Surat GIDC Electrocution Deaths Textile Mill Gujarati: દક્ષિણ ગુજરાતના ટેક્સટાઈલ અને ઔદ્યોગિક હબ ગણાતા સુરત શહેરમાંથી એક અત્યંત હૃદયદ્રાવક ઘટના સામે આવી છે. કૃષ્ણ જન્મોત્સવની મોડી રાત્રે અંદાજે 2થી 3 વાગ્યાના સમાન સમયગાળા દરમિયાન શહેરના અલગ-અલગ ઔદ્યોગિક વિસ્તારોમાં વીજકરંટ લાગવાની ત્રણ જુદી-જુદી ઘટનાઓ બની હતી. જેમાં મિલ અને ફેક્ટરીઓમાં કામ કરી રહેલા ત્રણ શ્રમિક યુવાનોના કમકમાટીભર્યા મોત નીપજતાં સમગ્ર ટેક્સટાઈલ અને ઔદ્યોગિક આલમમાં અરેરાટી વ્યાપી ગઈ છે.
પ્રથમ બનાવ: સચિન GIDCમાં યુવકનું મશીન ખસેડતાં જ કરંટ લાગતાં મોત
સચિન જીઆઈડીસી (GIDC) વિસ્તારમાં આવેલી એક કંપનીમાં સિલાઈ કામ કરીને પરિવારનું ગુજરાન ચલાવતો ધીરજ કુમાર નામનો યુવક રાત્રે કામ કરી રહ્યો હતો. તે દરમિયાન અચાનક સિલાઈ મશીન ખસેડવા ગયો ત્યારે જ વાયરિંગમાં શોર્ટ સર્કિટના કારણે મશીનમાં ઉતરેલા જોરદાર કરંટનો ભોગ બન્યો હતો. કરંટ લાગતાં જ ધીરજ સ્થળ પર જ ઢળી પડ્યો હતો અને તેનું કરૂણ મોત નીપજ્યું હતું. આ સમગ્ર ઘટનાના સીસીટીવી (CCTV) પણ સામે આવ્યા છે. ધીરજના લગ્ન હજુ માંડ ૨ થી ૩ મહિના પહેલાં જ થયા હતા. તેના ભાઈ સંતોષે આક્ષેપ કર્યો હતો કે, મશીનમાં કરંટ આવતો હોવાની અગાઉ રિપેરિંગ વાળાને પણ ફરિયાદ કરી હતી, છતાં યોગ્ય મેન્ટેનન્સ ન થતાં આ અકસ્માત સર્જાયો હતો.
બીજો બનાવ: પાંડેસરાની સહજ મિલમાં 21 વર્ષીય અનિલ શર્માનું કરંટ લાગતાં નિધન
બીજો કમનસીબ બનાવ પાંડેસરા સ્થિત 'સહજ મિલ'માં બન્યો હતો. રાત્રિપાળીમાં ડાઈંગ અને સિલાઈ સેક્શનમાં કામ કરી રહેલો 21 વર્ષીય યુવક અનિલ શર્મા વોશરૂમ જઈને પરત આવ્યો અને ડાઈંગ મશીન ચાલુ કરવા ગયો ત્યારે જ તેને જોરદાર વીજકરંટ લાગ્યો હતો. ગંભીર હાલતમાં હોસ્પિટલ ખસેડાય તે પહેલાં જ અનિલે દમ તોડી દીધો હતો. મૃતકના સંબંધીઓએ મિલ માલિકો અને મેનેજમેન્ટની ઘોર બેદરકારીનો સીધો આક્ષેપ કરીને કડક કાર્યવાહીની માગ કરી છે.
ત્રીજો બનાવ: લિંબાયતમાં ડાઈંગ મશીન પર કામ કરતાં 22 વર્ષીય કિશાનનો જીવ ગયો
ત્રીજી ઘટના લિંબાયત વિસ્તારની એક મિલમાં બની હતી, જ્યાં 22 વર્ષીય કિશાન મિત્રા નામનો યુવાન રાત્રિપાળી દરમિયાન ડાઈંગ મશીનરી પર કામ કરી રહ્યો હતો. કામ કરતી વખતે અચાનક વીજકરંટ આવતાં કિશાનનું ઘટનાસ્થળે જ મોત નીપજ્યું હતું. એક જ રાત્રે થોડા સમયના અંતરાલમાં જ ત્રણ-ત્રણ શ્રમિકોના મોત થતાં પોલીસે ત્રણેય મૃતદેહોને પોસ્ટમોર્ટમ અર્થે ખસેડી અકસ્માતે મોતનો ગુનો નોંધી વધુ તપાસ હાથ ધરી છે.
ઔદ્યોગિક સુરક્ષા અને ફેક્ટરી એક્ટ અંગે વિશેષ માહિતી
ફેક્ટરી સેફ્ટી અને ઇલેક્ટ્રિકલ ઓડિટ (Factory Safety Rules): ગુજરાત ફેક્ટરીઝ રૂલ્સ અને ઈન્ડસ્ટ્રીયલ સેફ્ટી એક્ટ મુજબ, દરેક નાના-મોટા ઔદ્યોગિક એકમ અને ટેક્સટાઈલ મિલમાં દર મહિને વાયરિંગ અને ઈલેક્ટ્રિકલ સેફ્ટી ઓડિટ કરાવવું ફરજિયાત છે. મોટાભાગની મિલોમાં વાયરિંગ જૂનું હોવું અને Earth Leakage Circuit Breaker (ELCB) ન હોવાને કારણે મશીનોમાં કરંટ ઉતરવાની ઘટનાઓ બને છે.
શ્રમિકો માટે વળતરની જોગવાઈ (Workmen Compensation): 'વર્કમેન કમ્પેન્સેશન એક્ટ' (Workmen's Compensation Act) હેઠળ જો કોઈ કામદારનું ફેક્ટરી કે મિલ પરિસરમાં કામ દરમિયાન અકસ્માતે કે કરંટ લાગવાથી મોત થાય, તો મિલ માલિક અને વીમા કંપની દ્વારા મૃતકના પરિજનોને તેની વય અને પગારના ધોરણે લાખો રૂપિયાનું કાનૂની વળતર ચૂકવવું બંધનકર્તા છે.
લેબર ડિપાર્ટમેન્ટની તપાસ: આ ત્રણેય દુર્ઘટનાઓ બાદ સુરતના ઔદ્યોગિક સુરક્ષા અને સ્વાસ્થ્ય વિભાગ (DISH - Industrial Safety and Health)ની ટીમ પણ આ ફેક્ટરીઓની મુલાકાત લઈને સેફ્ટી પ્રોટોકોલનું ઉલ્લંઘન થયું છે કે નહીં તેની તપાસ કરી શકે છે.
