Gujarat Labor Issue: ગુજરાતમાં શ્રમિકો, કામદારો, આંગણવાડી વર્કરો અને આશા વર્કરોના પડતર પ્રશ્નોને લઈને વિરોધના સૂર તેજ બન્યા છે. શ્રમિક સંગઠનોનો આક્ષેપ છે કે મોંઘવારી, ઓછું વેતન અને કામના વધતા બોજ વચ્ચે કામદારોની મુશ્કેલીઓ વધી રહી છે. દિવાળી પહેલાં પ્રશ્નોનો યોગ્ય ઉકેલ લાવવામાં નહીં આવે તો રાજ્યભરમાં ઉગ્ર આંદોલન કરવાની ચીમકી આપવામાં આવી છે. લઘુત્તમ વેતન, કાયમી રોજગાર અને કામના કલાકો સહિતના મુદ્દાઓને લઈને સરકાર પર દબાણ વધવાની શક્યતા છે.
શ્રમિકોના શોષણનો આક્ષેપ, આંકડાઓએ ઊભા કર્યા સવાલો
શ્રમિક સંગઠનોના જણાવ્યા અનુસાર, ગુજરાતમાં અસંગઠિત ક્ષેત્ર, કરાર આધારિત નોકરીઓ અને આઉટસોર્સિંગમાં કામ કરતા કર્મચારીઓ અનેક મુશ્કેલીઓનો સામનો કરી રહ્યા છે. રજૂ કરવામાં આવેલા આંકડા મુજબ, રાજ્યમાં નોંધાયેલી 47,762 ફેક્ટરીઓમાં આશરે 24 લાખ લોકો કામ કરે છે. ઔદ્યોગિક વિસ્તારોમાં મોટી સંખ્યામાં પરપ્રાંતીય શ્રમિકો પણ રોજગારી મેળવે છે. સંગઠનોનો દાવો છે કે કામદારોને યોગ્ય વેતન અને પૂરતી સુવિધાઓ મળતી ન હોવાના કારણે તેમની આર્થિક સ્થિતિ પર અસર પડી રહી છે. જોકે, રજૂ કરવામાં આવેલા આંકડાઓના અલગ-અલગ વર્ગો અને કુલ સંખ્યાઓની સત્તાવાર પુષ્ટિ જરૂરી છે.
ફિક્સ પગાર અને કરાર આધારિત નોકરીઓનો મુદ્દો
શ્રમિક સંગઠનો દ્વારા રજૂ કરાયેલા આંકડા પ્રમાણે, વર્ષ 2018માં ફિક્સ પગાર પર કામ કરતા કર્મચારીઓની સંખ્યા આશરે બે લાખ હતી, જે 2025 સુધીમાં વધીને 3.50 લાખ થઈ હોવાનો દાવો છે. સરકારી કરાર આધારિત, આઉટસોર્સિંગ અને એડહોક કર્મચારીઓની સંખ્યા પણ વર્ષ 2022માં છ લાખથી વધીને 2025માં 6.50 લાખ થઈ હોવાનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે. બીજી તરફ, કાયમી કર્મચારીઓની સંખ્યામાં ઘટાડો થયો હોવાનો પણ આક્ષેપ કરવામાં આવ્યો છે. આંગણવાડી વર્કરો, હેલ્પરો અને આશા વર્કરોના વેતન તથા કામની પરિસ્થિતિઓનો મુદ્દો પણ શ્રમિક સંગઠનોની માગણીઓમાં સામેલ છે.
8 કલાકની જગ્યાએ 12 કલાક કામ કરાવવાનો આક્ષેપ
શ્રમિક સંગઠનોનો આરોપ છે કે કેટલાક સ્થળોએ કામદારો પાસે નિયમિત આઠ કલાકને બદલે 12 કલાક સુધી કામ કરાવવામાં આવે છે, પરંતુ તેના પ્રમાણમાં વેતન મળતું નથી. મોંઘવારી વચ્ચે ઓછા પગાર અને વધતા કામના બોજને કારણે કામદારોની મુશ્કેલીઓ વધી રહી હોવાનો દાવો કરવામાં આવ્યો છે. આ ઉપરાંત, વીજકાપ, ગેસની અછત અને ઔદ્યોગિક પ્રવૃત્તિઓમાં આવતી મુશ્કેલીઓના કારણે રોજગારી પર અસર થતી હોવાની ચિંતા પણ વ્યક્ત કરવામાં આવી છે. કેટલાક પરપ્રાંતીય શ્રમિકો પોતાના વતન પરત ફરી રહ્યા હોવાનો પણ દાવો કરવામાં આવ્યો છે. જોકે, રોજગારીમાં ઘટાડા અને સ્થળાંતરના વ્યાપ અંગે સત્તાવાર આંકડા ઉપલબ્ધ હોવા જરૂરી છે.
આંગણવાડી અને આશા વર્કરોની માગણીઓ પણ ચર્ચામાં
શ્રમિકોના પ્રશ્નો સાથે આંગણવાડી વર્કરો, હેલ્પરો અને આશા વર્કરોની માગણીઓ પણ જોડાઈ છે. સંગઠનોના જણાવ્યા અનુસાર, આ કર્મચારીઓ લાંબા સમયથી વિવિધ જવાબદારીઓ નિભાવી રહ્યા છે, પરંતુ વેતન અને કામની પરિસ્થિતિઓ અંગે તેમની અપેક્ષાઓ પૂર્ણ થઈ નથી. તહેવારો નજીક આવી રહ્યા છે ત્યારે ઓછા વેતન અને વધતા ઘરખર્ચ વચ્ચે પરિવારોનું ગુજરાન ચલાવવું મુશ્કેલ બની રહ્યું હોવાની રજૂઆત કરવામાં આવી છે. આથી, દિવાળી પહેલાં સરકાર દ્વારા યોગ્ય પગલાં લેવામાં આવે તેવી માગ કરવામાં આવી છે.
દિવાળી પહેલાં ઉકેલ નહીં આવે તો ઉગ્ર આંદોલનની ચીમકી
શ્રમિક સંગઠનો અને ટ્રેડ યુનિયનોએ સરકારને ચેતવણી આપી છે કે જો દિવાળી પહેલાં તેમના પડતર પ્રશ્નોનો ઉકેલ નહીં લાવવામાં આવે, તો રાજ્યવ્યાપી આંદોલન કરવામાં આવી શકે છે. લઘુત્તમ વેતન, કામના કલાકો, કરાર આધારિત રોજગાર અને કર્મચારીઓની સુવિધાઓ જેવા મુદ્દાઓ આ વિરોધના કેન્દ્રમાં રહી શકે છે. હવે સરકાર શ્રમિકોની માગણીઓ અંગે શું નિર્ણય લે છે અને દિવાળી પહેલાં કોઈ સમાધાન થાય છે કે નહીં, તેના પર સૌની નજર રહેશે. હાલ આંદોલનની ચીમકી શ્રમિકોના પ્રશ્નોને ફરી ચર્ચાના કેન્દ્રમાં લાવી છે.
