Gujarat food grain distribution: ગુજરાતમાં ગરીબ અને અંત્યોદય પરિવારો સુધી પહોંચતા સરકારી અનાજની વિતરણ વ્યવસ્થાને વધુ પારદર્શક અને ટેક્નોલોજી આધારિત બનાવવામાં આવી છે. રાજ્યના 250 સરકારી ગોડાઉનથી લઈને આશરે 17 હજાર વ્યાજબી ભાવની દુકાનો સુધીની સમગ્ર સપ્લાય ચેઇનને ડિજિટલ સિસ્ટમ સાથે જોડવામાં આવી છે. ગાંધીનગર સ્થિત કમાન્ડ એન્ડ કંટ્રોલ સેન્ટર મારફતે હવે અનાજના જથ્થા, પરિવહન અને વિતરણ પ્રક્રિયા પર સતત નજર રાખવામાં આવી રહી છે.
GPS અને જિયો-ફેન્સિંગથી અનાજ ભરેલા વાહનોનું રિયલ-ટાઇમ ટ્રેકિંગ
સરકારી અનાજનું પરિવહન કરતા વાહનોને ICT આધારિત લોજિસ્ટિક્સ સોફ્ટવેર સાથે જોડવામાં આવ્યા છે. ગોડાઉનમાંથી અનાજનો જથ્થો લઈને નીકળતા વાહનોનું GPS અને જિયો-ફેન્સિંગની મદદથી રિયલ-ટાઇમ ટ્રેકિંગ કરવામાં આવે છે. વાહન નિર્ધારિત રૂટ પરથી ભટકે અથવા અનાવશ્યક રીતે રોકાય તો તેની માહિતી કંટ્રોલ સિસ્ટમ સુધી પહોંચે છે. વાહન રસ્તામાં પાંચ મિનિટ માટે પણ બિનજરૂરી રીતે રોકાય તો સિસ્ટમમાં તરત એલર્ટ જનરેટ થાય છે, જેના આધારે કંટ્રોલ રૂમ દ્વારા જરૂરી કાર્યવાહી કરી શકાય છે. વ્યાજબી ભાવની દુકાનના સંચાલક મહેશભાઈ પટેલના જણાવ્યા મુજબ, ડિજિટલ સિસ્ટમના કારણે કામગીરીમાં પારદર્શિતા વધી છે અને દુકાનો સુધી અનાજનો જથ્થો સમયસર ઉપલબ્ધ થવામાં મદદ મળી રહી છે.
7 હજાર CCTV કેમેરાથી 24 કલાક દેખરેખ
ગાંધીનગર સ્થિત મુખ્ય કમાન્ડ એન્ડ કંટ્રોલ સેન્ટરથી રાજ્યભરમાં સ્થાપિત આશરે 7 હજાર CCTV કેમેરા મારફતે ગોડાઉન અને સંબંધિત વ્યવસ્થાઓ પર નજર રાખવામાં આવે છે. આ ઉપરાંત ‘અન્ન દર્પણ’ પોર્ટલની મદદથી ગોડાઉનના સ્ટોક અને સપ્લાય સંબંધિત માહિતીનું મોનિટરિંગ કરવામાં આવે છે. ડિજિટલ મોનિટરિંગના કારણે અનાજના જથ્થામાં થતી ગેરરીતિ અથવા ઘટની શક્યતા ઘટાડવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો છે. સાથે જ સ્માર્ટ રૂટ પ્લાનિંગના ઉપયોગથી પરિવહન પ્રક્રિયાને વધુ કાર્યક્ષમ બનાવવામાં આવી છે, જેના કારણે લોજિસ્ટિક્સ ખર્ચમાં પણ ઘટાડો થવાની શક્યતા રહે છે.
છેવાડાના લાભાર્થી સુધી નિર્ધારિત જથ્થો પહોંચાડવાનો પ્રયાસ
સરકારી વિતરણ વ્યવસ્થાનો સૌથી મહત્વનો હેતુ એ છે કે અનાજનો નિર્ધારિત જથ્થો સમયસર અને યોગ્ય લાભાર્થી સુધી પહોંચે. ડિજિટલ ટ્રેકિંગ અને સ્ટોક મોનિટરિંગના કારણે સપ્લાય ચેઇનના અલગ-અલગ તબક્કા પર નજર રાખી શકાય છે. જિલ્લા પુરવઠા અધિકારી આર.એમ. શુક્લના જણાવ્યા મુજબ, ટેક્નોલોજીના ઉપયોગથી વિતરણ પ્રક્રિયા ઝડપી અને વધુ ચોક્કસ બની છે. તેનો સીધો લાભ છેવાડાના લાભાર્થીઓ સુધી પહોંચાડવાની પ્રક્રિયાને મળી રહ્યો છે. ગુજરાત સ્ટેટ સિવિલ સપ્લાય કોર્પોરેશન લિમિટેડ (GSCSCL)ના એમડી ચેતન બી. ગણાત્રાના જણાવ્યા મુજબ, વિતરણ શૃંખલાને ટેક્નોલોજી સાથે જોડવાના પ્રયાસોથી સમગ્ર સિસ્ટમની કાર્યક્ષમતામાં નોંધપાત્ર વધારો થયો છે.
અનાજની ખરીદીમાં પણ ડિજિટલ ચકાસણી
સરકાર દ્વારા માત્ર સરકારી અનાજના વિતરણમાં જ નહીં, પરંતુ ખેડૂતો પાસેથી ટેકાના ભાવે કરવામાં આવતી અનાજની ખરીદીમાં પણ ડિજિટલ સિસ્ટમનો ઉપયોગ કરવામાં આવી રહ્યો છે. ખેડૂતોના આધાર કાર્ડ, બેંક ખાતા અને જમીન સંબંધિત રેકોર્ડની ઓનલાઈન ચકાસણી કરવામાં આવે છે. આ પ્રક્રિયાના કારણે ખરીદીમાં પારદર્શિતા વધારવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો છે અને ખોટા લાભાર્થીઓ અથવા ગેરરીતિની શક્યતા ઘટાડવામાં મદદ મળે છે.
ખરીદીની રકમ સીધી ખેડૂતના બેંક ખાતામાં
ટેકાના ભાવે અનાજની ખરીદી થયા બાદ તેની રકમ સીધી ખેડૂતોના બેંક ખાતામાં જમા કરવામાં આવે છે. ચુકવણીની માહિતી ખેડૂતોને SMS મારફતે પણ આપવામાં આવે છે. આ વ્યવસ્થાથી ખેડૂતોને ચુકવણી માટે વચેટિયા અથવા અન્ય મધ્યસ્થી પર નિર્ભર રહેવાની જરૂરિયાત ઘટે છે. સાથે જ ખરીદીથી લઈને ચુકવણી સુધીની પ્રક્રિયાને ડિજિટલ બનાવવાથી સમગ્ર વ્યવસ્થામાં ટ્રેકિંગ શક્ય બને છે.
ટેક્નોલોજીથી સરકારી અનાજ વિતરણ વ્યવસ્થામાં મોટો ફેરફાર
250 ગોડાઉન, આશરે 17 હજાર વ્યાજબી ભાવની દુકાનો, હજારો CCTV કેમેરા, GPS ટ્રેકિંગ અને ‘અન્ન દર્પણ’ જેવા ડિજિટલ સાધનોને એક જ વ્યવસ્થામાં જોડવાથી ગુજરાતની અનાજ વિતરણ વ્યવસ્થા વધુ ટેક્નોલોજી આધારિત બની છે. હવે અનાજ ગોડાઉનમાંથી નીકળે ત્યારથી લઈને તે નિર્ધારિત સ્થળે પહોંચે અને લાભાર્થી સુધી વિતરણ થાય ત્યાં સુધીના વિવિધ તબક્કા પર ડિજિટલ રીતે નજર રાખી શકાય છે. આ વ્યવસ્થાનો મુખ્ય હેતુ અનાજની ગેરરીતિ અટકાવવા, સપ્લાય ચેઇનને વધુ કાર્યક્ષમ બનાવવા અને ગરીબ તથા અંત્યોદય પરિવારો સુધી તેમનો નિર્ધારિત હક સમયસર પહોંચાડવાનો છે.








