Dumper truck fatal accidents Ahmedabad: અમદાવાદ શહેરમાં મોડી રાત્રે ભારે કોમર્શિયલ વાહનોની બેફામ ગતિ અને ટ્રાફિક નિયમોના સરેઆમ ઉલ્લંઘનને કારણે લોહિયાળ અકસ્માતોનો સિલસિલો અટકવાનું નામ નથી લઈ રહ્યો. અમદાવાદ ટ્રાફિક પોલીસના સત્તાવાર આંકડાઓ અનુસાર વર્ષ 2021થી જુલાઈ 2026 સુધીના સમયગાળા દરમિયાન શહેરમાં ભારે વાહનોના કારણે કુલ 521 ભયાનક અકસ્માતો નોંધાયા છે. આ કાળમુખી દુર્ઘટનાઓમાં 270 નિર્દોષ નાગરિકોએ પોતાના પ્રાણ ગુમાવ્યા છે, જ્યારે 182 લોકો કાયમી અપંગતા કે ગંભીર ઈજાઓનો ભોગ બન્યા છે. મહાનગરમાં સતત વિસ્તરી રહેલા ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને બાંધકામ ક્ષેત્રને કારણે ડમ્પર, માલવાહક ટ્રકો તેમજ કોંક્રીટ મિક્સર જેવા વિશાળકાય વાહનો હવે સામાન્ય વાહનચાલકો અને રાહદારીઓ માટે જીવતા જાગતા યમરાજ સમાન સાબિત થઈ રહ્યા છે.
રેતી અને માટીના ડમ્પરો સૌથી વધુ ઘાતક
શહેરમાં દોડતા તમામ ભારે વાહનો પૈકી રેતી અને માટીનું પરિવહન કરતા ડમ્પરો સૌથી વધુ રક્તરંજિત સાબિત થયા છે. છેલ્લા સાડા પાંચ વર્ષના સમયગાળામાં માત્ર ડમ્પર સંલગ્ન 241 અકસ્માતો નોંધાયા છે, જેમાં 131 નિર્દોષ લોકો કાળનો કોળિયો બન્યા છે અને 82 લોકો ગંભીર રીતે ઈજાગ્રસ્ત થયા છે. આંકડાકીય વિશ્લેષણ મુજબ ડમ્પરથી થતા અકસ્માતોમાંથી 50 ટકાથી વધુ કિસ્સા જીવલેણ સાબિત થાય છે, જેમાં વર્ષ 2023માં સૌથી વધુ 37 માનવ જિંદગીઓ હોમાઈ ગઈ હતી. આ ઉપરાંત માલવાહક ટ્રકો દ્વારા સર્જાયેલા 212 અકસ્માતમાં 106 લોકોના મોત નિપજ્યા છે, જ્યારે બાંધકામ સાઇટો પર દોડતા આરએમસી (RMC) રેડી-મિક્સ કોંક્રીટ મિક્સરોએ 68 અકસ્માતો સર્જીને 33 નાગરિકોનો ભોગ લીધો છે.
'નો-એન્ટ્રી' પૂરી થતાં જ શરૂ થતી વધુ ફેરાની જીવલેણ લાલચ
ટ્રાફિક પોલીસના સર્વેક્ષણ મુજબ રાત્રે 11:00 વાગ્યે શહેરમાં ભારે વાહનો માટેનો 'નો-એન્ટ્રી' પ્રતિબંધ હટાવી લેવાતાની સાથે જ ડ્રાઇવરો બેકાબૂ ઝડપે વાહનો હંકારીને 'મોતની રેસ' શરૂ કરે છે. ખાસ કરીને એસ.પી. રિંગ રોડ, એસ.જી. હાઇવે અને નારોલ-સરખેજ પટ્ટા જેવા વ્યસ્ત માર્ગો પર મોડી રાતથી સવાર સુધી આ વાહનો પૂરપાટ દોડે છે. બિલ્ડરો અને ટ્રાન્સપોર્ટ કોન્ટ્રાક્ટરો ડ્રાઇવરોને માસિક વેતન ઉપરાંત દરેક વધારાના ફેરા દીઠ આકર્ષક કમિશન આપતા હોય છે. સવારે 7 કે 8 વાગ્યે ફરીથી ટ્રાફિક પ્રતિબંધો લાગુ થાય તે પહેલાં વધુમાં વધુ ફેરા મારી લેવાની લાલચમાં ચાલકો લાલબત્તી સિગ્નલો તોડે છે અને ભયજનક ઓવરસ્પીડિંગ કરે છે. રાતભર સતત ઉજાગરા અને થાકને કારણે સવારના ઝાંખા પ્રકાશમાં ડ્રાઇવરોને ઊંઘનું ઝોકું આવી જતાં સર્જાતી ભયાનક અથડામણો અનેક ઘરોનો ચિરાગ બુઝાવી દે છે.
વાહનોની ગંભીર યાંત્રિક ખામીઓ અને સલામતી કવચનો અભાવ
માર્ગ સુરક્ષા નિષ્ણાતોના તારણ મુજબ વાહનોની એન્જિનિયરિંગ રચનામાં રહેલી ખામીઓ અને સલામતી ઉપકરણોની અવગણના પણ ઊંચા મૃત્યુઆંક પાછળનું મુખ્ય કારણ છે. ડમ્પર અને મિક્સરની કેબિન અત્યંત ઊંચી હોવાથી વાહનની આગળ તેમજ ડાબી તરફ 10થી 15 ફૂટના અંતરમાં આવતા ટુ-વ્હીલર કે રાહદારીઓ ડ્રાઇવરના 'બ્લાઇન્ડ સ્પોટ'માં આવી જાય છે અને નજરે પડતા નથી. આ ઉપરાંત મોટાભાગના કોમર્શિયલ વાહનોમાં સાઇડ અંડર-રાઇડ પ્રોટેક્શન ડિવાઇસ (SUPD) કે રિયર સેફ્ટી ગાર્ડ લગાવવામાં આવતા નથી, જેથી સાઇકલ કે બાઇક લપસીને સીધા વિશાળકાય ટાયરો નીચે આવી કચડાઈ જાય છે. સૌથી ચિંતાજનક બાબત એ છે કે આરટીઓ (RTO) પાસિંગ વેળાએ લગાવવામાં આવતા સ્પીડ ગવર્નર સાથે બહાર નીકળીને લોકલ ગેરેજમાં ચેડાં કરી વાયરિંગ કટ કરી દેવામાં આવે છે, જેથી વાહનો નિર્ધારિત મર્યાદા કરતા બમણી ઝડપે દોડી શકે છે.
વહીવટી તંત્ર દ્વારા કડક પગલાં અને નિષ્ણાતોની ચેતવણી
આ જીવલેણ સિલસિલાને કાયમી ધોરણે ડામવા માટે સલામતી તજજ્ઞોએ વહીવટી તંત્ર સામે સ્પષ્ટ ભલામણો રજૂ કરી છે. તમામ ભારે વાહનોમાં રડાર આધારિત પ્રોક્સિમિટી સેન્સર્સ, 360-ડિગ્રી કેમેરા અને બ્લાઇન્ડ-સ્પોટ મિરર લગાવવા ફરજિયાત બનાવવાની જરૂર છે, તેમજ આ ધોરણોનું પાલન ન કરનાર વાહનોના ફિટનેસ સર્ટિફિકેટ તાત્કાલિક રદ કરવા જોઈએ. પોલીસ દ્વારા રાત્રિ પેટ્રોલિંગ વેળાએ સ્પીડ ગવર્નરનું કડક ઓન-ધ-સ્પોટ ટેસ્ટિંગ, ડ્રાઇવરોના બ્રેથ એનાલાઇઝર ચેકિંગ અને સતત ડ્રાઇવિંગ કલાકોની ચકાસણી થવી અનિવાર્ય છે. માત્ર અકસ્માત સર્જનારા મજબૂર ડ્રાઇવર સામે નહીં, પરંતુ ઓવરલોડિંગ અને નિયમોની અવગણના કરનારા મૂળ વાહન માલિકો અને બિલ્ડરો સામે પણ ગુનાહિત માનવવધનો ગુનો નોંધી જેલભેગા કરવાની જોગવાઈ અમલી બને ત્યારે જ અમદાવાદના રસ્તાઓ સામાન્ય નાગરિકો માટે સલામત બની શકશે.
સીસીટીવી સ્પીડ ટ્રેકિંગ અને આઈટીએમએસ (ITMS) નેટવર્કની મર્યાદા
અમદાવાદ મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન અને અમદાવાદ ટ્રાફિક પોલીસ દ્વારા સ્માર્ટ સિટી પ્રોજેક્ટ અંતર્ગત ઈન્ટિગ્રેટેડ ટ્રાફિક મેનેજમેન્ટ સિસ્ટમ (ITMS) હેઠળ હજારો સીસીટીવી કેમેરા લગાવવામાં આવ્યા છે. જોકે આ સિસ્ટમ દિવસના સમયે ઈ-ચલાન ફાડવા માટે વધુ સક્રિય રહે છે, જ્યારે રાત્રે 11 વાગ્યા પછી નંબર પ્લેટ પર કાદવ ચોંટાડીને કે લાઇટ બંધ રાખીને દોડતા ડમ્પરો આ હાઈ-ટેક નેટવર્કની પકડમાંથી છટકી જાય છે. નેશનલ ક્રાઈમ રેકોર્ડ્સ બ્યુરો (NCRB) ના તાજેતરના અહેવાલો મુજબ દેશના મેટ્રો શહેરોમાં રાત્રિ દરમિયાન થતા ઘાતક અકસ્માતોમાં અમદાવાદ ટોચના ક્રમાંકોમાં સામેલ છે. નિષ્ણાતોના મતે શહેરી વિસ્તારોમાં પ્રવેશતા પેરીફેરી માર્ગો પર ઓટોમેટેડ સ્પીડ બેરિયર્સ અને એએનપીઆર (ANPR) કેમેરાની મદદથી ઓવરસ્પીડ વાહનોને તુરંત ડિજિટલ બ્લેકલિસ્ટ કરવાથી આ અનિયંત્રિત ગતિ પર અંકુશ મેળવી શકાય છે.
