GSRTC Diwali extra bus revenue : દિવાળી-2026ના તહેવારોમાં પોતાના વતન જવા માંગતા મુસાફરોને ખાનગી બસોના ઊંચા ભાડાથી બચાવવા અને સુરક્ષિત-સમયસર મુસાફરી કરાવવા માટે ગુજરાત રાજ્ય માર્ગ વાહન વ્યવહાર નિગમ (GSRTC) દ્વારા ખાસ આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું. અમદાવાદ વિભાગ હેઠળ આવતા 10 ડેપોની બસોએ 2 નવેમ્બરથી 9 નવેમ્બર સુધીના આઠ દિવસમાં કુલ 2,055 એક્સ્ટ્રા ટ્રીપ ચલાવી હતી. આ કામગીરીથી 70,596 મુસાફરોને સીધો ફાયદો થયો અને નિગમને ₹1.35 કરોડથી વધુની આવક મળી. મુસાફરોની સુવિધા માટેનો આ પ્રયાસ સારો રહ્યો હોવા છતાં, સત્તાવાર આંકડાઓની ઊંડી તપાસ કરતાં ખર્ચ અને રૂટ આયોજનને લઈને કેટલાક મહત્વના સવાલો સામે આવી રહ્યા છે.
4.02 લાખ કિમીના સંચાલનમાં પ્રતિ કિમી ₹33.70ની આવક
આઠ દિવસના સમયગાળામાં અમદાવાદ વિભાગની એક્સ્ટ્રા બસોએ કુલ 4,02,488 કિલોમીટરનું અંતર કાપ્યું હતું અને તેની સામે ₹1,35,62,842ની આવક નોંધાઈ હતી. આ હિસાબે બસોની પ્રતિ કિલોમીટર સરેરાશ આવક (EPKM) ₹33.70 થાય છે. તહેવારોના સમયમાં ડીઝલનો ખર્ચ, બસોનું નિયમિત મેન્ટેનન્સ, હાઈવે ટોલટેક્સ તેમજ ડ્રાઈવર-કંડક્ટર જેવા કર્મચારીઓના પગાર અને ઓવરટાઈમ ભથ્થા જેવા ખર્ચ મોટા પ્રમાણમાં થાય છે. આવી સ્થિતિમાં પ્રતિ કિમી ₹33.70ની આવક સામે વાસ્તવિક સંચાલન ખર્ચ (CPKM) કેટલો થયો અને નિગમને ચોખ્ખો નફો મળ્યો કે નુકસાન થયું, તે સ્પષ્ટ આંકડા વિના નક્કી કરવું મુશ્કેલ છે.
મુખ્ય દિવસોમાં ભારે ધસારો, પણ સરેરાશ પર નજર
તહેવારોના સૌથી વ્યસ્ત દિવસોમાં મુસાફરોએ એક્સ્ટ્રા બસોનો મોટો લાભ લીધો હોવાનું આંકડા પરથી સ્પષ્ટ થાય છે. 6 નવેમ્બરે 521 ટ્રીપમાં 18,596 મુસાફરોએ અને 7 નવેમ્બરે 571 ટ્રીપમાં 19,473 મુસાફરોએ મુસાફરી કરી હતી. બીજી તરફ, આખા આઠ દિવસની કુલ 2,055 ટ્રીપ અને 70,596 મુસાફરોનો સરવાળો જોતાં પ્રતિ ટ્રીપ સરેરાશ આશરે 34 મુસાફરો બેઠા હોવાનું જણાય છે. તહેવારોમાં વતન જતા અને પાછા ફરતા મુસાફરોની અવરજવર દરમિયાન કયા રૂટ પર સૌથી વધુ ભીડ રહી અને કયા રૂટ પર અપેક્ષા મુજબ મુસાફરો ન મળ્યા, તેની સમીક્ષા જરૂરી માનવામાં આવે છે.
રૂટ આયોજન અને કાર્યક્ષમતા અંગે સ્પષ્ટતાની જરૂર
તહેવારોની ભીડમાં મુસાફરોને ઓછા ખર્ચે અને સરળતાથી મુસાફરી મળે તે માટે ST નિગમનો પ્રયાસ ચોક્કસ આવકારદાયક છે. પરંતુ આંકડાઓ જોતાં એ સવાલ જરૂર થાય છે કે શું તમામ રૂટ અને બસોના સમયપત્રક મુસાફરોની સાચી જરૂરિયાત મુજબ નક્કી કરવામાં આવ્યા હતા? પ્રતિ કિલોમીટર ₹33.70ની આવક સામે સંચાલન ખર્ચનું ગણિત કેવું રહ્યું, તે અંગે તંત્ર તરફથી સ્પષ્ટ માહિતી મળે તો જ આ વિશેષ કામગીરીની સાચી અસરકારકતા અને કાર્યક્ષમતા સમજી શકાય.








