Ahmedabad Cyber Scam: અમદાવાદ શહેરના ખોખરા વિસ્તારમાં એક ચોંકાવનારી સાયબર ઠગાઈની ઘટના સામે આવી છે. મણિનગર પૂર્વ સ્થિત મેથોડિસ્ટ ચર્ચ પાસે આવેલી નવનિર્માણ સોસાયટીમાં રહેતા અને પશ્ચિમ રેલવેમાં ઓફિસ સુપ્રિટેન્ડન્ટ તરીકે કાર્યરત પ્રદિપકુમાર સાથે ડિજિટલ ફ્રોડ થયો છે. તેમણે ઓનલાઈન શોપિંગ પ્લેટફોર્મ ‘મીશો’ પરથી રૂ. 448નો લેડિઝ ડ્રેસ ઓર્ડર કર્યો હતો. જોકે, બેંક ખાતામાંથી પૈસા કપાઈ ગયા હોવા છતાં ઓર્ડર કન્ફર્મ થયો ન હતો, જેથી તેમણે ફરીથી પેમેન્ટ કર્યું હતું. ત્યારબાદ કપાયેલા રૂ. 448નું રિફંડ મેળવવાની ઉતાવળમાં તેમણે ગૂગલ પરથી કસ્ટમર કેર નંબર શોધ્યો હતો. આ એક ભૂલ તેમના માટે ભારે પડી અને તેમણે પોતાના બેંક ખાતામાંથી રૂ. 73,000 ગુમાવવાનો વારો આવ્યો.
કસ્ટમર કેરના નામે ઠગે કેવી રીતે શિકાર બનાવ્યો?
પ્રદિપકુમારે ગૂગલ સર્ચ પરથી મળેલો મીશો કસ્ટમર કેરનો ટોલ-ફ્રી નંબર ડાયલ કર્યો હતો. સામે પક્ષે રહેલા સાયબર ઠગે પોતે કંપનીનો જ પ્રતિનિધિ હોવાની ઓળખ આપીને વિશ્વાસમાં લીધા હતા. ઠગે વ્હોટ્સએપ મારફતે રિફંડની પ્રક્રિયા પૂર્ણ કરવાનું નાટક રચ્યું હતું. વાતચીત દરમિયાન આરોપીએ તેમને વ્હોટ્સએપ પર મેસેજ કર્યા બાદ વીડિયો કોલ કર્યો હતો અને રિફંડ આપવાના બહાને પોતાના ફોનની સ્ક્રીન શેર કરવા જણાવ્યું હતું. પ્રદિપકુમારે સ્ક્રીન શેર કર્યા બાદ ઠગે ખાતામાં રહેલું બેલેન્સ જોઈ લીધું હતું.
એક શંકાસ્પદ APK ફાઈલ અને આખો ફોન હેક થઈ ગયો
ત્યારબાદ સાયબર ઠગે રિફંડ પ્રોસેસ પૂરી કરવાના નામે વ્હોટ્સએપ પર એક APK ફાઈલ મોકલી હતી. આ ફાઈલ ડાઉનલોડ કરીને તેને તમામ જરૂરી પરમિશન આપતાની સાથે જ પ્રદિપકુમારનો મોબાઈલ ફોન હેંગ થઈ ગયો હતો. ફોન રિસ્ટાર્ટ કરીને જ્યારે તેમણે ગૂગલ પે (Google Pay) એપ્લિકેશન ચેક કરી, ત્યારે તેમના સ્ટેટ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા (SBI) ના ખાતામાંથી ત્રણ અલગ-અલગ ટ્રાન્ઝેક્શન મારફતે કુલ રૂ. 73,000 ઉપાડી લેવામાં આવ્યા હોવાનું માલૂમ પડ્યું હતું. પોતાની સાથે છેતરપિંડી થઈ હોવાનું સમજાતાં જ તેમણે તાત્કાલિક સાયબર હેલ્પલાઈન 1930 પર સંપર્ક કર્યો હતો. હાલ આ અંગે ખોખરા પોલીસ સ્ટેશનમાં અજાણ્યા વ્હોટ્સએપ નંબર ધારક વિરુદ્ધ ગુનો નોંધી વધુ તપાસ શરૂ કરવામાં આવી છે.
ગૂગલ પર કેવી રીતે ફેલાય છે 'SEO પોઈઝનિંગ'નું નેટવર્ક?
આ ઘટનાથી એક વાત સ્પષ્ટ થાય છે કે સાયબર ગુનેગારો હવે સર્ચ એન્જિન પર ખૂબ જ સક્રિય બની ગયા છે. તેઓ ‘SEO પોઈઝનિંગ’ (Search Engine Optimization Poisoning) ટેકનીકનો ઉપયોગ કરે છે. આ પદ્ધતિમાં ગઠિયાઓ મીશો, એમેઝોન, ફ્લિપકાર્ટ જેવી જાણીતી ઈ-કોમર્સ કંપનીઓ અથવા વિવિધ બેંકોના નામે ફેક ટોલ-ફ્રી નંબર અને બોગસ વેબસાઈટ્સ બનાવીને ગૂગલ સર્ચના ટોપ પરિણામોમાં રેન્ક કરાવી દે છે. સામાન્ય ગ્રાહકો તેને જ સાચો નંબર સમજીને કોલ કરી બેસે છે અને રિમોટ એક્સેસ એપ કે એપીકે ફાઈલ ડાઉનલોડ કરીને પોતાની મહેનતના પૈસા ગુમાવી બેસે છે.
ઓનલાઈન ફ્રોડથી બચવા માટે આટલી સાવચેતી જરૂર રાખો
સુરક્ષિત રહેવા માટે કેટલીક બાબતોનું ધ્યાન રાખવું અત્યંત જરૂરી છે:
ગૂગલ કે અન્ય સર્ચ એન્જિન પરથી મળેલી અજાણી વેબસાઈટ કે નંબરો પર આંખ બંધ કરીને વિશ્વાસ ન કરો.
કોઈપણ કંપનીનો કસ્ટમર કેર નંબર હંમેશા તેની અધિકૃત (Official) એપ અથવા વેરિફાઈડ વેબસાઈટ પરથી જ મેળવો.
વ્હોટ્સએપ કે ટેલિગ્રામ પર કોઈ અજાણી વ્યક્તિ મોકલે તેવા APK ફાઈલ કે સોફ્ટવેર ક્યારેય ઈન્સ્ટોલ ન કરો.
કોઈપણ સંજોગોમાં અજાણી વ્યક્તિ સામે પોતાના મોબાઈલની સ્ક્રીન શેર ન કરો કે UPI PIN/OTP આપશો નહીં.
જો તમારી સાથે સાયબર ક્રાઈમ થાય, તો તરત જ સાયબર હેલ્પલાઈન નંબર 1930 પર કોલ કરીને ફરિયાદ નોંધાવો.
