Ahmedabad Thermal Infrared Camera: ગુજરાતના સ્પેસટેક ક્ષેત્ર માટે 1 ઓક્ટોબરનો દિવસ મહત્વનો બની રહ્યો છે. અમદાવાદ સ્થિત SatLeo Labs દ્વારા વિકસાવવામાં આવેલો થર્મલ ઈન્ફ્રારેડ પેલોડ ‘TAPAS-1’ અમેરિકાથી SpaceXના Falcon 9 રોકેટ દ્વારા અવકાશમાં લોન્ચ થવાનો છે. આ પેલોડ Dhruva Spaceના LEAP-2 પ્લેટફોર્મ મારફતે Transporter-18 મિશનનો ભાગ બનશે. કંપનીના જણાવ્યા મુજબ, આ ભારતનો પ્રથમ સમર્પિત ખાનગી કોમર્શિયલ થર્મલ પેલોડ છે.
500 કિમી ઊંચાઈએથી પૃથ્વીની ગરમીનું મોનિટરિંગ
TAPAS-1ને પૃથ્વીની સપાટીથી આશરે 500 કિલોમીટરની ભ્રમણકક્ષામાં સ્થાપિત કરવામાં આવશે. માત્ર 3 કિલોગ્રામ વજન ધરાવતો આ પેલોડ થર્મલ ઈન્ફ્રારેડ રેડિયેશનને કેપ્ચર કરીને પૃથ્વીની સપાટી પર ગરમી અને તાપમાનમાં થતા ફેરફારોની માહિતી મેળવશે. સામાન્ય ઓપ્ટિકલ સેટેલાઇટ કેમેરાથી અલગ રીતે આ ટેક્નોલોજી એવી થર્મલ માહિતી મેળવી શકે છે જે સામાન્ય તસવીરોમાં દેખાતી નથી.
ખેતીથી લઈને ફોરેસ્ટ ફાયર સુધી થશે ઉપયોગ
TAPAS-1થી મળતા થર્મલ ડેટાનો ઉપયોગ માત્ર તાપમાન માપવા પૂરતો મર્યાદિત નહીં રહે. કંપનીના જણાવ્યા મુજબ, તેનો ઉપયોગ પ્રિસિઝન એગ્રીકલ્ચરમાં પાકના સ્ટ્રેસ અને ભેજની સ્થિતિ સમજવા, પાણીના સ્ટ્રેસનું મોનિટરિંગ, શહેરી વિસ્તારોમાં ગરમીનું મેનેજમેન્ટ, ઔદ્યોગિક મોનિટરિંગ અને જંગલોમાં આગની વહેલી ઓળખ માટે થઈ શકે છે. આપત્તિ વ્યવસ્થાપન અને ક્લાઇમેટ સંબંધિત અભ્યાસમાં પણ આ ડેટા ઉપયોગી બની શકે છે.
‘પૃથ્વીના થર્મોમીટર’ની જેમ કરશે કામ
થર્મલ ઈન્ફ્રારેડ ડેટાને AI આધારિત પ્રોસેસિંગ સાથે જોડીને પૃથ્વીની સપાટી પર ક્યાં અને કેટલી ગરમી છે તેની વધુ વિગતવાર માહિતી મેળવી શકાય છે. SatLeo Labsના જણાવ્યા મુજબ, TAPAS-1નો હેતુ પૃથ્વીની સપાટી પર થતા તાપમાનના પેટર્નને સમજવાનો છે. કંપની તેને એવી ટેક્નોલોજી તરીકે રજૂ કરે છે જે સામાન્ય સેટેલાઇટ તસવીરો કરતાં પૃથ્વીની ગરમી અંગે અલગ પ્રકારની માહિતી આપી શકે છે.
ગુજરાતની લેબમાં તૈયાર થયો ‘તપસ-1’
SatLeo Labsની સ્થાપના 2023માં શ્રવણસિંઘ ભાટી, ડૉ. રાનેન્દુ ઘોષ અને ઊર્મિલ બખાઈ દ્વારા કરવામાં આવી હતી. કંપનીના જણાવ્યા મુજબ TAPAS-1નું ડેવલપમેન્ટ ગુજરાતની લેબમાં કરવામાં આવ્યું છે અને પેલોડ આશરે ત્રણ વર્ષ સુધી ભ્રમણકક્ષામાં કાર્યરત રહેવાની અપેક્ષા છે. કંપનીએ અગાઉ અમદાવાદ મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન સાથે શહેરના વિવિધ વિસ્તારોમાં તાપમાન મેપિંગ માટે પાયલટ પ્રોજેક્ટ પણ કર્યો હતો. 1 ઓક્ટોબરના લોન્ચ બાદ TAPAS-1 દ્વારા મેળવવામાં આવતો થર્મલ ડેટા વિવિધ ક્ષેત્રોની સંસ્થાઓ માટે કોમર્શિયલ રીતે ઉપલબ્ધ કરાવવાની કંપનીની યોજના છે. આ લોન્ચથી અમદાવાદની સ્પેસટેક કંપની માટે સેટેલાઇટ હાર્ડવેર અને થર્મલ ઈમેજિંગના ક્ષેત્રમાં એક મહત્વપૂર્ણ નવો અધ્યાય શરૂ થશે.
