AMC Fines Agency ₹50 Lakh: અમદાવાદ શહેરના સોલા વિસ્તારમાં આવેલા સીવેજ ટ્રીટમેન્ટ પ્લાન્ટ (STP) ખાતે એક અત્યંત દર્દનાક દુર્ઘટના સામે આવી છે. પ્લાન્ટ ખાતે કામગીરી દરમિયાન સર્જાયેલી હોનારતમાં 2 શ્રમિકોના કરુણ મોત નીપજ્યા છે, જ્યારે અન્ય 2 લોકો ગંભીર રીતે ઇજાગ્રસ્ત થયા છે. આ ઘટનાને પગલે અમદાવાદ મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન (AMC)ની બેદરકારી અને નબળી દેખરેખ સામે વિરોધનો સૂર ઊઠ્યો છે. બે શ્રમિકોના અકાળે થયેલા અવસાનથી તેમના પરિવારજનોમાં ભારે શોકનું મોજું ફરી વળ્યું છે, ત્યારે કોર્પોરેશન વહીવટીતંત્ર દ્વારા લેવાયેલાં પગલાં અંગે પણ અનેક શંકા-કુશંકાઓ સેવાઈ રહી છે.
61 કરોડનો જંગી કોન્ટ્રાક્ટ ધરાવતી એજન્સી સામે માત્ર દંડથી સંતોષ?
ઘટના બાદ AMC દ્વારા HNB નામની ખાનગી એજન્સી પર ₹50 લાખનો દંડ ફટકારવામાં આવ્યો છે. ઉલ્લેખનીય છે કે, આ એજન્સી પાસે સોલા STP માટે કેપિટલ ખર્ચ પેટે ₹45 કરોડ અને આગામી 10 વર્ષના ઓપરેશન તથા મેન્ટેનન્સ માટે ₹16 કરોડ મળીને કુલ ₹61 કરોડનો મોટો કોન્ટ્રાક્ટ છે. આટલી મોટી રકમનો કોન્ટ્રાક્ટ ધરાવતી એજન્સીના કાર્યસ્થળે સુરક્ષાના સાધનો અને જરૂરી તકેદારીનો અભાવ હોવા છતાં, તંત્ર માત્ર દંડ અને મૃતકોના પરિવારજનોને ₹30-30 લાખનું વળતર આપવાની વાત કરીને સંતોષ માની રહ્યું હોય તેમ લાગે છે. 2 લોકોના જીવ ગયા હોવા છતાં તાત્કાલિક પોલીસ ફરિયાદ (FIR) કે એજન્સીને બ્લેકલિસ્ટ કરવાની કડક કાનૂની કાર્યવાહી ન કરાતા લોકોમાં ભારે આક્રોશ જોવા મળી રહ્યો છે.
SOPનો અભાવ કે બેદરકારી?
સિટી એન્જિનિયર વિજય પટેલના જણાવ્યા મુજબ, જ્યારે આ દુર્ઘટના બની ત્યારે સોલા STPનું ટ્રાયલ રન ચાલુ હતું. તેમણે ઉમેર્યું કે પ્રોજેક્ટ મેનેજમેન્ટ કન્સલ્ટન્ટ (PMC)નો સત્તાવાર રિપોર્ટ આવ્યા બાદ આગળની કાયદાકીય અને વહીવટી કાર્યવાહી કરવામાં આવશે. જોકે, પ્રાથમિક વિગતો મુજબ આવા અત્યંત જોખમી પ્લાન્ટમાં કામ કરવા માટે કોઈ ચોક્કસ સ્ટાન્ડર્ડ ઓપરેટિંગ પ્રોસિજર (SOP) જ અમલમાં નહોતી! સુરક્ષાના સાધનો, ઇમરજન્સી પ્રોટોકોલ અને યોગ્ય માર્ગદર્શિકા વગર જ શ્રમિકોને જોખમી કામગીરીમાં ઉતારી દેવાયા હોવાનું સામે આવતા તંત્રની કામગીરી પર મોટું પ્રશ્નાર્થ ચિહ્ન મુકાયું છે.
પીપળજની ઘટના બાદ સોલા દુર્ઘટનાથી જનતામાં ચિંતા
અમદાવાદ શહેરમાં નાગરિકો અને શ્રમિકોની સુરક્ષાને લઈને AMCની કામગીરી અવારનવાર શંકાના ઘેરામાં આવે છે. સોલા STP ઘટના પહેલાં પણ, પીપળજ ખાતે 10 વર્ષની દિવ્યાંગ બાળકી મનીષા ગટરની ખુલ્લી લાઇનમાં ખાબકી હતી. 20 દિવસથી વધુ સમય વીતી ગયો હોવા છતાં હજુ સુધી તેની કોઈ ભાળ મળી શકી નથી. આ સતત બનતી ઘટનાઓ એ વાતનો પુરાવો આપે છે કે શહેરમાં સેફ્ટી પ્રોટોકોલ માત્ર કાગળ પર જ સીમિત રહી ગયા છે.
કડક કાર્યવાહીની માંગ: શું દોષિતો સામે FIR થશે કે એજન્સી બ્લેકલિસ્ટ કરાશે?
હાલ તો સોલા STP દુર્ઘટના બાદ AMCએ PMC રિપોર્ટની રાહ જોવાની વાત કરી છે. પરંતુ સ્થાનિકો અને નાગરિક સંગઠનો માંગ કરી રહ્યા છે કે માત્ર દંડ ફટકારીને આ કેસને રફેદફે ન કરવો જોઈએ. શ્રમિકોના સુરક્ષા અધિકારો અને તેમના જીવના જોખમ માટે જવાબદાર એજન્સી સામે કડકમાં કડક પોલીસ કાર્યવાહી થવી જોઈએ અને ભવિષ્યમાં આવી ઘટનાઓ ન બને તે માટે તમામ પ્લાન્ટ્સ પર ચોક્કસ સેફ્ટી SOP લાગુ કરવી અત્યંત જરૂરી છે.
