Air India Missing Luggage Compensation Ahmedabad Wadhwani Family: ગુજરાત રાજ્ય ગ્રાહક વિવાદ નિવારણ આયોગ (State Consumer Commission) દ્વારા એર ઈન્ડિયા સામે એક મહત્વપૂર્ણ અને કડક ચુકાદો આપવામાં આવ્યો છે. આયોગે એર ઈન્ડિયાને આદેશ કર્યો છે કે તેઓ અમદાવાદના એક પરિવારના સિંગાપોર પ્રવાસ દરમિયાન સામાન ગાયબ થઈ જવાના મામલામાં ઇમરજન્સી ખરીદીના 1.5 લાખ રૂપિયા અને સેવાઓમાં બેદરકારી તથા માનસિક ત્રાસ બદલ 1 લાખ રૂપિયા એમ કુલ 2.5 લાખ રૂપિયાનું વળતર ચૂકવે. આ કેસ એરલાઈન્સની ગંભીર બેદરકારી સામે ગ્રાહકોના અધિકારોની રક્ષા કરતો મોટો દાખલો બેસાડે છે.
સિંગાપોર હોલિડે દરમિયાન ચેક્ડ-ઈન બેગેજ ગાયબ થવાની ઘટના
આ સમગ્ર કેસ જાન્યુઆરી 2015નો છે, જ્યારે ભાટ વિસ્તારના રહેવાસી વાધવાણી પરિવાર પોતાના ચાર સભ્યો સાથે 7 દિવસની રજાઓ ગાળવા માટે સિંગાપોર ગયા હતા. સિંગાપોર એરપોર્ટ પહોંચ્યા બાદ પરિવારને જાણ થઈ કે અમદાવાદથી તેમની ફ્લાઇટમાં રવાના કરાયેલો તેમનો ચેક્ડ-ઈન સામાન લોડ જ કરવામાં આવ્યો નહોતો. એરલાઈન દ્વારા સામાન આગામી ફ્લાઇટમાં મોકલી આપવામાં આવશે તેવી ખાતરી આપવા છતાં, 7 દિવસનો પ્રવાસ પૂરો થઈ ગયો પરંતુ પરિવારને ક્યારેય તેમનો સામાન પરત મળ્યો નહોતો.
કપડાં અને જરૂરી ચીજવસ્તુઓ પાછળ પૈસા ખર્ચાયા
સામાન ન મળવાના કારણે આ પરિવારને સિંગાપોરમાં કપડાં અને અન્ય અત્યંત આવશ્યક ચીજવસ્તુઓની ખરીદી પાછળ 4439 સિંગાપોર ડોલર (તે સમયે અંદાજે 2.2 લાખ રૂપિયા) ખર્ચ કરવા પડ્યા હતા. એર ઈન્ડિયા દ્વારા કાયદાકીય નોટિસનો કોઈ જવાબ ન આપવામાં આવતા પીડિત પરિવારે અમદાવાદ જિલ્લા ગ્રાહક આયોગનો સંપર્ક કર્યો હતો. જિલ્લા આયોગે 1 લાખ રૂપિયાનું વળતર મંજૂર કર્યું હતું, પરંતુ ખરીદેલા કપડાં પરત ભારત લાવ્યા બાદ તેનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હોવાનું જણાવી ખરીદીના નાણાં પરત કરવાનો દાવો ફગાવી દીધો હતો.
રાજ્ય આયોગે એર ઈન્ડિયાની વિચિત્ર દલીલ ફગાવીને ચુકાદો આપ્યો
જિલ્લા આયોગના આદેશ સામે વાધવાણી પરિવારે રાજ્ય ગ્રાહક આયોગમાં અપીલ દાખલ કરી હતી. અપીલનો વિરોધ કરતા એર ઈન્ડિયાએ વાંધો ઉઠાવ્યો હતો કે, જો પરિવારને રિફંડ જોઈતું હોય તો તેમણે ખરીદેલા સામાન એરલાઈનને પરત કરવા પડશે, નહીં તો તેમને બિનજરૂરી આર્થિક ફાયદો થશે. રાજ્ય આયોગે આ દલીલ સદંતર ફગાવી દીધી અને અવલોકન કર્યું કે, સામાન ગાયબ થવાથી મુસાફરો માત્ર અંગત ચીજવસ્તુઓ જ નહીં, પણ તેમના આયોજિત પ્રવાસની ખુશીઓ પણ ગુમાવી બેસે છે. ઇમરજન્સી ખરીદીને ક્યારેય રૂટીન શોપિંગ સાથે સરખાવી શકાય નહીં. અંતે, પરિવારે ખરીદી વાપરેલા કપડાં રાખ્યા હોવાથી 25% રકમ કાપીને તથા અગાઉ ચૂકવેલા 375 સિંગાપોર ડોલર એડજસ્ટ કરીને એર ઈન્ડિયાને કુલ 2.5 લાખ રૂપિયા ચૂકવવાનો આદેશ કર્યો.
વધારાની માહિતી: એવિએશન રેગ્યુલેશન્સ અને ગુમ થયેલા સામાનના નિયમો
ડીજીસીએ (DGCA) ના નિયમો: ભારતીય ઉડ્ડયન નિયમનકાર ડીજીસીએ ના નિયમો મુજબ, જો કોઈ એરલાઈન મુસાફરનો ચેક્ડ-ઈન સામાન ગુમ કરે કે મોડો પહોંચાડે, તો એરલાઈન વચગાળાની રાહત તરીકે તાત્કાલિક વળતર અને વેરિયસ ખર્ચ ચૂકવવા માટે જવાબદાર છે.
મોન્ટ્રિયલ કન્વેન્શન (Montreal Convention): આંતરરાષ્ટ્રીય ફ્લાઇટ્સમાં સામાન ખોવાઈ જવા, નુકસાન થવા કે મોડા પહોંચવા પર મુસાફરોને આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદા હેઠળ મુસાફરી દરમિયાન થયેલા ખર્ચની ભરપાઈ મેળવવાનો કાનૂની અધિકાર છે.
