્મોસ મિસાઇલ લોન્ચ કરી હતી અને પાકિસ્તાનની અંદર આવેલા લક્ષ્યોને નિશાન બનાવ્યાં હતાં. તેમણે મિસાઇલની ચોકસાઈ, તેની ત્રણેય સશસ્ત્ર દળોમાં ઉપયોગિતા અને આગામી પેઢીની મિસાઇલના વિકાસ અંગે પણ માહિતી આપી હતી.
'ઓપરેશન સિંદૂર'માં બ્રહ્મોસની ભૂમિકા
અહેવાલ અનુસાર, ઓપરેશન સિંદૂર દરમિયાન બ્રહ્મોસ મિસાઇલનો ઉપયોગ કરીને પાકિસ્તાનની અંદરનાં લક્ષ્યો પર હુમલો કરવામાં આવ્યો હતો. CEOના જણાવ્યા મુજબ, મિસાઇલે દુશ્મનનાં રડાર અને હવાઈ સંરક્ષણ વ્યવસ્થાને ટાળીને લક્ષ્યો પર ચોકસાઈથી પ્રહાર કર્યો હતો. બ્રહ્મોસને તેની ઊંચી ઝડપ, ચોકસાઈ અને વિવિધ પ્લેટફોર્મ પરથી લોન્ચ કરવાની ક્ષમતાને કારણે ભારતની મહત્ત્વપૂર્ણ સંરક્ષણ પ્રણાલીઓમાંની એક માનવામાં આવે છે. જોકે, તેની કામગીરી અને હુમલાના ચોક્કસ પરિણામો અંગેના દાવાઓની સ્વતંત્ર પુષ્ટિ જરૂરી છે.
ત્રણેય સશસ્ત્ર દળોમાં ઉપયોગની ક્ષમતા
CEOના જણાવ્યા અનુસાર, બ્રહ્મોસ મિસાઇલની વિશેષતા એ છે કે તેનો ઉપયોગ ભારતીય સેનાના જમીન-આધારિત પ્લેટફોર્મ, નૌકાદળનાં યુદ્ધજહાજો અને વાયુસેનાનાં ફાઇટર વિમાનો પરથી કરી શકાય છે. આ ક્ષમતાને કારણે ત્રણેય સશસ્ત્ર દળોની કામગીરીમાં તેનો ઉપયોગ શક્ય બન્યો છે. બ્રહ્મોસનો વિકાસ તબક્કાવાર થયો હતો. શરૂઆતમાં નૌકાદળ માટે તેનું સંસ્કરણ વિકસાવવામાં આવ્યું, ત્યારબાદ સેના માટે જમીન પરથી લોન્ચ કરી શકાય તેવું સંસ્કરણ અને પછી વાયુસેના માટે સુખોઈ-30MKI પરથી લોન્ચ કરી શકાય તેવું સંસ્કરણ તૈયાર કરવામાં આવ્યું.
આગામી પેઢીની બ્રહ્મોસ મિસાઇલ પર કામ
ડૉ. જોશીએ જણાવ્યું હતું કે બ્રહ્મોસને વધુ સ્વદેશી બનાવવાની દિશામાં કામ ચાલી રહ્યું છે. સાથે જ આગામી પેઢીની મિસાઇલ વિકસાવવા, તેની ક્ષમતાઓ સુધારવા અને સુખોઈ-30MKI પર તેના ઉપયોગને આગળ વધારવા માટે પ્રયાસો થઈ રહ્યા છે. મિસાઇલની રેન્જ વધારવા અને તેની ટેક્નોલોજીમાં સુધારા કરવા પર પણ ધ્યાન આપવામાં આવી રહ્યું છે. આ વિકાસથી ભારતની સંરક્ષણ ક્ષમતાને વધુ મજબૂત બનાવવાનો હેતુ છે.
ત્રણ ફેક્ટરીઓ અને 300થી વધુ MSMEનો સહયોગ
ઉત્પાદન ક્ષમતા અંગે CEOએ જણાવ્યું હોવાનું અહેવાલમાં જણાવાયું છે કે બ્રહ્મોસના ઉત્પાદન માટે પિલાની, નાગપુર અને લખનૌમાં સુવિધાઓ કાર્યરત છે. આ ઉપરાંત, 300થી વધુ સૂક્ષ્મ, નાના અને મધ્યમ ઉદ્યોગો (MSME) ઉત્પાદન અને સપ્લાય ચેઇનમાં સહયોગ આપી રહ્યા છે. આ ઔદ્યોગિક નેટવર્કથી મિસાઇલના ઉત્પાદનને વેગ આપવા, સ્વદેશી ઘટકોનો ઉપયોગ વધારવા અને સંરક્ષણ ક્ષેત્રમાં રોજગારીની તકો ઊભી કરવામાં મદદ મળી શકે છે.
ફિલિપાઇન્સ બાદ અન્ય દેશો પણ ખરીદીમાં રસ ધરાવે છે?
ભારતે ફિલિપાઇન્સને બ્રહ્મોસ મિસાઇલની નિકાસ માટે કરાર કર્યો હતો, જે ભારતના સંરક્ષણ નિકાસ ક્ષેત્રે મહત્ત્વપૂર્ણ પગલું હતું. અહેવાલમાં વિયેતનામ અને ઇન્ડોનેશિયા સાથે પણ સંભવિત કરારો અંગે ચર્ચા ચાલી રહી હોવાનો ઉલ્લેખ છે. જોકે, આ દેશો સાથેના સોદાની વર્તમાન સ્થિતિ અંગે સત્તાવાર પુષ્ટિ જરૂરી છે. રશિયાને બ્રહ્મોસ મિસાઇલ સપ્લાય કરવા અંગે પણ ચર્ચા ચાલી રહી હોવાનો દાવો અહેવાલમાં કરવામાં આવ્યો છે. આ અંગે કોઈ કરાર અંતિમ થયો છે કે નહીં તે જાણવા સત્તાવાર જાહેરાતની રાહ જોવી જરૂરી છે.
સામાન્ય નાગરિકો માટે શું છે મહત્ત્વ?
બ્રહ્મોસ મિસાઇલનો વિકાસ ભારતની સ્વદેશી સંરક્ષણ ઉત્પાદન ક્ષમતા વધારવાના પ્રયાસોનો એક ભાગ છે. દેશમાં ઉત્પાદન અને સંશોધન વધવાથી વિદેશી ટેક્નોલોજી પરની નિર્ભરતા ઘટાડવામાં, સ્થાનિક ઉદ્યોગોને પ્રોત્સાહન આપવામાં અને રોજગારી ઊભી કરવામાં મદદ મળી શકે છે. ત્રણેય સશસ્ત્ર દળોમાં ઉપયોગની ક્ષમતા ધરાવતી મિસાઇલ ભારતની સંરક્ષણ તૈયારી માટે પણ મહત્ત્વપૂર્ણ છે. આગામી સમયમાં તેની ટેક્નોલોજી અને ઉત્પાદન ક્ષમતામાં થતા સુધારા ભારતના સંરક્ષણ ઉદ્યોગની દિશા નક્કી કરવામાં ભૂમિકા ભજવી શકે છે.
