Ratanmahal sanctuary: દાહોદ જિલ્લાના રતનમહાલ અભયારણ્યમાં વસવાટ કરી રહેલા નર વાઘ માટે હવે વાઘણ લાવવાની કવાયત તેજ બની છે. વાઘની કુદરતી વંશવૃદ્ધિ અને તેના કાયમી વસવાટને પ્રોત્સાહન આપવા માટે નેશનલ ટાઇગર કન્ઝર્વેશન ઓથોરિટી (NTCA) દ્વારા મંજૂરી આપવામાં આવી હોવાનો અહેવાલ છે. સમગ્ર પ્રક્રિયા ડિસેમ્બરના અંત સુધીમાં પૂર્ણ કરવાનું આયોજન હોવાનું જાણવા મળ્યું છે. આ યોજના સફળ થાય તો ગુજરાતના વન્યજીવ સંરક્ષણ ક્ષેત્રે મહત્ત્વપૂર્ણ પગલું સાબિત થઈ શકે છે.
દોઢ વર્ષથી રતનમહાલમાં વસવાટ કરી રહ્યો છે નર વાઘ
દાહોદ જિલ્લાના રતનમહાલ અભયારણ્યમાં નર વાઘ છેલ્લા દોઢ વર્ષથી કાયમી વસવાટ કરી રહ્યો છે. વાઘના આ વિસ્તારમાં સ્થાયી થવાને પગલે હવે તેની કુદરતી વંશવૃદ્ધિ માટે વન વિભાગ દ્વારા વાઘણ લાવવાની યોજના પર કામ કરવામાં આવી રહ્યું છે. આ માટે રાજ્ય અને કેન્દ્ર સરકારના સંબંધિત વિભાગો વચ્ચે કવાયત હાથ ધરવામાં આવી છે.
હેબિટેટ અને શિકારની ઉપલબ્ધતાનો અભ્યાસ પૂર્ણ
વાઘણને રતનમહાલમાં વસાવવા માટે જંગલનું વાતાવરણ કેટલું અનુકૂળ છે, શિકારની ઉપલબ્ધતા કેટલી છે અને સુરક્ષા વ્યવસ્થા કેવી છે તે બાબતોનું મૂલ્યાંકન કરવામાં આવ્યું હોવાનું અહેવાલમાં જણાવાયું છે. નેશનલ ટાઇગર કન્ઝર્વેશન ઓથોરિટી (NTCA) અને કેન્દ્ર સરકારની ઉચ્ચસ્તરીય ટેકનિકલ સમિતિ દ્વારા અભયારણ્યના રહેઠાણ વિસ્તાર (હેબિટેટ) અને શિકારની ઉપલબ્ધતા અંગેનો અભ્યાસ કરવામાં આવ્યો હતો. દેહરાદૂનથી આવેલી વિશેષ સમિતિએ પણ રતનમહાલની મુલાકાત લઈને જંગલની સ્થિતિ, શિકારની ઉપલબ્ધતા અને વન્યજીવોની સુરક્ષા માટેની વ્યવસ્થાની સમીક્ષા કરી હતી.
ડિસેમ્બરના અંત સુધીમાં વાઘણ લાવવાનું આયોજન
પ્રાપ્ત અહેવાલ મુજબ, રતનમહાલ અભયારણ્યમાં વાઘણ લાવવાની પ્રક્રિયા ડિસેમ્બર મહિનાના અંત સુધીમાં પૂર્ણ કરવાનું આયોજન છે. જોકે, વાઘણને કયા અભયારણ્ય કે સુરક્ષિત જંગલમાંથી લાવવામાં આવશે તે અંગેનો અંતિમ નિર્ણય સંબંધિત સત્તાધિકારીઓ દ્વારા લેવામાં આવશે. વાઘણને નવા વિસ્તારમાં ખસેડવા માટે યોગ્ય સ્થળની પસંદગી, સુરક્ષિત સ્થળાંતર અને ત્યારબાદની દેખરેખ જેવી બાબતો પણ મહત્ત્વપૂર્ણ રહેશે.
ગુજરાતના વન્યજીવ સંરક્ષણ માટે મહત્ત્વપૂર્ણ પગલું
હાલમાં રતનમહાલમાં વસવાટ કરતો નર વાઘ સાગટાળા રેન્જથી લઈને મધ્યપ્રદેશની સરહદ અને છોટાઉદેપુરના કેવડી નજીકનાં જંગલ વિસ્તારોમાં અવરજવર કરતો હોવાનું જણાવાય છે. જો વાઘણને રતનમહાલમાં સફળતાપૂર્વક વસાવવામાં આવે અને કુદરતી વંશવૃદ્ધિ થાય, તો ગુજરાતમાં વાઘના સંરક્ષણ માટે નવી શક્યતાઓ ઊભી થઈ શકે છે. આ પહેલ રાજ્યના વન્યજીવ સંરક્ષણ પ્રયાસોમાં મહત્ત્વપૂર્ણ સાબિત થઈ શકે છે.
