Supreme Court on Firecrackers Ban: દિવાળી પહેલાં દિલ્હી-NCRમાં વધતા વાયુ પ્રદૂષણને લઈને સુપ્રીમ કોર્ટમાં મહત્ત્વપૂર્ણ સુનાવણી હાથ ધરવામાં આવી હતી. આ દરમિયાન કોર્ટે પ્રદૂષણ નિયંત્રણ માટે માત્ર સરકારી આદેશો પૂરતા ન હોવાનું જણાવીને જનજાગૃતિ વધારવા પર ભાર મૂક્યો હતો. કોર્ટે સરકારને સવાલ કર્યો કે લોકોને પ્રદૂષણ અંગે જાગૃત કરવા માટે વિરાટ કોહલી જેવા જાણીતા ક્રિકેટરો અને લોકપ્રિય હસ્તીઓની મદદ કેમ લેવામાં આવતી નથી? સાથે જ અધિકારીઓને કાગળ પરની કાર્યવાહીથી આગળ વધીને જમીની સ્તરે અસરકારક પગલાં લેવા સૂચના આપી હતી.
‘પ્રદૂષણ રોકવા વિરાટ કોહલીની મદદ કેમ નથી લેતા?’
જસ્ટિસ એમ.એમ. સુંદરેશ અને જસ્ટિસ પ્રસન્ન બી. વરાલેની બેન્ચે પ્રદૂષણના મુદ્દે સુનાવણી દરમિયાન એડિશનલ સોલિસિટર જનરલ ઐશ્વર્યા ભાટીને જનજાગૃતિ અંગે સવાલ કર્યો હતો. કોર્ટે જણાવ્યું હતું કે માત્ર કાગળ પર આદેશો જાહેર કરવાથી પ્રદૂષણની સમસ્યા ઉકેલાશે નહીં. તેના માટે તમામ નાગરિકોનો સહયોગ જરૂરી છે. લોકોને પર્યાવરણ અને પ્રદૂષણ અંગે જાગૃત કરવા માટે જાણીતા ખેલાડીઓ અને લોકપ્રિય હસ્તીઓની મદદ લઈ શકાય છે. આ દરમિયાન કોર્ટે વિરાટ કોહલી જેવા લોકપ્રિય ક્રિકેટરનું ઉદાહરણ આપ્યું હતું. તેનો હેતુ જાણીતી હસ્તીઓના માધ્યમથી સામાન્ય લોકો સુધી પ્રદૂષણ નિયંત્રણનો સંદેશ પહોંચાડવાનો હતો.
સરકારે રજૂ કર્યો પ્રદૂષણ સામેનો એક્શન પ્લાન
સુનાવણી દરમિયાન દિલ્હી સરકાર અને કમિશન ફોર એર ક્વોલિટી મેનેજમેન્ટ (CAQM) તરફથી એડિશનલ સોલિસિટર જનરલ ઐશ્વર્યા ભાટીએ પ્રદૂષણ નિયંત્રણ માટે તૈયાર કરવામાં આવેલા પગલાં અંગે કોર્ટને માહિતી આપી હતી. રજૂઆત મુજબ, નવેમ્બર મહિનાથી પ્રદૂષણ ઘટાડવા માટે વિવિધ નિયંત્રણાત્મક પગલાં લાગુ કરવાની યોજના છે. તેમાં જૂના વાહનો પર નિયંત્રણ, બાંધકામ અને તોડફોડની પ્રવૃત્તિઓ પર પ્રતિબંધ તથા દિલ્હીમાં ઓફિસોના સમયમાં ફેરફાર જેવા પગલાંનો સમાવેશ થાય છે. કોર્ટે તંત્રને આ પગલાંનો અસરકારક અમલ સુનિશ્ચિત કરવા અને માત્ર કાગળ પરની કાર્યવાહી પૂરતી ન રાખવા ભાર મૂક્યો હતો.
ફટાકડા પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધના પક્ષમાં નથી સુપ્રીમ કોર્ટ
ફટાકડાના ઉપયોગ અને તેમાં બેરિયમના ઉપયોગ પરના પ્રતિબંધ અંગે પણ સુનાવણી દરમિયાન ચર્ચા થઈ હતી. કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું કે તે ફટાકડા પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ મૂકવાના પક્ષમાં નથી અને લોકોની લાગણીઓને પણ ધ્યાનમાં લે છે. જોકે, આ સાથે કોર્ટે પર્યાવરણ અને પ્રદૂષણના ગંભીર મુદ્દાને અવગણવો નહીં તથા લાગુ નિયમોનું પાલન કરાવવું જરૂરી હોવાનું જણાવ્યું હતું. ફટાકડામાં બેરિયમના ઉપયોગ અંગે આંતરિક સમીક્ષા કરવા માટે કેન્દ્ર સરકારે ત્રણ અઠવાડિયાનો સમય માંગ્યો હતો. કોર્ટે સરકારની આ માગ સ્વીકારી હતી.
પ્રદૂષણ સામે જનજાગૃતિ અને નિયમોના અમલ પર ભાર
સુપ્રીમ કોર્ટની સુનાવણીમાં એક વાત સ્પષ્ટ થઈ કે દિલ્હી-NCRમાં પ્રદૂષણ ઘટાડવા માટે માત્ર સરકારી પ્રતિબંધો અને આદેશો પૂરતા નથી. નાગરિકોની ભાગીદારી, જનજાગૃતિ અને નિયમોનો અસરકારક અમલ પણ એટલો જ જરૂરી છે. વિરાટ કોહલી જેવા જાણીતા ચહેરાઓ દ્વારા પ્રદૂષણ નિયંત્રણનો સંદેશ લોકો સુધી પહોંચાડવાની કોર્ટની સલાહ પણ આ જ દિશામાં એક સૂચન છે. હવે સરકાર પ્રદૂષણ સામે જાહેર કરેલા પગલાંનો કેટલો અસરકારક અમલ કરે છે તેના પર નજર રહેશે.
