Ahmedabad Cyber Cell FIR cab driver: અમદાવાદ શહેર સાયબર ક્રાઇમ બ્રાન્ચે રાઇડ-હેઇલિંગ પ્લેટફોર્મ ‘ઓલા’ પર ખોટી ઓળખ ઊભી કરી કેબ ચલાવવાના એક ગંભીર કૌભાંડમાં મોટી કાર્યવાહી હાથ ધરી છે. પોલીસે ઇરશાદ નામના કેબ ચાલક, મનોજ ચતુર્વેદી ઉર્ફે અંકુશ બોડીગાર્ડ તથા અન્ય સહયોગીઓ સામે છેતરપિંડી અને સાયબર ફ્રોડનો ગુનો દાખલ કર્યો છે. આરોપીઓએ હિન્દુ નામ, અન્ય નિર્દોષ ડ્રાઇવરનો ફોટોગ્રાફ, બોગસ ડ્રાઇવિંગ લાઇસન્સ અને અન્ય કારના રજિસ્ટ્રેશન નંબરનો ઉપયોગ કરી નકલી ડ્રાઇવર પ્રોફાઇલ ઊભી કરી હતી. આ પ્રકારના ઓળખ છુપાવવાના કૃત્યથી ખાસ કરીને એરપોર્ટ આવતા-જતા મુસાફરોની સુરક્ષા સામે ગંભીર સવાલો ઊભા થયા છે.
એપમાં GJ-12 નંબર સાથે ‘દીપક’ અને વાસ્તવમાં લાલ સ્વિફ્ટ કાર સાથે ઇરશાદ
આ સમગ્ર કૌભાંડની પદ્ધતિ અત્યંત જોખમી હતી. જ્યારે કોઈ મુસાફર એપ મારફતે ટેક્સી બુક કરતો ત્યારે એપ પર ડ્રાઇવરનું નામ ‘દીપક’ અને ગાડીનો નંબર GJ-12 શ્રેણીનો દર્શાવવામાં આવતો હતો પરંતુ, વાસ્તવિક પિકઅપ સમયે ઇરશાદ નામનો શખ્સ લાલ રંગની મારુતિ સ્વિફ્ટ ડિઝાયર કાર (નંબર GJ-27-TD-6916) લઈને મુસાફરને લેવા પહોંચતો હતો. વાહન અને ડ્રાઇવર બંનેની ઓળખ તદ્દન અલગ હોવાને કારણે રાત્રિ દરમિયાન એકલા પ્રવાસ કરતી મહિલાઓ, વરિષ્ઠ નાગરિકો અને પર્યટકો માટે ભારે જોખમ ઊભું થતું હતું. કોઈ અનિચ્છનીય ઘટના બને તો વાસ્તવિક ગુનેગાર સુધી પહોંચવું પોલીસ માટે લગભગ અશક્ય બની જાય તેવી આ વ્યવસ્થા ગોઠવવામાં આવી હતી.
અસલી ડ્રાઇવર રણજિતસિંહે એરપોર્ટ સર્કલ પર ભાંડો ફોડ્યો
આ ચકચારી કેસની વિગતો અનુસાર મેમનગર વિસ્તારમાં રહેતા 49 વર્ષીય ટેક્સી ચાલક રણજિતસિંહ કેશવલાલ ગત 7 ઓક્ટોબરના રોજ અમદાવાદ એરપોર્ટના ટર્મિનલ-2 પર મુસાફરને લેવા ગયા હતા. ત્યાં તેમને અન્ય ચાલકો પાસેથી જાણવા મળ્યું કે, એરપોર્ટ સર્કલ બસ સ્ટેન્ડ નજીક એક અન્ય કેબ ચાલક પોતાના ઓલા એકાઉન્ટ પર રણજિતસિંહનો ફોટો વાપરી રહ્યો છે. છેલ્લા 18 વર્ષથી કેબ ચલાવતા રણજિતસિંહે અન્ય ટેક્સી ચાલકો સાથે મળીને ઇરશાદને ઘેરી લીધો હતો. તેનો મોબાઇલ ચેક કરતાં તેમાં ઓલા એપ પર ‘દીપક’ નામે રણજિતસિંહનો ફોટો, વાહન નંબર GJ-12-CT-4747 અને ત્રીજી જ વ્યક્તિનું ડ્રાઇવિંગ લાઇસન્સ લિંક કરેલું મળી આવ્યું હતું. પૂછપરછમાં ઇરશાદે દાવો કર્યો હતો કે આ મોબાઇલ તેના શેઠ મનોજ ચતુર્વેદીનો છે અને તે તેના વાહનોનું બુકિંગ મેળવવા આ કરી રહ્યો હતો.
112 પર કોલ, એરપોર્ટ પોલીસ સ્ટેશનથી સાયબર સેલમાં ફરિયાદ
ઘટનાની ગંભીરતા જોઈને ટેક્સી ચાલકોએ તાત્કાલિક 112 ઇમરજન્સી હેલ્પલાઇન પર કોલ કરીને પોલીસને બોલાવી હતી. ત્યારબાદ આરોપી અને ફરિયાદી બંનેને એરપોર્ટ પોલીસ સ્ટેશન લઈ જવાયા હતા. કેસ ડિજિટલ ફ્રોડ અને ફેક પ્રોફાઇલ નિર્માણ સાથે સંકળાયેલો હોવાથી રણજિતસિંહને સાયબર ક્રાઇમ સેલમાં જવાની સૂચના અપાઈ હતી. સાયબર સેલે પ્રાથમિક તપાસ પૂર્ણ કર્યા બાદ ગુરુવારે સત્તાવાર FIR નોંધી કાયદેસરની કાર્યવાહી તેજ કરી છે.
GPS સ્પૂફિંગ એપ્સથી એરપોર્ટ બુકિંગની ચોરી કરવાનો ખુલાસો
ફરિયાદમાં અન્ય એક ચોંકાવનારો ઘટસ્ફોટ ‘જીપીએસ સ્પૂફિંગ’ એપ્સના દુરુપયોગ અંગે થયો છે. કેટલાક અસામાજિક કેબ ડ્રાઇવરો ગેરકાયદે થર્ડ-પાર્ટી સોફ્ટવેર અને લોકેશન ચેન્જર એપ્સનો ઉપયોગ કરી પોતાના વાહનનું લોકેશન એરપોર્ટ ટર્મિનલની અંદર દર્શાવતા હતા, ભલે તેમની ગાડી વાસ્તવમાં કિલોમીટરો દૂર હોય. રણજિતસિંહે આક્ષેપ કર્યો છે કે ડ્રાઇવરો આવા સોશિયલ મીડિયા ગ્રુપો ચલાવે છે અને મહિને 1500થી 5,000 આપીને આ ગેરકાયદે એપ્સ ખરીદે છે, જેથી તેમને ખોટી રીતે એરપોર્ટના પ્રીમિયમ ભાડાં વહેલાં મળી જાય.
વિશેષ અને વધારાની માહિતી
એગ્રીગેટર કંપનીઓની વેરિફિકેશન સિસ્ટમ સામે સવાલો: ઓલા, ઉબેર જેવી કેબ એગ્રીગેટર કંપનીઓ દરરોજ 'સેલ્ફી ફેસ રિકગ્નિશન' વેરિફિકેશનની વાત કરે છે. તેમ છતાં બીજાના ફોટોગ્રાફ અને અન્ય વ્યક્તિના નામે આઈડી એક્ટિવ રહેવું એ કંપનીઓના આંતરિક ઓડિટ અને સેફ્ટી ફીચર્સની મોટી બેદરકારી દર્શાવે છે.
મુસાફરો માટે સાવચેતીની ગાઇડલાઇન: રાઇડ બુક કરતી વખતે મુસાફરોએ હંમેશાં એપમાં દેખાતો વાહન નંબર અને પહોંચેલી કારની નંબર પ્લેટ મેળવી લેવી જોઈએ. જો ડ્રાઇવરનો ચહેરો કે વાહન નંબર એપ સાથે ન મળતો હોય તો તાત્કાલિક રાઇડ કેન્સલ કરી હેલ્પલાઇન અને ટ્રાફિક પોલીસને જાણ કરવી હિતાવહ છે.
