જાણીતા મેન્ડોલિનવાદક અને સ્વરકાર ઈમુ દેસાઈનું અમદાવાદમાં અવસાન, ગુજરાતી સંગીત ક્ષેત્રે મોટો શૂન્યાવકાશ

Famous Mandolinist Emu Desai Passes Away: ગુજરાતી સુગમ સંગીત અને શાસ્ત્રીય સંગીતના ક્ષેત્રમાં પોતાની આગવી છાપ છોડનારા જાણીતા મેન્ડોલિનવાદક, સંગીતકાર અને સ્વરકાર ઈમુ દેસાઈ હવે આપણી વચ્ચે નથી રહ્યા. અમદાવાદ સ્થિત તેમના નિવાસસ્થાને લાંબી બીમારી બાદ 5 સપ્ટેમ્બરના રોજ 85 વર્ષની વયે તેમણે અંતિમ શ્વાસ લીધા હતા. તેમના અવસાનના સમાચાર વહેતા જ સમગ્ર કળા અને સંગીત જગતમાં શોકની લહેર ફરી વળી છે. સંગીતપ્રેમીઓએ એક મહાન કલાકાર અને સૂરના ઉપાસકને ગુમાવ્યાનો ઊંડો અફસોસ વ્યક્ત કર્યો છે.

બાળપણથી જ કળા પ્રત્યે વિશેષ લગાવ
8 એપ્રિલ 1939ના રોજ અમદાવાદમાં જન્મેલા ઈમુ દેસાઈને નાનપણથી જ કળા અને સર્જન પ્રત્યે અનોખો પ્રેમ હતો. માત્ર સંગીત જ નહીં, પરંતુ ચિત્રકામ, ઉત્તમોત્તમ પુસ્તકોનું વાંચન અને નાટક-અભિનય ક્ષેત્રે પણ તેમને ઊંડો રસ હતો. માત્ર આઠ વર્ષની નાની ઉંમરે તેમણે 'ગંધર્વ મહાવિદ્યાલય'માંથી વિધિવત રીતે સંગીતની તાલીમ લેવાનું શરૂ કર્યું હતું. સંગીતના પ્રારંભિક પાઠ શીખ્યા બાદ તેમણે નટવરલાલ પરીખ અને રાવજી પટેલ જેવા વિખ્યાત ગુરુઓના માર્ગદર્શન હેઠળ પોતાની સૂર સાધનાને વધુ મજબૂત બનાવી હતી.

મેન્ડોલિન વાધ્યને આપ્યું નવું પરિમાણ
સામાન્ય રીતે મેન્ડોલિનને માત્ર પશ્ચિમી કે હળવા સંગીતનું વાધ્ય માનવામાં આવતું હતું, પરંતુ ઈમુ દેસાઈએ પોતાની અદ્ભુત પ્રતિભાથી આ ધારણા બદલી નાખી. તેમણે મેન્ડોલિનના તાર પર ભારતીય શાસ્ત્રીય સંગીતના અતિ મુશ્કેલ રાગો અને બંદિશો વગાડીને સહુને મંત્રમુગ્ધ કરી દીધા હતા. તેમની આ ખાસિયતના કારણે જ મેન્ડોલિનને ભારતીય શાસ્ત્રીય અને સુગમ સંગીતમાં એક આગવું અને ગૌરવપૂર્ણ સ્થાન મળ્યું. તેઓ પ્રખ્યાત સરોદવાદક વસંત રાયના પણ પ્રિય શિષ્ય રહ્યા હતા, જેમના સાનિધ્યમાં તેમની કળા વધુ નિખરી હતી.

સુગમ સંગીતના દિગ્ગજો સાથે અદ્ભુત અને યાદગાર સફર
ગુજરાતી સુગમ સંગીતના ક્ષેત્રમાં ઈમુ દેસાઈનું યોગદાન સુવર્ણ અક્ષરે લખાશે. તેમણે પોતાના સમયના નામાંકિત ગાયકો અને સંગીતકારો સાથે કામ કરીને ગુજરાતી ગીતોને સૂરથી સજાવ્યા હતા. રાસબિહારી દેસાઈ, વિભા દેસાઈ, સરોજ ગુંદાણી, હર્ષિદા રાવળ અને દમયંતી બરડાઈ જેવા દિગ્ગજ કલાકારો સાથે તેમણે સફળતાપૂર્વક મેન્ડોલિનની સંગત કરી હતી. તેમની સંગીત શૈલી એટલી સહજ અને મધુર હતી કે સાંભળનાર દરેક શ્રોતા તેમના સૂરના પ્રેમમાં પડી જતો.

અવિસ્મરણીય વારસો અને સંગીતપ્રેમીઓ માટે ક્યારેય ન પુરાનારી ક્ષતિ
ઈમુ દેસાઈના નિધનથી ગુજરાતી સંગીત ક્ષેત્રે એક એવો શૂન્યાવકાશ સર્જાયો છે, જેને પૂરવો મુશ્કેલ છે. તેઓ માત્ર એક ઉત્કૃષ્ટ વાદક જ નહીં, પરંતુ એક ઉમદા અને બહુમુખી પ્રતિભા ધરાવતા કલાકાર પણ હતા. તેમણે જીવનના અંતિમ ક્ષણ સુધી સંગીત પ્રત્યેનો પોતાનો સમર્પણ ભાવ જાળવી રાખ્યો હતો. ભલે આજે તેઓ આપણી વચ્ચે ભૌતિક રીતે સશરીર હાજર નથી, પરંતુ તેમણે છોડેલા મેન્ડોલિનના મધુર સુરો અને તેમની સંગીત સાધના સંગીતપ્રેમીઓના હૃદયમાં સદા અમર રહેશે.