Bhesan unseasonal rain damage: રાજ્યમાં બદલાયેલા હવામાન અને દરિયાકાંઠે સર્જાયેલા વાવાઝોડાની ગંભીર અસરને કારણે સૌરાષ્ટ્રના ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં કમોસમી વરસાદે કહેર મચાવ્યો છે. જૂનાગઢ જિલ્લાના ભેસાણ અને વિસાવદર તાલુકા સહિતના પંથકમાં ગઈકાલે ભારે પવન અને ગાજવીજ સાથે એક ઇંચથી પણ વધુ વરસાદ ખાબક્યો હતો તો બીજી તરફ અમરેલીના બાબરામાં પણ ખેડૂતોએ રાતે પાણીએ રોવાનો વારો આવ્યો હતો. અણધાર્યા આવેલા આ માવઠાના કારણે ખેતરોમાં લહેરાતો પાક અને લણણી કરીને મુકેલી ખેતપેદાશો પાણીમાં ગરકાવ થઈ ગઈ છે. આ આકાશી આફતે તૈયાર પાકને નષ્ટ કરી દેતાં જગતનો તાત અત્યંત લાચાર અને લાચાર પરિસ્થિતિમાં મુકાઈ ગયો છે.
બાબરાના માર્કેટિંગ યાર્ડમાં ખેડૂતોની ઉપજ પલળી
અમરેલીના બાબરા પંથકમાં મોડી રાત્રે અચાનક શરૂ થયેલા કમોસમી વરસાદના કારણે બાબરા માર્કેટ યાર્ડના ખુલ્લા મેદાનમાં રાખવામાં આવેલો કપાસ અને મગફળીનો પાક પલળી જતાં ખેડૂતોની ચિંતામાં ભારે વધારો થયો છે. દિવાળીના તહેવારો ટાણે જ મોટી સંખ્યામાં ખેડૂતો પોતાની રાત-દિવસની સખત મહેનતથી પકવેલી ઊપજ વેચવા માટે યાર્ડમાં લાવ્યા હતા, પરંતુ વરસેલા કમોસમી વરસાદે આખી મહેનત પર પાણી ફેરવી દેતા ખેડૂતોને આર્થિક રીતે મોટું નુકસાન સહન કરવાનો વારો આવ્યો છે.
ખેતરોમાં મગફળીના પાથરા તરતા થયા
ભેસાણ પંથકના મોટાભાગના ગામડાઓમાં ખેડૂતોએ મગફળીનો પાક ઉપાડીને ખેતરોમાં સૂકવવા માટે પાથરા પાથરી રાખ્યા હતા. ગઈકાલે પડેલા ધોધમાર વરસાદના પાણી ખેતરોમાં ભરાઈ જતાં મગફળીના આ પાથરા પાણીમાં તરવા લાગ્યા હતા. ખેડૂતોના જણાવ્યા અનુસાર, મગફળી સતત પાણીમાં પલળેલી રહેવાના કારણે તેમાં ફૂગ લાગી જવાની, દાણા કાળા પડી જવાની તેમજ ખેતરમાં જ મગફળીના દાણા ઊગી નીકળવાની પૂરી ભીતિ સેવાઈ રહી છે. આ ઉપરાંત તૈયાર થયેલા સોયાબીનના પાકને પણ ભારે નુકસાન પહોંચ્યું છે, જેના કારણે ઉત્પાદન અને ગુણવત્તા બંને પર ગંભીર ફટકો પડ્યો છે.
પશુઓનો ઘાસચારો પલળી જતાં પશુપાલન સામે પણ મોટો સંકટ
માત્ર રોકડિયા પાક જ નહીં, પરંતુ પશુઓ માટે સાચવી રાખેલો સૂકો ઘાસચારો અને મગફળીનું કડબ (ભૂસું) પણ વરસાદના કારણે સંપૂર્ણપણે પલળીને બરબાદ થઈ ગયું છે. પલળી ગયેલું ઘાસ સડી જતાં હવે પશુઓ માટે ખાવા લાયક રહ્યું નથી. એક તરફ પાક નિષ્ફળ જવાની ચિંતા છે, તો બીજી તરફ પોતાના મૂંગા પશુઓને આખું વર્ષ શું ખવડાવવું તે પ્રશ્ને ખેડૂતો અને માલધારીઓની ઊંઘ હરામ કરી દીધી છે. પશુ આહાર બગડી જતાં પશુપાલકો પર પણ આર્થિક આફત આવી પડી છે.
'બીજા જિલ્લામાં સહાય તો અમારો શું વાંક?'
સરકારની નીતિ સામે આક્રોશ વ્યક્ત કરતા સ્થાનિક ખેડૂતોએ જણાવ્યું હતું કે, અન્ય જિલ્લાઓમાં અછત કે દુષ્કાળની સ્થિતિ જોઈને સહાય પેકેજ જાહેર કરવામાં આવે છે, પરંતુ અમારા જેવા કમોસમી વરસાદ અને માવઠાથી તબાહ થયેલા ખેડૂતોનો શો વાંક છે? આજે પણ આકાશમાં કાળાડિબંગ વાદળો છવાયેલા છે અને વરસાદી માહોલ યથાવત છે. જો આજે પણ ભેસાણ પંથકમાં ફરી વરસાદ તૂટી પડશે, તો ખેડૂતોને રાતે પાણીએ રોવાનો વારો આવશે અને આખું વર્ષ દેવાના બોજ તળે દબાઈ જવું પડશે.
સરકાર તાત્કાલિક નુકસાનીનો સર્વે કરી સહાય જાહેર કરે એવી માંગ
કુદરતી પ્રકોપનો ભોગ બનેલા ભેસાણ અને આસપાસના ગ્રામીણ વિસ્તારોના ખેડૂતોએ રાજ્ય સરકાર અને કૃષિ વિભાગ સમક્ષ હાથ જોડીને વિનંતી કરી છે કે, તંત્ર દ્વારા વિલંબ કર્યા વિના તાત્કાલિક સ્પેશિયલ ટીમો બનાવી ખેતરે-ખેતરે જઈ નુકસાનીનો પ્રાથમિક સર્વે કરાવવામાં આવે. જગતના તાતની આ મહામુસીબતમાં સરકારે નિયમો હળવા કરીને તાકીદે વિશેષ રાહત પેકેજ અને આર્થિક સહાય ચૂકવવી જોઈએ, જેથી ખેડૂતો પોતાના પરિવાર અને પશુઓનું ભરણપોષણ કરી શકે.
વિશેષ અને વધારાની માહિતી
માવઠાથી ગુણવત્તા પર અસર: મગફળી જ્યારે પાથરા અવસ્થામાં હોય ત્યારે વરસાદ પડવાથી તેમાં મોઇશ્ચર (ભેજ) નું પ્રમાણ વધી જાય છે. બજારમાં જ્યારે આ મગફળી વેચવા જવામાં આવે છે ત્યારે ભેજ અને કાળાશના કારણે વેપારીઓ ખૂબ નીચા ભાવ બોલે છે, જેના કારણે ખેડૂતોને ઉત્પાદન ખર્ચ પણ માથે પડે છે.
કૃષિ વીમા અને રાહત નિયમો: સ્ટેટ ડિઝાસ્ટર રિસ્પોન્સ ફંડ (SDRF) ના નિયમો મુજબ, જ્યારે 33 ટકા કે તેથી વધુ પાક નુકસાન થાય ત્યારે સરકાર દ્વારા હેક્ટર દીઠ સહાય ચૂકવવાની જોગવાઈ છે. ખેડૂત સંગઠનો માંગ કરી રહ્યા છે કે આવી કટોકટીમાં કોઈ પણ ટેકનિકલ અડચણ વિના સીધા ખેડૂતોના ખાતામાં સહાય જમા કરાવવી જોઈએ.
