Surat air pollution AQI 242: હાલમાં દિવાળી વેકેશનનો માહોલ ચાલી રહ્યો હોવાથી ડાયમંડ અને ટેક્સટાઇલ સિટી સુરત લગભગ 50 ટકા જેટલું ખાલી થઈ ગયું છે અને મોટી સંખ્યામાં લોકો પોતાના વતન કે પ્રવાસે ઉપડી ગયા છે. આ ઉપરાંત, શહેરના અંદાજે 80 ટકા કાપડ ઉદ્યોગો, મિલો અને સંલગ્ન ઔદ્યોગિક એકમોમાં પણ વેકેશનના કારણે ઉત્પાદન સંપૂર્ણપણે બંધ છે. સામાન્ય સંજોગોમાં રસ્તાઓ પર ટ્રાફિક અને ઔદ્યોગિક ધમધમાટ ઘટવાથી હવા શુદ્ધ થવી જોઈએ પરંતુ, સુરતમાં તેનાથી તદ્દન વિપરીત અને ચિંતાજનક સ્થિતિ જોવા મળી રહી છે. વેકેશન હોવા છતાં શહેરનો સરેરાશ એર ક્વોલિટી ઇન્ડેક્સ (AQI) 226 નોંધાયો છે, જે 'અનહેલ્ધી'કરતાં પણ વધુ ગંભીર એટલે કે 'સિવિયર' કેટેગરીમાં આવે છે.
પ્રદૂષણની બાબતમાં સુરતે અમદાવાદને પાછળ છોડ્યું
વાયુ પ્રદૂષણની બાબતમાં સુરત શહેરે હવે અમદાવાદને પણ પાછળ છોડી દીધું છે. દેશના સૌથી વધુ પ્રદૂષિત શહેરોની યાદીમાં નવી દિલ્હી અને કોલકાતા બાદ સુરતની હવા સૌથી વધુ ખરાબ જોવા મળી છે. 16 નવેમ્બરના રોજ વહેલી સવારે 7.01 વાગ્યે સુરતનો AQI 242ના જોખમી સ્તર સુધી પહોંચી ગયો હતો. નવેમ્બર મહિનાના આંકડાઓ પર નજર કરીએ તો, 9 નવેમ્બરે AQI 232 અને 15 નવેમ્બરે 195 નોંધાયો હતો, જે શહેરમાં સતત વધી રહેલા પ્રદૂષણની ગંભીરતા સ્પષ્ટપણે દર્શાવે છે.
ભીમરાડ, અડાજણ અને ડભોલી સહિતના પોશ વિસ્તારોમાં પણ હવા અત્યંત ઝેરી બની
સુરતના વિવિધ રહેણાંક અને પોશ વિસ્તારોના હવાની ગુણવત્તાના આંકડા અત્યંત ચોંકાવનારા છે. શહેરના ભીમરાડ વિસ્તારમાં સૌથી વધુ 247 AQI (PM2.5: 172 µg/m³) નોંધાયો છે. આ ઉપરાંત આરોગ્ય નગરમાં 233, ગુરુ રામ પાવન ભૂમિ વિસ્તારમાં 231, ડભોલીમાં 223 અને અડાજણ ગામમાં 211 AQI સાથે હવા 'સિવિયર' શ્રેણીમાં પહોંચી ગઈ છે, જ્યારે બલેશ્વરમાં પણ 194 AQI નોંધાયો છે. ઉદ્યોગો અને વાહનોની અવરજવર ઘટી હોવા છતાં પ્રદૂષણનું સ્તર ઊંચું રહેતા બાળકો, વૃદ્ધો અને શ્વાસના દર્દીઓના સ્વાસ્થ્ય પર મોટું જોખમ તોળાઈ રહ્યું છે.
કેવી રીતે મપાય છે હવાની ગુણવત્તા?
વાતાવરણમાં રહેલી હવાની ગુણવત્તા માપવા માટે એર ક્વોલિટી ઇન્ડેક્સ (AQI) નો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. ભારતમાં સેન્ટ્રલ પોલ્યુશન કંટ્રોલ બોર્ડ (CPCB) દ્વારા હવાની ગુણવત્તાને 6 મુખ્ય શ્રેણીઓમાં વહેંચવામાં આવી છે. AQIનો આંકડો જેટલો ઓછો હોય, હવા તેટલી વધુ શુદ્ધ અને શ્વાસ લેવા માટે સુરક્ષિત ગણાય છે; પરંતુ જેમ જેમ આ આંકડો વધતો જાય છે, તેમ તેમ હવામાં ઝેરી રજકણો (PM2.5 અને PM10) નું પ્રમાણ વધવાથી માનવ સ્વાસ્થ્ય માટે જોખમ ગંભીર બનતું જાય છે.
વિશેષ અને વધારાની માહિતી
ઉદ્યોગો બંધ હોવા છતાં પ્રદૂષણ કેમ વધ્યું?: પર્યાવરણ નિષ્ણાતોના મતે, શિયાળાની શરૂઆતમાં વાતાવરણમાં ઠંડક વધવાથી અને પવનની ગતિ ધીમી પડવાથી જમીનની સપાટી નજીક ભેજ અને ધૂળના રજકણો (PM2.5) જામી જાય છે, જે ઉપર આકાશમાં જઈ શકતા નથી. આ ઉપરાંત દિવાળીના ફટાકડાનો ધુમાડો અને બાંધકામની ધૂળ હવામાં જકડાઈ રહેવાથી AQI ઊંચો રહે છે.
CPCB મુજબ AQIની 6 કેટેગરી: 0-50 (સારી), 51-100 (સંતોષકારક), 101-200 (મધ્યમ), 201-300 (ખરાબ/જોખમી), 301-400 (ખૂબ જ ખરાબ) અને 401-500 (અત્યંત ગંભીર).








