Guj High Court on Navratri Noise Pollution: ગુજરાતમાં નવરાત્રિના પવિત્ર તહેવાર દરમિયાન લાઉડસ્પીકર અને ડીજેના કારણે થતા અવાજના પ્રદૂષણને લઈને ગુજરાત હાઈકોર્ટે અત્યંત ગંભીર વલણ અપનાવ્યું છે. સાયલન્ટ ઝોનમાં રાત્રિના સમયે ડીજે વગાડીને સરકારી જાહેરનામાનો અનાદર કરવા સંબંધિત અરજીની સુનાવણી કરતી વખતે કોર્ટે રાજ્ય સરકારને કડક સૂચનાઓ આપી છે. હાઈકોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે ધ્વનિ પ્રદૂષણ રોકવા માટે બનાવાયેલા નિયમોનું રાજ્યભરમાં ચુસ્તપણે પાલન થવું જોઈએ અને તેના માટે સરકારે જરૂરી તમામ પગલાં તાત્કાલિક ધોરણે લેવા પડશે.
સમગ્ર રાજ્યનો પ્રશ્ન: સાયલન્ટ ઝોનમાં સરપ્રાઈઝ ચેકિંગ કરવા સૂચન
અદાલતે સુનાવણી દરમિયાન મહત્વની નોંધ લેતા જણાવ્યું હતું કે અવાજના પ્રદૂષણની આ સમસ્યા કોઈ એક ચોક્કસ વિસ્તાર કે વેરાવળ પૂરતી મર્યાદિત નથી, પરંતુ આ સમગ્ર ગુજરાત રાજ્યને સ્પર્શતો પ્રશ્ન છે. ખાસ કરીને નવરાત્રિના નવ દિવસો દરમિયાન રાત્રિના સમયે અવાજનું પ્રમાણ વધી જતાં સામાન્ય નાગરિકો માટે મુશ્કેલીઓ ઊભી થાય છે. આથી, હાઈકોર્ટે રાજ્ય સરકારને તમામ સાયલન્ટ ઝોનમાં આકસ્મિક સરપ્રાઈઝ ચેકિંગ હાથ ધરવા અને નિયમોનો ભંગ કરનારાઓ સામે યોગ્ય કાર્યવાહી કરવા સૂચવ્યું છે.
GPCB નો રિપોર્ટ અને ડેસિબલ મર્યાદાના કડક નિયમો
આ મામલે ગુજરાત પોલ્યુશન કંટ્રોલ બોર્ડ (GPCB) દ્વારા અદાલત સમક્ષ એક રિપોર્ટ રજૂ કરવામાં આવ્યો હતો. પર્યાવરણ મંત્રાલયના વર્ષ 2000ના નોટિફિકેશન મુજબ, હોસ્પિટલ અને શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ જેવા સાયલન્ટ ઝોનમાં લાઉડસ્પીકર કે ડીજે વગાડવા પર પ્રતિબંધ છે. જીપીસીબીની રજૂઆત મુજબ, રાત્રિના સમયે જાહેર જગ્યાઓ પર લાઉડસ્પીકર વગાડી શકાય નહીં. હોસ્પિટલની આસપાસના સાયલન્ટ ઝોનમાં રાત્રે અવાજની તીવ્રતા 45 ડેસિબલથી ઓછી રાખવી અનિવાર્ય છે. જોકે, બેન્ક્વેટ હોલ કે પાર્ટી પ્લોટ જેવી ખાનગી જગ્યાઓમાં નક્કી કરેલી ડેસિબલની મર્યાદામાં રહીને જ સાઉન્ડ સિસ્ટમનો ઉપયોગ કરી શકાય છે.
પોલીસની મંજૂરી ફરજિયાત અને સરકારનો કોર્ટમાં દાવો
જાહેર સ્થળો પર લાઉડસ્પીકર કે સાઉન્ડ સિસ્ટમ વગાડવા માટે સંબંધિત પોલીસ સત્તાવાળાઓ પાસેથી પૂર્વ મંજૂરી મેળવવી કાયદાકીય રીતે ફરજિયાત છે. સુનાવણી દરમિયાન રાજ્ય સરકારે અદાલતને માહિતી આપી હતી કે લગભગ 75 ટકા કિસ્સાઓમાં રાત્રે 12 વાગ્યા પહેલા અવાજ બંધ થાય તે સુનિશ્ચિત કરવા માટે તપાસ અને ઇન્સ્પેક્શન કરવામાં આવે છે. આ મામલે લેવાયેલા પગલાં અને વિગતવાર અહેવાલ રજૂ કરવા માટે સરકારે કોર્ટ પાસે વધુ બે દિવસનો સમય માગ્યો છે.
તમામ ઑથોરિટી પાસેથી માહિતી મેળવી વિગતવાર જવાબ આપવા આદેશ
ગુજરાત હાઈકોર્ટની ખંડપીઠે રાજ્ય સરકારને તાકીદ કરી છે કે તે સંબંધિત તમામ સરકારી ઑથોરિટીઝ અને સ્થાનિક તંત્ર પાસેથી આ અંગેનો ડેટા એકત્ર કરે. રાજ્યમાં અવાજનું પ્રદૂષણ રોકવા માટે ખરેખર કેવા અને કેટલા પગલાં ભરવામાં આવ્યા છે, તેનો સ્પષ્ટ અને વિગતવાર જવાબ કોર્ટ સમક્ષ રજૂ કરવાનો આદેશ આપવામાં આવ્યો છે. નોંધનીય છે કે સુનાવણી દરમિયાન અરજદાર સાથે ખાનગી અને જરૂરી સંવાદ કરવા માટે અદાલતે થોડી મિનિટો માટે કોર્ટના માઈક પણ બંધ કરાવી દીધા હતા, જે આ કેસની ગંભીરતા દર્શાવે છે.
