Delhi Teen Krish Turns Ordinary Fan Into Air Purifier: દિલ્હીમાં વધતું જતું વાયુ પ્રદૂષણ અને ઝેરી બનતી હવાની ગુણવત્તા એ હંમેશાં એક ગંભીર ચિંતાનો વિષય રહી છે. ખાસ કરીને શાળાઓમાં ભણતા નાના બાળકો શુદ્ધ હવા મેળવી શકે અને મોંઘા તેમજ ખર્ચાળ એર પ્યુરીફાયર ખરીદવાની ઝંઝટમાંથી મુક્તિ મળે તે હેતુસર દિલ્હીના 16 વર્ષીય વિદ્યાર્થી કૃષ અગ્રવાલે એક અદ્ભુત આવિષ્કાર કર્યો છે. તેણે તેના સાથીદારો સાથે મળીને 'પ્રોજેક્ટ વાયુ' (Project Vayu) નામની એક અનન્ય પહેલ શરૂ કરી છે. આ પ્રોજેક્ટ દ્વારા ઘર કે શાળામાં વપરાતા સામાન્ય ટેબલ કે વોલ પંખાને જ ખૂબ જ ઓછા ખર્ચે અસરકારક એર પ્યુરીફાયરમાં ફેરવી શકાય છે.
માત્ર 140 રૂપિયામાં તૈયાર થાય છે ખાસ એર ફિલ્ટર
આ પ્રોજેક્ટની સૌથી મોટી વિશેષતા તેની આર્થિક કિફાયત છે. બજારમાં મળતા હજારો રૂપિયાના એર પ્યુરીફાયર ખરીદવાને બદલે આ યુવા ઇનોવેટરે માત્ર 140 રૂપિયાના ખર્ચે કામ કરે તેવું ખાસ ફિલ્ટર વિકસાવ્યું છે. આ ફિલ્ટરમાં ઇલેક્ટ્રોસ્ટેટિકલી ચાર્જ્ડ ફાઇબરનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો છે, જે ખૂબ જ આસાનીથી કોઈપણ સામાન્ય પંખાની જાળી પર ફીટ થઈ જાય છે. પંખો ચાલુ થતાં જ આ ફિલ્ટર ફુગ્ગાની જેમ ફૂલી જાય છે, જેનાથી ફિલ્ટરનું ક્ષેત્રફળ વધી જાય છે અને રૂમની અંદરની હવા ઝડપથી શુદ્ધ થવા લાગે છે.
પ્રદૂષણ ઘટાડવામાં બેહદ કારગર સાબિત થયું આ ઇનોવેશન
આ ફિલ્ટરની કાર્યક્ષમતા ચકાસવા માટે એક બંધ રૂમમાં તેનું પરીક્ષણ કરવામાં આવ્યું હતું, જેના પરિણામો અત્યંત સંતોષજનક રહ્યા હતા. પરીક્ષણ અગાઉ રૂમમાં PM2.5નું સ્તર 158 માઈક્રોગ્રામ પ્રતિ ઘન મીટર જેટલું ઊંચું હતું, જે આ ફિલ્ટર ચાલુ કર્યાના માત્ર એક જ કલાકની અંદર ઘટીને માત્ર 11 માઈક્રોગ્રામ પ્રતિ ઘન મીટર થઈ ગયું હતું. આમ, આ હવામાં રહેલા જોખમી રજકણો અને PM2.5 ના સ્તરમાં 90 ટકા સુધીનો મોટો ઘટાડો નોંધાવ્યો છે, જે સ્વાસ્થ્ય માટે ખૂબ જ રાહતના સમાચાર છે.
દિલ્હીની શાળાઓમાં 10,000થી વધુ વિદ્યાર્થીઓને મળી રહી છે શુદ્ધ હવા
આ પ્રોજેક્ટ માત્ર પ્રયોગ પૂરતો મર્યાદિત નથી રહ્યો, પરંતુ જમીની સ્તરે અનેક બાળકોના જીવનમાં બદલાવ લાવી રહ્યો છે. શરૂઆતના તબક્કામાં આ પહેલ હેઠળ 295 ક્લાસરૂમ્સને આવરી લઈને 602 ફિલ્ટર્સ તૈયાર કરવામાં આવ્યા હતા, જેના દ્વારા હજારો વિદ્યાર્થીઓને ફાયદો થયો હતો. ધીમે-ધીમે આ પ્રોજેક્ટનો વ્યાપ વધારીને દિલ્હીની અસંખ્ય શાળાઓમાં જરૂરિયાતમંદ બાળકો માટે આ ફિલ્ટર્સ નિઃશુલ્ક પૂરા પાડવામાં આવી રહ્યા છે. અત્યાર સુધીમાં આ અભિયાન દ્વારા 10,000થી વધુ વિદ્યાર્થીઓ શુદ્ધ હવા શ્વાસમાં લઈ રહ્યા છે અને આગામી સમયમાં વધુ શાળાઓને તેમાં જોડવાની યોજના છે.
વૈશ્વિક સ્તરે મળ્યું સન્માન: પ્રતિષ્ઠિત 'ડાયના અવોર્ડ 2026'
યુવા વયે સમાજ ઉપયોગી અને પર્યાવરણને અનુકૂળ ઉત્કૃષ્ટ કાર્ય કરવા બદલ કૃષ અગ્રવાલને વર્ષ 2026ના પ્રતિષ્ઠિત 'ડાયના અવોર્ડ' (Diana Award 2026) માટે પસંદ કરવામાં આવ્યા છે. આ વૈશ્વિક સન્માને માત્ર કૃષના આત્મવિશ્વાસને જ નથી વધાર્યો, પરંતુ સમગ્ર દેશના યુવાનોને કંઈક નવું કરી છૂટવા માટે પ્રેરિત કર્યા છે. આ આવિષ્કારે સાબિત કરી દીધું છે કે જો મનમાં સેવાભાવ અને કંઇક કરી બતાવવાની ધગશ હોય, તો મુશ્કેલ પરિસ્થિતિઓ અને મોટા પડકારો સામે પણ ઓછા ખર્ચે શ્રેષ્ઠ ઉકેલ મેળવી શકાય છે.
