Gujarat Clay Idol Fair 2026: ગુજરાતમાં પર્યાવરણની જાળવણી અને સ્થાનિક કારીગરોને રોજગારી પૂરી પાડવાના ઉદ્દેશ્ય સાથે આયોજિત 'માટી મૂર્તિ મેળો-2026' અત્યંત સફળ રહ્યો છે. રાજ્યના કુટિર અને ગ્રામોદ્યોગ પ્રભાગ હેઠળ કાર્યરત ‘ગુજરાત માટીકામ કલાકારી અને રૂરલ ટેકનોલોજી સંસ્થાન’ દ્વારા આ વિશેષ મેળાનું સુંદર આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું. આ વર્ષે ગણેશોત્સવ પૂર્વે યોજાયેલા આ મેળામાં રાજ્યના નાગરિકોએ પ્લાસ્ટર ઓફ પેરિસ (POP)ને બદલે ઇકો-ફ્રેન્ડલી માટીની મૂર્તિઓને પહેલી પસંદગી આપીને પર્યાવરણ પ્રત્યે પોતાની ઉત્સાહપૂર્ણ જાગૃતિ દર્શાવી છે.
સાત દિવસમાં રૂ. 5 કરોડથી વધુનો નોંધપાત્ર વેપાર
ગત 8 થી 14 સપ્ટેમ્બર, 2026 દરમિયાન યોજાયેલા સાત દિવસીય 'માટી મૂર્તિ મેળો-2026'માં રાજ્યભરમાંથી મોટી સંખ્યામાં ભક્તો અને ખરીદદારો ઉમટી પડ્યા હતા. આ આયોજન દરમિયાન સંસ્થાન સાથે નોંધાયેલા કુલ 361 પ્રવીણ કારીગરો અને મૂર્તિકારો દ્વારા તૈયાર કરવામાં આવેલી 23,542 જેટલી ઇકો-ફ્રેન્ડલી ગણેશજીની મૂર્તિઓનું સફળતાપૂર્વક વેચાણ થયું હતું. આ વેચાણના માધ્યમથી સ્થાનિક મૂર્તિકારોને અંદાજે રૂ. 5 કરોડ જેટલી માતબર રકમની આવક પ્રાપ્ત થઈ છે, જેનાથી કારીગરોના જીવનમાં આર્થિક સમૃદ્ધિનો નવો સંચાર થયો છે.
કારીગરોને વિનામૂલ્યે માટી અને સ્ટોલની સુવિધા
રાજ્ય સરકાર અને સંસ્થાન દ્વારા માટીના કલાકારોને પ્રોત્સાહિત કરવા માટે વ્યાપક મદદ પૂરી પાડવામાં આવી હતી. આ મેળા પૂર્વે જ મૂર્તિકારોને ગુણવત્તાસભર મૂર્તિઓ બનાવવા માટે આશરે 186 ટન જેટલી 'રેડી-ટુ-યુઝ' માટીનું મફત વિતરણ કરવામાં આવ્યું હતું. આ ઉપરાંત, અમદાવાદ, વડોદરા અને સુરત જેવા મુખ્ય શહેરોમાં મૂર્તિઓના પ્રદર્શન અને વેચાણ માટે કારીગરોને વિનામૂલ્યે પ્રદર્શન સ્ટોલ ફાળવવામાં આવ્યા હતા. આ મફત સુવિધાઓના કારણે કારીગરોનો પ્રોડક્શન કોસ્ટ ઘટી ગયો અને તેમને તેમની મહેનતનો પૂરો અને વ્યાજબી ભાવ મળી શક્યો.
અમદાવાદ, સુરત અને વડોદરામાં મૂર્તિ ખરીદીનો ભારે ઉત્સાહ
આ માટી મૂર્તિ મેળાનું આયોજન રાજ્યના મુખ્ય શહેરો અમદાવાદ, વડોદરા અને સુરતના જુદા જુદા પાંચ મોકાના સ્થળો પર કરવામાં આવ્યું હતું. આંકડાકીય માહિતી અનુસાર, અમદાવાદના વસ્ત્રાપુર સ્થિત 'અમદાવાદ હાટ' ખાતે ગણેશ ભક્તોનો સૌથી વધુ જમાવડો જોવા મળ્યો હતો, જ્યાંથી રૂ. 1.91 કરોડથી વધુની મૂર્તિઓનું વેચાણ થયું હતું. આ જ રીતે, સુરતના અડાજણ વિસ્તારમાં યોજાયેલા મેળામાં 7,920 થી વધુ ઇકો-ફ્રેન્ડલી મૂર્તિઓ વેચાઈ હતી અને રૂ. 1.11 કરોડથી વધુનો બિઝનેસ નોંધાયો હતો. વડોદરામાં પણ માટીની મૂર્તિઓ પ્રત્યે લોકોનો ઉત્સાહ અભૂતપૂર્વ રહ્યો હતો.
વિદ્યાર્થીઓમાં પર્યાવરણીય જાગૃતિ અને ભવિષ્યની દિશા
આ મેળાની માત્ર આર્થિક જ નહીં પરંતુ સામાજિક અને પર્યાવરણીય અસર પણ ખૂબ ઊંડી પડી છે. નવી પેઢીમાં પર્યાવરણ પ્રત્યે સંવેદનશીલતા અને જાગૃતિ કેળવાય તે હેતુથી વિવિધ શાળાઓના 84,500 થી વધુ વિદ્યાર્થીઓએ આ મેળાઓની ખાસ મુલાકાત લીધી હતી. વિદ્યાર્થીઓએ માટીમાંથી મૂર્તિ બનાવવાની પરંપરાગત કળા નજીકથી નિહાળી હતી અને નદી-તળાવોને પ્રદૂષણમુક્ત રાખવા માટે માટીની મૂર્તિઓ જ સ્થાપિત કરવાનો સંકલ્પ લીધો હતો. આ પહેલે સાબિત કર્યું છે કે પરંપરા અને પર્યાવરણનો સમન્વય સમાજમાં મોટો અને સકારાત્મક બદલાવ લાવી શકે છે.
