Leopard vs Mongoose Surat: સુરત જિલ્લાના પલસાણા તાલુકાના વણેસા ગામે એક 'દુર્લભમાંથી અતિ દુર્લભ' કહી શકાય એવી વન્યજીવ ઘટના બની છે. વણેસા ગામનો યુવાન આયુષ હળપતિ સાંજના સમયે ભિમાડાથી અમલસાડી ગામે દૂધ આપવા જઈ રહ્યો હતો. આ દરમિયાન ગોટિયા ફળિયા અને ભિમાડા વચ્ચેની એક પડતર જગ્યામાં તેણે એક દીપડીને બેઠેલી જોઈ. આયુષે સમયસૂચકતા વાપરીને તુરંત 'ફ્રેન્ડ્સ ઓફ એનિમલ્સ વેલ્ફેર ટ્રસ્ટ' ના સ્વયંસેવક જતીન રાઠોડને જાણ કરી હતી. જતીન જ્યારે ઘટનાસ્થળે પહોંચ્યા ત્યારે આસપાસના લોકો પણ એકઠા થઈ ગયા હતા. તપાસ કરતા જણાયું કે તે અંદાજે અઢી વર્ષની દીપડી હતી, જે શિકારની શોધમાં છુપાઈને બેઠી હતી.
નોળિયાનો અદભુત પ્રતિકાર
થોડીવાર પછી આ દીપડી ઉભી થઈ અને ધીમા પગલે એક નોળિયાની નજીક પહોંચીને તેનો શિકાર કરવાનો પ્રયાસ કર્યો. દીપડીએ જોરદાર કૂદકો મારીને નોળિયા પર તરાપ મારી પરંતુ, આશ્ચર્યજનક રીતે માત્ર અઢી ફૂટના આ નાનકડા નોળિયાએ હાર માનવાને બદલે દીપડી પર વળતો આક્રમક હુમલો કર્યો. બંને વચ્ચેના આ મુકાબલામાં નોળિયાએ દીપડીનું મોઢું મજબૂતીથી પકડી લીધું અને તેને બે વાર ગુલાટી ખવડાવી દીધી. નોળિયો ભાગવાને બદલે આક્રમક રીતે દીપડી તરફ આગળ વધ્યો, જેનાથી ગભરાઈને દીપડી શિકાર કર્યા વિના જ મેદાન છોડીને ભાગી ગઈ હતી.
ચારથી પાંચ મિનિટની રોમાંચક લડાઈ કેમેરામાં કેદ
બંને પ્રાણીઓ વચ્ચેની આ ચારથી પાંચ મિનિટની રોમાંચક લડાઈને જતીન રાઠોડે પોતાના કેમેરામાં કેદ કરી લીધી હતી. આ વાયરલ વીડિયોએ એ કહેવત સાર્થક કરી દીધી કે "કદ ભલે નાનું હોય, પણ બહાદુરી અને હિંમત સામે મોટા શિકારીઓએ પણ પાછા પગ કરવા પડે છે." ગુજરાતમાં કદાચ આ પહેલી ઘટના હશે જ્યાં કોઈ નોળિયાએ ખૂંખાર દીપડાને આટલી હિંમતથી ભગાડ્યો હોય.
આને 'જર્નલિસ્ટિક ડાયટ' કહેવાય: વન્યજીવ નિષ્ણાત
આ ઘટના અંગે સુરતના ડીસીએફ (DCF) ધીરજ કુમારે વિસ્તૃત માહિતી આપતા જણાવ્યું કે, જંગલ વિજ્ઞાનના દ્રષ્ટિકોણથી દીપડાનો ખોરાક લેવાનો વ્યાપ ખૂબ મોટો અને 'નોન-સિલેક્ટિવ' હોય છે. આને 'જર્નલિસ્ટિક ડાયટ' કે 'કેથોલિક ડાયટ' કહેવામાં આવે છે. દીપડો 1થી લઈને 40 કિલો સુધીના કોઈપણ પ્રાણીનો શિકાર કરી શકે છે. તે માત્ર એ ગણતરી કરે છે કે, શિકાર પાછળ તેની કેટલી ઊર્જા વપરાશે. સામાન્ય રીતે નોળિયો દીપડાનો પ્રિય ખોરાક નથી, પરંતુ તે 'ઓપર્ચ્યુનિસ્ટિક ફૂડ' (તક મળે ત્યારે ખાતો ખોરાક) છે.
નોળિયા પાસે ઝેર નથી પણ ઝડપથી બચી ગયો
સામાન્ય રીતે લોકો માને છે કે નોળિયા પાસે સાપની જેમ ઝેર હોય છે, પરંતુ એવું નથી હોતું. નોળિયા પાસે ઝેર હોતું નથી, પરંતુ તેના શરીરની લવચિકતા અને ઝડપી હલનચલન કરવાની ક્ષમતા અત્યંત તીવ્ર હોય છે. આ જ ઝડપના કારણે તે દીપડીના મુકાબલામાં પોતાનો જીવ બચાવવામાં સફળ રહ્યો. ડીસીએફના મતે, આ દીપડી અંદાજે 2થી અઢી વર્ષની હશે, જેની પાસે અનુભવનો અભાવ હોવાથી શિકારમાં નિષ્ફળ રહી હતી.
દક્ષિણ ગુજરાતમાં દીપડાઓનું સંરક્ષણ અને ખોરાકની વ્યવસ્થા
દક્ષિણ ગુજરાતના જંગલો અને શેરડીના ખેતરો દીપડા માટે સુરક્ષિત આશ્રયસ્થાન છે. 2023ની વસ્તી ગણતરી મુજબ સુરત જિલ્લામાં 103 દીપડા નોંધાયા છે. દીપડા ખોરાકની શોધમાં માનવ વસ્તી તરફ ન ભટકે તે માટે વન વિભાગ દ્વારા માંડવી ખાતે 'સ્પોટેડ ડિયર' અને 'રેડ જંગલ ફાઉલ' માટે બ્રીડિંગ સેન્ટર શરૂ કરવામાં આવ્યા છે. ગીરના જંગલમાંથી પણ હરણ લાવીને તેનું સંવર્ધન કરવામાં આવી રહ્યું છે, જેથી જંગલની ફૂડ-ચેઈન સચવાઈ રહે.
