Reliance vs Elon Musk: ભારતમાં સેટેલાઇટ ઇન્ટરનેટ સેવાઓ શરૂ કરવાને લઈને એલોન મસ્કની સ્ટારલિંક અને મુકેશ અંબાણીની રિલાયન્સ ઇન્ડસ્ટ્રીઝ વચ્ચે ચર્ચા તેજ બની છે. રિલાયન્સ ઇન્ડસ્ટ્રીઝે સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ X પર નિવેદન જાહેર કરીને સ્પષ્ટ કર્યું છે કે કંપની સ્પર્ધાથી ડરતી નથી અને સેટેલાઇટ કમ્યુનિકેશન ક્ષેત્રે સ્ટારલિંક સહિત નવી કંપનીઓના આગમનનું સ્વાગત કરે છે. જોકે, કંપનીએ ભાર મૂક્યો છે કે ભારતમાં વ્યવસાય કરતી દરેક ભારતીય અને વિદેશી કંપનીએ દેશના કાયદા, નિયમો અને સરકારી મંજૂરીની પ્રક્રિયાનું પાલન કરવું જરૂરી છે.
રિલાયન્સે કહ્યું- સ્પર્ધાનું સ્વાગત, પરંતુ નિયમો બધા માટે સરખા
રિલાયન્સ ઇન્ડસ્ટ્રીઝના જણાવ્યા અનુસાર, ભારત નવી ટેકનોલોજી અને રોકાણ માટે ખુલ્લું બજાર છે. પરંતુ દેશમાં સેવાઓ શરૂ કરવા માગતી દરેક કંપનીએ નિર્ધારિત સરકારી પ્રક્રિયાઓમાંથી પસાર થવું પડશે. કંપનીએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે સેટેલાઇટ આધારિત સંચાર સેવાઓ માટે અરજી કરનારી કંપનીઓને લાગુ પડતા નિયમો અને પ્રક્રિયાઓમાં સમાનતા હોવી જોઈએ. રિલાયન્સના મતે, ખુલ્લી સ્પર્ધા માટે બજાર તૈયાર હોવું જોઈએ, પરંતુ નિયમોનું પાલન કર્યા વિના કોઈ કંપનીને સેવાઓ શરૂ કરવાની છૂટ મળી શકે નહીં.
જીઓની સેટેલાઇટ સેવા પણ મંજૂરીની રાહમાં
આ વિવાદ વચ્ચે રિલાયન્સે જણાવ્યું છે કે તેની ટેલિકોમ સહયોગી કંપની જીઓ પ્લેટફોર્મ્સની સેટેલાઇટ ઇન્ટરનેટ સેવાઓ પણ જરૂરી સરકારી અને સુરક્ષા મંજૂરીઓની રાહ જોઈ રહી છે. એટલે કે, માત્ર સ્ટારલિંક જ નહીં, પરંતુ જીઓએ પણ પોતાની સેવાઓ શરૂ કરતાં પહેલાં સંબંધિત મંજૂરીઓ મેળવવી પડશે. જરૂરી પ્રક્રિયા પૂર્ણ થયા બાદ જ વ્યાવસાયિક સેવાઓ શરૂ કરી શકાશે. ભારતમાં સેટેલાઇટ ઇન્ટરનેટ સેવાઓ શરૂ કરવા માટે કંપનીઓએ લાઇસન્સિંગ, સુરક્ષા અને અન્ય લાગુ પડતી શરતો પૂરી કરવી જરૂરી છે. આ જ મુદ્દો હાલની ચર્ચાના કેન્દ્રમાં છે.
53 કરોડથી વધુ ગ્રાહકોનો દાખલો આપ્યો
રિલાયન્સે સ્પર્ધા અંગે પોતાના અનુભવનો ઉલ્લેખ કરતાં જીઓના વિકાસનું ઉદાહરણ આપ્યું છે. વર્ષ 2016માં જીઓએ ભારતીય ટેલિકોમ માર્કેટમાં પ્રવેશ કર્યો ત્યારે તેની પાસે કોઈ ગ્રાહક નહોતો. આજે કંપનીના નેટવર્ક સાથે 53 કરોડથી વધુ ગ્રાહકો જોડાયેલા હોવાનો દાવો કરવામાં આવે છે. કંપનીએ ડિજિટલ સેવાઓના વિસ્તરણ અને સસ્તા મોબાઇલ ડેટાની ઉપલબ્ધતામાં જીઓના યોગદાનનો પણ ઉલ્લેખ કર્યો છે. રિલાયન્સના મતે, બજારમાં સ્પર્ધાનું મૂલ્યાંકન ગ્રાહકોને મળતી સેવા, ગુણવત્તા અને કિંમતના આધારે થવું જોઈએ.
એલોન મસ્કે શું આક્ષેપ કર્યા હતા?
ભારતમાં સ્ટારલિંકની સેવાઓ શરૂ કરવાની પ્રક્રિયા વચ્ચે એલોન મસ્કે ભારતીય ટેલિકોમ બજારમાં સ્પર્ધા અને મંજૂરીમાં થતા વિલંબ અંગે સવાલો ઉઠાવ્યા હોવાના અહેવાલો છે. ભારતીય બજારમાં સેટેલાઇટ ઇન્ટરનેટ સેવાઓ માટેના નિયમો અને કંપનીઓને મળતી મંજૂરીઓને લઈને આ ચર્ચા વધુ તેજ બની છે. સ્ટારલિંક સેટેલાઇટના માધ્યમથી ઇન્ટરનેટ સેવા પૂરી પાડે છે. આ ટેકનોલોજી ખાસ કરીને એવા વિસ્તારોમાં ઉપયોગી બની શકે છે, જ્યાં પરંપરાગત બ્રોડબેન્ડ અથવા મોબાઇલ નેટવર્કની પહોંચ મર્યાદિત હોય છે. ભારતમાં આ ક્ષેત્રમાં નવી કંપનીઓના પ્રવેશથી સ્પર્ધા અને ગ્રાહકોને મળતી સેવાઓ અંગે ચર્ચા થઈ રહી છે.
સરકારનું વલણ: મંજૂરી અને સુરક્ષા શરતોનું પાલન જરૂરી
આ વિવાદ વચ્ચે કેન્દ્રીય સંચાર મંત્રી જ્યોતિરાદિત્ય સિંધિયાએ સેટેલાઇટ કમ્યુનિકેશન ક્ષેત્રે એકાધિકારની શક્યતા અંગેના આક્ષેપોને ફગાવ્યા હોવાના અહેવાલો છે. તેમણે જણાવ્યું હતું કે વ્યાવસાયિક સેવાઓ શરૂ કરવા માટે સંબંધિત કંપનીઓએ જરૂરી મંજૂરીઓ અને સુરક્ષા સંબંધિત શરતો પૂરી કરવી પડશે. સ્ટારલિંક સહિત સેટેલાઇટ સેવાઓ શરૂ કરવા માગતી કંપનીઓ માટે સરકારી મંજૂરીની પ્રક્રિયા મહત્વપૂર્ણ છે. અંતિમ મંજૂરી મળ્યા બાદ જ કંપનીઓ વ્યાવસાયિક ધોરણે સેવાઓ શરૂ કરી શકશે. ભારતમાં સેટેલાઇટ ઇન્ટરનેટનું બજાર વિકસવાની સાથે રિલાયન્સ અને સ્ટારલિંક જેવી કંપનીઓ વચ્ચે સ્પર્ધા વધવાની શક્યતા છે. જોકે, આ ક્ષેત્રમાં વાસ્તવિક સ્પર્ધા કેટલી વધશે અને ગ્રાહકોને તેનો કેટલો લાભ મળશે તે સેવાઓ શરૂ થયા બાદ વધુ સ્પષ્ટ થશે.
