Gujarat Illegal Sex Determination: 'બેટી બચાવો, બેટી પઢાવો’ જેવા અભિયાનો વચ્ચે ગુજરાતમાં ગર્ભસ્થ શિશુના ગેરકાયદેસર લિંગ પરીક્ષણને લઈને ચોંકાવનારા આંકડા સામે આવ્યા છે. અહેવાલ મુજબ, છેલ્લા ત્રણ વર્ષમાં ગેરકાયદેસર લિંગ પરીક્ષણના 28 કેસ સાથે ગુજરાત દેશમાં બીજા ક્રમે રહ્યું છે, જ્યારે હરિયાણા 108 કેસ સાથે પ્રથમ ક્રમે છે. ગર્ભનું લિંગ જાહેર કરવું અથવા લિંગ પસંદગી માટેની તપાસ કરવી કાયદા હેઠળ પ્રતિબંધિત છે.
હરિયાણા ટોચે, ગુજરાત બીજા ક્રમે
અહેવાલમાં જણાવાયેલા આંકડા અનુસાર, છેલ્લા ત્રણ વર્ષ દરમિયાન હરિયાણામાં ગેરકાયદેસર લિંગ પરીક્ષણના 108 કેસ નોંધાયા છે, જ્યારે ગુજરાતમાં 28 કેસ સામે આવ્યા છે. ત્યારબાદ રાજસ્થાનમાં 11, તમિલનાડુમાં 10, દિલ્હીમાં 9, કર્ણાટકમાં 8, પંજાબમાં 3 અને મહારાષ્ટ્રમાં 1 કેસ નોંધાયો હોવાનું જણાવાયું છે. આ આંકડા ગેરકાયદેસર લિંગ પરીક્ષણ સામે કાયદાના અમલ અને દેખરેખ અંગે સવાલો ઉભા કરે છે. જોકે, નોંધાયેલા કેસોની સંખ્યા અને વાસ્તવિક ઘટનાઓની સંખ્યા એકસરખી હોય તે જરૂરી નથી.
અલ્ટ્રાસાઉન્ડ મશીનના દુરુપયોગ પર રોક જરૂરી
ગર્ભસ્થ શિશુના સ્વાસ્થ્યની તપાસ માટે અલ્ટ્રાસાઉન્ડનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે, પરંતુ તેનો ઉપયોગ ગર્ભનું લિંગ જાણવા કે જાહેર કરવા માટે કરવો કાયદેસર નથી. PC&PNDT કાયદા હેઠળ ગર્ભના લિંગની પસંદગી અને ગર્ભાવસ્થા દરમિયાન લિંગ નિર્ધારણ પર પ્રતિબંધ છે. કાયદાના અમલીકરણ માટે રાજ્યની સત્તાધિકારીઓ દ્વારા તપાસ, રેકોર્ડની ચકાસણી અને નિયમોના ઉલ્લંઘન સામે કાર્યવાહી કરવામાં આવે છે.
અનેક રાજ્યોમાં કેસ નોંધાયા નથી
અહેવાલમાં જણાવ્યા પ્રમાણે કેરળ, આસામ, હિમાચલ પ્રદેશ, ગોવા, છત્તીસગઢ, ઉત્તરાખંડ, પુડુચેરી, ચંડીગઢ, મધ્ય પ્રદેશ, મિઝોરમ, ઓડિશા, નાગાલેન્ડ, સિક્કિમ, જમ્મુ-કાશ્મીર, અરુણાચલ પ્રદેશ અને મેઘાલયમાં છેલ્લા ત્રણ વર્ષ દરમિયાન ગેરકાયદેસર લિંગ પરીક્ષણનો એક પણ કેસ નોંધાયો નથી. જોકે, કોઈ રાજ્યમાં કેસ નોંધાયો નથી તેનો અર્થ ત્યાં આવી ઘટના થતી નથી એવો નિષ્કર્ષ કાઢી શકાય નહીં. નોંધાયેલા કેસો કાયદા અમલીકરણ અને તપાસની કામગીરી પર પણ આધાર રાખે છે.
કડક દેખરેખની જરૂર
નિષ્ણાતોના મતે, ગેરકાયદેસર લિંગ પરીક્ષણ અટકાવવા માટે અલ્ટ્રાસાઉન્ડ સેન્ટરો પર સતત દેખરેખ, રેકોર્ડની ચકાસણી અને કાયદાનું કડક પાલન જરૂરી છે. કેન્દ્ર સરકારના આરોગ્ય મંત્રાલયના અહેવાલ મુજબ PC&PNDT કાયદાના અમલીકરણ માટે રાષ્ટ્રીય સ્તરે પણ મોનિટરિંગ અને તપાસની વ્યવસ્થા કરવામાં આવે છે. 2024-25ના અહેવાલમાં ગુજરાત સહિત 22 રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં ઓનલાઈન રેકોર્ડ મેન્ટેનન્સ અને રજિસ્ટ્રેશનની વ્યવસ્થા હોવાનો ઉલ્લેખ છે.
