Causes of Period Pain and Effective Home Remedies: મહિલાઓમાં માસિક ધર્મ (પિરિયડ્સ) એ કુદરતી અને સામાન્ય શારીરિક પ્રક્રિયા છે, જે શરીરના સ્વાસ્થ્ય અને પ્રજનન તંત્રની તંદુરસ્તી માટે ખૂબ જ જરૂરી છે. પરંતુ આ દિવસો દરમિયાન મોટાભાગની યુવતીઓ અને મહિલાઓને પેટના નીચલા ભાગમાં, કમરમાં અને પગમાં અસહ્ય પીડા કે ખેંચાણનો અનુભવ થતો હોય છે. તબીબી ભાષામાં પિરિયડ્સ દરમિયાન થતા આ ગંભીર દર્દને 'ડિસ્મેનોરિયા' (Dysmenorrhea) કહેવામાં આવે છે. આ દુખાવો સામાન્ય અસ્વસ્થતાથી શરૂ થઈને ક્યારેક એટલો વધી જાય છે કે મહિલાઓની દિનચર્યા, ઓફિસનું કામ કે અભ્યાસ પણ પ્રભાવિત થઈ જાય છે. તેથી, આ પીડા પાછળના વાસ્તવિક કારણોને સમજીને યોગ્ય કાળજી લેવી ખૂબ જ અનિવાર્ય છે.
પીરિયડ્સમાં થતી તીવ્ર પીડા પાછળના મુખ્ય શારીરિક અને હોર્મોનલ કારણો
પિરિયડ્સ દરમિયાન થતા અતિશય દુખાવા પાછળ કેટલાક ચોક્કસ હોર્મોનલ અને શારીરિક પરિબળો જવાબદાર હોય છે. તેમાં સૌથી મોટું કારણ 'પ્રોસ્ટાગ્લેન્ડિન' નામના હોર્મોનનું ઊંચું પ્રમાણ છે. માસિક સ્રાવ દરમિયાન ગર્ભાશયની અંદર રહેલી દીવાલને બહાર કાઢવા માટે ગર્ભાશયના સ્નાયુઓ કુદરતી રીતે સંકોચન પામે છે, જે આ રસાયણને કારણે થાય છે. જ્યારે શરીરમાં આ હોર્મોનનું સ્તર વધુ પડતું વધી જાય છે, ત્યારે ગર્ભાશયમાં તીવ્ર ખેંચાણ અને દર્દ પેદા થાય છે. આ ઉપરાંત, એન્ડોમેટ્રિઓસિસ (જેમાં ગર્ભાશયના કોષો બહારના ભાગમાં વધવા લાગે છે), ગર્ભાશયમાં બિન-કેન્સરગ્રસ્ત ગાંઠો (ફાઇબ્રોઇડ્સ) અથવા પેલ્વિક ઇન્ફ્લેમેટરી ડિસીઝ (PID) જેવા બેક્ટેરિયલ ઇન્ફેક્શન પણ ભારે રક્તસ્રાવ અને અસહ્ય પીડાનું મુખ્ય કારણ બની શકે છે.
પીરિયડ્સના દુખાવાથી ઝડપી રાહત મેળવવાના અસરકારક અને કુદરતી ઉપાયો
જો પિરિયડ્સનો દુખાવો તમારી દિનચર્યાને અસ્તવ્યસ્ત કરી રહ્યો હોય, તો કેટલાક સરળ અને પ્રભાવી ઘરેલું ઉપાયો દ્વારા આ પીડામાં મોટી રાહત મેળવી શકાય છે. સૌથી સચોટ ઉપાય હાઇડ્રોથેરાપી એટલે કે શેક કરવાનો છે; પેટના નીચલા ભાગમાં અને કમર પર હોટ વોટર બેગ કે ગરમ શેક મૂકવાથી ગર્ભાશયના કડક થયેલા સ્નાયુઓને આરામ મળે છે અને રક્ત પરિભ્રમણ સુધરે છે. આ સિવાય, રસોડામાં ઉપલબ્ધ આદુ, તુલસી અને અજમાનો હળવો ઉકાળો પીવાથી શરીરમાં એન્ટિ-ઇન્ફ્લેમેટરી ગુણો પહોંચે છે જે પ્રોસ્ટાગ્લેન્ડિનનું સ્તર ઘટાડવામાં મદદ કરે છે. આ દિવસોમાં ભારે કસરત ટાળીને હળવું વોકિંગ અથવા 'ભુજંગાસન' અને 'બાલ આસન' જેવા હળવા યોગાસન કરવાથી શરીરમાં 'એન્ડોર્ફિન' (હેપ્પી હોર્મોન) રિલીઝ થાય છે, જે કુદરતી પેઇનકિલર તરીકે ઉત્તમ ભૂમિકા ભજવે છે.
આહારમાં જરૂરી બદલાવ અને તબીબી સલાહ લેવાની સાચી વેળા
પીરિયડ્સ દરમિયાન ખાનપાનની ખોટી આદતો પણ દુખાવાને વધારી શકે છે, તેથી આહારમાં સંતુલન રાખવું ખૂબ જરૂરી છે. આ દિવસોમાં ખોરાકમાં કેલ્શિયમ, મેગ્નેશિયમ અને વિટામિન B-complex યુક્ત પૌષ્ટિક ચીજવસ્તુઓનું સેવન વધારવું જોઈએ. સાથે જ, વધુ પડતું તળેલું, મસાલેદાર, જંક ફૂડ, કેફીન (ચા-કોફી) અને પ્રોસેસ્ડ ફૂડ ખાવાનું ટાળવું અત્યંત હિતાવહ છે. જો કે, જો દુખાવો દર મહિને અતિશય ભયંકર રહેતો હોય, કોઈપણ પ્રકારની પેઇનકિલર દવા કે ઘરેલું ઉપાયોથી રાહત ન મળતી હોય, અથવા માસિક દરમિયાન ખૂબ જ વધુ પડતો રક્તસ્રાવ થતો હોય, તો તેને ક્યારેય સામાન્ય કે નજરઅંદાજ ન કરવું જોઈએ. આવી સ્થિતિમાં તાત્કાલિક સ્ત્રી રોગ નિષ્ણાત (ગાયનેકોલોજિસ્ટ) નો સંપર્ક કરીને સોનોગ્રાફી કે અન્ય જરૂરી તપાસ કરાવવી જોઈએ અને ડૉક્ટરની સલાહ મુજબ યોગ્ય સારવાર લેવી જોઈએ જેથી ભવિષ્યમાં મોટી સ્વાસ્થ્ય સમસ્યાઓથી બચી શકાય.
