Mehsana Davol village packaged food ban news: મહેસાણા જિલ્લાના ખેરાલુ તાલુકાના ડાવોલ ગામે ગ્રામ પંચાયતે એક મોટો અને પ્રશંસનીય ઠરાવ બહાર પાડીને પાંચ અને દસ રૂપિયાના નાસ્તાના તૈયાર પૅકેટ્સના વેચાણ પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ મૂકી દીધો છે. જો કોઈ દુકાનદાર આ પ્રકારના હાનિકારક ફૂડ પૅકેટ્સ વેચતા પકડાશે, તો તેને દંડ ફટકારવાની પણ જોગવાઈ કરવામાં આવી છે. ગામના દુકાનદારોએ પણ આ પંચાયતના ઠરાવને ખુલ્લા મનથી સ્વીકારીને પોતાની દુકાનોમાં તેનું વેચાણ બંધ કરી દીધું છે. ભૂંગળા, વેફર્સ અને અન્ય રેડીમેડ નાસ્તાના પડીકાંઓ જે અત્યાર સુધી બાળકોમાં ખૂબ જ લોકપ્રિય હતા, તેના પર હવે આ ગામમાં પ્રતિબંધ લાગી ગયો છે. આ વિશે ગામના ઉપસરપંચ કીર્તિભાઈ ચૌધરીએ જણાવ્યું હતું કે અવારનવાર વડીલોની ફરિયાદ મળતી હતી કે આ પડીકાંઓના કારણે બાળકોનું આરોગ્ય ગંભીર રીતે જોખમાઈ રહ્યું છે, જેને ધ્યાનમાં રાખીને આ નિર્ણય લેવાયો છે.
ગ્રામ પંચાયતની નોટિસ અને દંડની કડક જોગવાઈઓ
ગામની દુકાનોને પાઠવવામાં આવેલી સત્તાવાર નોટિસમાં સ્પષ્ટપણે જણાવવામાં આવ્યું હતું કે, 15 ઓગસ્ટ સુધી વેપારીઓ પાસે રહેલો નાનાં પડીકાંનો જૂનો જથ્થો પૂરો કરી લેવો અને 16 ઓગસ્ટથી તેનું વેચાણ સંપૂર્ણપણે બંધ કરી દેવું. દુકાનદારોને ચેતવણી આપવામાં આવી હતી કે નિયમનું ઉલ્લંઘન કરનાર સામે કડક દંડના પગલાં લેવામાં આવશે. જો કોઈ દુકાનદાર પહેલી વખત પકડાય તો તેને એક હજાર રૂપિયાનો દંડ ફટકારવામાં આવશે અને બીજી વખત કસૂરવાર સાબિત થાય તો દુકાનનો સામૂહિક બહિષ્કાર કરવામાં આવશે તેવી વાત પણ નોટિસમાં કરાઈ છે. કાયદાકીય દૃષ્ટિએ ફૂડ સેફ્ટી એક્ટ (FSSAI) કેન્દ્ર કે રાજ્ય સરકારના હીઠળ આવે છે, છતાં પંચાયતી રાજ કાયદા હેઠળ ગ્રામસભાને જાહેર આરોગ્ય અને ગામના હિતમાં નિર્ણયો લેવાનો પૂરો અધિકાર છે. ડાવોલના વેપારીઓએ કોઈપણ વિરોધ વગર આ સામાજિક સંકલ્પને સ્વીકાર્યો છે.
દુકાનદારો અને તજજ્ઞોની પ્રતિક્રિયાઓ
ડાવોલ ગામમાં આવેલી દુકાનોના સંચાલકોએ આ આરોગ્યલક્ષી નિર્ણયને હર્ષભેર આવકાર્યો છે. સ્થાનિક દુકાનદારે જણાવ્યું હતું કે, બાળકોના સ્વાસ્થ્ય માટે પંચાયતે લીધેલું આ પગલું ખૂબ જ આવકારદાયક છે અને તેમની દુકાનમાં આવું એક પણ પડીકું રાખવામાં આવતું નથી. અન્ય એક દુકાનદારે પણ સ્વીકાર્યું કે, તેમને થોડો નાનો વેપારનો નફો ઘટશે પરંતુ, બાળકોના આરોગ્ય સામે આ નફો નહિવત છે તેથી તેઓ આ ખોટ સહન કરવા તૈયાર છે. પંચાયતીરાજના તજજ્ઞોના મતે, આ પ્રતિબંધો કાનૂની આદેશ કરતાં એક સામાજિક સંકલ્પ અને નૈતિક કરાર તરીકે ઉત્તમ ભૂમિકા ભજવે છે, જ્યાં સમગ્ર ગ્રામજનોએ એક થઈને બાળકોના ભવિષ્યને સુરક્ષિત કરવાનો સરાહનીય પ્રયાસ કર્યો છે.
પૅકેજ્ડ ફૂડ બાળકોના સ્વાસ્થ્યને કેવી રીતે નુકસાન પહોંચાડે છે?
ગામની એક પ્રાથમિક શાળાના આચાર્યએ જણાવ્યું કે, શાળા છૂટ્યા બાદ બાળકો આ બિનઆરોગ્યપ્રદ નાસ્તો ખાવાના ટેવાયેલા હતા, જેને કારણે તેઓ ઘરે મુખ્ય ભોજન પણ પૂરતા પ્રમાણમાં નહોતા લેતા. અમદાવાદના જાણીતા પીડિયાટ્રિશિયનના જણાવ્યા મુજબ, આવા પૅકેજ્ડ ફૂડમાં સોલ્ટ અને નુકસાનકારક અનસેચ્યુરેટેડ ફેટનું પ્રમાણ ખૂબ જ વધારે હોય છે, જ્યારે પોષક તત્ત્વો નહિવત હોય છે. આ પ્રકારનો ખોરાક લાંબા ગાળે બાળકોમાં સ્થૂળતા (ઓબેસિટી) અને પાચન સંબંધી ગંભીર સમસ્યાઓ સર્જે છે. બજારમાં મળતા આ તૈયાર નાસ્તા નફો કમાવવા માટે બનાવવામાં આવે છે, જે બાળકોની પાચન ક્ષમતાને નબળી પાડે છે અને તેમના કુપોષણનું કારણ બને છે.
વૈશ્વિક સ્તરે અલ્ટ્રા-પ્રોસેસ્ડ ફૂડ સામે વધતી ચિંતાઓ
આંતરરાષ્ટ્રીય નિષ્ણાતો અને વૈશ્વિક સંસ્થાઓ પણ હવે આહારમાં અલ્ટ્રા-પ્રોસેસ્ડ ફૂડ (UPF)નું પ્રમાણ ઘટાડવા પર ભાર મૂકી રહી છે કારણ કે તે માનવ સ્વાસ્થ્ય માટે જોખમી સાબિત થઈ રહ્યું છે. ભારતમાં પણ પ્રોસેસ્ડ ફૂડનું બજાર ઝડપથી વિસ્તર્યું છે, જે ડેટા અનુસાર વર્ષોમાં બહુ મોટા આંકડા સુધી પહોંચી ગયું છે. યુનાઈટેડ નેશન્સ ચિલ્ડ્રન્સ ફંડ એટલે કે યુનિસેફના અહેવાલો પણ બાળકોના ખોરાકના અધિકાર સામે આ પ્રકારના ફૂડ દ્વારા થઈ રહેલા ચેડાં સામે લાલબત્તી ધરે છે. ડાવોલ ગામ દ્વારા લેવાયેલું આ નાનકડું પગલું સમગ્ર રાજ્ય અને દેશ માટે એક મોટો સંદેશ છે કે જો પાયાના સ્તરેથી જ જાગૃતિ લાવવામાં આવે, તો બાળકોના સ્વાસ્થ્યને સુરક્ષિત કરી શકાય છે.
