Gujarat rent bill 2026: ગુજરાત વિધાનસભામાં ‘ગુજરાત ભાડા વિધેયક-2026’ સર્વાનુમતે અને વિના વિરોધે પસાર કરવામાં આવ્યું છે. રાજ્યના રિયલ એસ્ટેટ ક્ષેત્રમાં પારદર્શિતા વધારવા તેમજ મકાન માલિક અને ભાડૂઆત વચ્ચેના સંબંધોમાં શિસ્ત અને સંતુલન લાવવાના હેતુથી શહેરી વિકાસ મંત્રી કનુભાઈ દેસાઈએ આ વિધેયક રજૂ કર્યું હતું. અત્યાર સુધી મિલકત ભાડે આપવાની વ્યવસ્થા 1947ના મુંબઈ ભાડા અને નિવાસ ગૃહદર નિયંત્રણ અધિનિયમ હેઠળ ચાલતી હતી, જેની મુદત સમયાંતરે લંબાવવી પડતી હતી. જૂના કાયદાની મર્યાદાઓને ધ્યાનમાં રાખીને રાજ્યની વર્તમાન જરૂરિયાતોને અનુરૂપ નવો ભાડા કાયદો લાવવામાં આવ્યો છે.
ત્રણ મહિનાના ભાડા જેટલી જ સિક્યોરિટી ડિપોઝિટ લઈ શકાશે
નવા કાયદા મુજબ હવે રહેણાંક હોય કે વાણિજ્યિક, કોઈપણ મિલકત લેખિત ભાડા કરાર વિના ભાડે આપી શકાશે નહીં. આ કરારની વિગતો રેન્ટ ઓથોરિટીને આપવાની રહેશે અને ત્રણ મહિનામાં માતૃભાષા ગુજરાતીમાં ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ તૈયાર કરવામાં આવશે. દરેક ભાડા કરારને યુનિક આઈડી આપવામાં આવશે અને તેને વેબસાઈટ પર અપલોડ કરવામાં આવશે, જે બંને પક્ષો માટે મહત્વનો પુરાવો રહેશે. ભાડૂઆત પાસેથી મહત્તમ ત્રણ મહિનાના ભાડા જેટલી જ સિક્યોરિટી ડિપોઝિટ લઈ શકાશે અને મિલકત ખાલી કર્યા બાદ હિસાબ પૂર્ણ કરીને એક મહિનામાં ડિપોઝિટ પરત કરવી પડશે. વિવાદોના ઝડપી ઉકેલ માટે રેન્ટ ઓથોરિટી, રેન્ટ કોર્ટ અને રેન્ટ ટ્રિબ્યુનલ એમ ત્રણ સ્તરની વ્યવસ્થા પણ ઊભી કરવામાં આવશે.
ભાડૂઆતને ભાડામાં રાહત અથવા કરાર લંબાવવાની વાજબી તક
નવા કાયદા હેઠળ મકાન માલિક ભાડૂઆતની વીજળી, પાણી અને ગેસ જેવી આવશ્યક સેવાઓ બંધ કરી શકશે નહીં અને આવી સ્થિતિમાં રેન્ટ ઓથોરિટી તાત્કાલિક સેવા પુનઃ શરૂ કરવાનો આદેશ આપી શકશે. બીજી તરફ ભાડૂઆત સતત ભાડું ચૂકવતો ન હોય, મિલકતને નુકસાન કરતો હોય અથવા માલિકની મંજૂરી વિના મિલકત પેટા-ભાડે આપતો હોય તો કલમ 21 હેઠળ માલિક રેન્ટ કોર્ટ મારફતે મિલકત ખાલી કરાવી શકશે. પૂર, ભૂકંપ કે ચક્રવાત જેવી કુદરતી આપત્તિના કારણે મિલકત રહેવા યોગ્ય ન રહે તો ભાડૂઆતને ભાડામાં રાહત અથવા કરાર લંબાવવાની વાજબી તક મળશે. ઉપરાંત કલમ 18 હેઠળ પ્રોપર્ટી મેનેજરની નિમણૂકને પણ કાયદાકીય માન્યતા આપવામાં આવી છે.
મકાન માલિક અને ભાડૂઆત બંનેના હિતો વચ્ચે સંતુલન
કાયદામાં સરકારી પરિસરો, કંપનીઓના સર્વિસ ક્વાર્ટર્સ, ધાર્મિક અને સખાવતી સંસ્થાઓ, વક્ફ બોર્ડ તથા પબ્લિક ટ્રસ્ટની માલિકીની મિલકતોને મુક્તિ આપવામાં આવી છે, જોકે બંને પક્ષોની સંમતિ હોય તો તેઓ આ કાયદા હેઠળ આવી શકે છે. મંત્રી કનુભાઈ દેસાઈના જણાવ્યા મુજબ આ કાયદો માત્ર કાનૂની વ્યવસ્થા નહીં, પરંતુ મકાન માલિક અને ભાડૂઆત બંનેના હિતો વચ્ચે સંતુલન સ્થાપિત કરવાનું માધ્યમ બનશે. સરકારને આશા છે કે નવા કાયદાથી રિયલ એસ્ટેટ ક્ષેત્રમાં પારદર્શિતા વધશે, ‘ઈઝ ઓફ લિવિંગ’માં સુધારો થશે અને માલિક-ભાડૂઆત વચ્ચેના સંબંધોમાં વિશ્વાસ વધુ મજબૂત બનશે.
